Lesbók Morgunblaðsins - 25.07.1976, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 25.07.1976, Blaðsíða 13
hjónum íBungoma iKenya Lilli Palmer segir frö Hér er fjólskyldan á góðri stund: Þau Ingunn og Haukur eiga tvö börn. sem þama eru moð þeim: Haukur Jóhann er tæplega tveggja ára og fæddur í Kenya, og dóttirin Katrln er þriggja ára. Lyfin eru dýr l Austur-Afrlku. Ing- unn o'g aðstoðar- konan hennar telja töflur i litla poka. unum, en þessi starfsemi er þátt- ur í alþjóðlegu hjálparstarfi við þróunarlöndin. Haukur er einatt á ferðalögum og erillinn er honum að skapi — enda ættaður frá Heimaey, þar sem kyrrðin er sízt rfkjandi. Hann ferðast á milli staða í litlum Renaultbfl en í frfstundum klffur hann f.jöll. „Ég hef komizt á tind Kilimanjaro. En þú?" Þetta stendur skrifað á stóru vegg- spjaldi sem hangir yfir skrifborð- inu hans og blasir við hverjum, sem inn kemur. Ingunn átti kost á rólegu heimalífi í stóra húsinu, sem fjöl- skyldunni var fengið til fbúðar. Og ekki skorti þjónustufólkið, hvorki barnfóstru, eldastúlku eða garðyrkjumann. En aðgerðarleysi er ekki sam- kvæmt kokkabókum Ingunnar. Og sízt í Bungoma þar sem óleyst verkefni blasa við á hverju strái. Náttúrufcgurð er mikil f vest- urhluta Kenya. Viktorluvatnið er skammt undan og landamæri Ug- anda. Þar eru gömul eldfjöll, jarðvegur rauðleitur og húskofa- krílin byggð úr leirblöndu. En félagslegu vandamálin eru gffurleg. A þessu svæði er iðnað- ur vart nokkur svo teljandi sé, og landbúnaðurinn gefur lítið af sér. Við hvec kynslóðaskipti hefur jarðnæðið skipzt á fleiri hendur, svo fjölskyldur geta tæpast dreg- ið fram lffið á afrakstrinum. Þörf- in á aukagetu er því mikil og oft Menn ganga frekar léttklæddir i Bung- oma. Hér er Hauk- ur að ræða við einn innfæddan. verður það úr, að fjölskyldufaðir- inn eða f jölskyldan öll hverfur til borgarinnar í atvinnuleit. Þetta hérað er einmitt orðlagt fyrir það hve algengt er að fyrir- vinnan yfirgefur konu og börn og kýs fremur borgarlífið f Mombasa eða Nairobi. Konurnar sitja eftir í þorpunum með 8—10 börn og er ætlað að framfleyta lffinu á af- rakstri jarðarskikans. Eyrst eftir komuna til Afrfku vann Ingunn á sjúkrahúsinu í Bungoma. Þar eru 200 sjúkrarúm en þangað leita allt að 900 sjúkl- ingar dag hvern, þar af allt að helmingurinn börn. Ingunn sagði okkur að algengt væri að fólk leitaði fyrst til sjúkrahússins vegna kvilla, en síðan til lækna sem reka sjálfstæðar læknastof- ur. A sjúkrahúsinu fær fólk ókeypis læknismeðferö og oft er hún handahófskennd, en læknis- hjálpina á einkastofum verður að borga. Ingunn rekur sína læknastofu við aðalgötuna í Bungoma eins og áður sagði og gefst því betra færi á að fylgjast með hverjum ein- stökum sem til hennar leitar en þegar hún vann við sjúkrahúsið. Gjaldinu reynir hún að stilla í hóf eins og hægt er, svo að sem flestir eigi kost á að sækja til hennar, en lyf eru dýr. Oft veitir hún gjald- f rest þegar þörf er á. Sjúklingar hennar eru aðallega konur og börn. Algengt er að börnin séu með njálg og þjáist auk þess af ýmsum kvillum sem stafa af því hve mataræðið er einhæft. Það veikir mótstöðu þeirra gegn ýmsum barnasjúk- dómum þannig að mislingafarald- ur getur t.d. orðið mörgum börn- um að aldurtila. „Dauðinn er yfirleitt miklu nærtækari þáttur í lífi fólks hér en við eigum að venjast," sagði Ingunn. „Eg hef t.d. hitt konu sem hafði fætt 30 börn. Þau voru öll cláiu." Streita herjar líka töluvert á börn og unglinga f Kenya og er skólagangan þar cin orsökin. Ing- unn segist hafa furðað sig mjög á hve mörg börn höfðu ýms tauga- veiklunareinkenni, magasár og stöðugan höfuðverk. Skólakerfið þarna byggist á brczkri fyrir- mynd, þar sem börnin eru stöðugt látin þreyta hin erfiðustu próf. Þótt foreldrar cigi því láni að fagna að gcta kostað barnið í skóla, er ekki víst að fjárráðin dugi til lengdar ef barnið eða unglingurinn tefst við námið. Kröfurnar á prófunum eru sagðar miklar. Að minnsta kosti falla margir. ibúar Kenýa eru 13 milljónir og langflestir búa við mjög kröpp kjör. Skólaganga barna er þvi mörgum vandkvæðum bundin. Að vísu á að heita svo að fyrstu 4 skólaárin séu forcldrum að kostn- aðarlausu, enþarsemútvega þarf fé til kaupa á sérstökum skóla- búningi og greiðslu f ýmsa sjóði, Hér eru þau Katrín og Haukur með afrisku konunni, sem gætir þeirra. Hér hefur verið leitað til Ingunnar með ungan dreng, sem er heldur en ekki dökkleitur. verður kostnaðurinn mörgum of- vaxinn. Skólabúningur kostar um 30 Kenya-shillinga, ófaglærður verkamaður fær um 250 shillinga á mánuði. Kcnnslukona sem við hittum fyrir sunnan Bungoma fékk 50 shillinga fyrir hálfs dags vinnu. Það er því augljóst að skólakostnaður cr mikill saman- borið við tekjur fólks. Eftir sjö ár í barnaskóla tekur við framhalds- stig en þá er skólagjaldið 1200 shillingar á ári. Skyldi nokkurn undra þótt af þcssu hljótist höf- uðverkur? Vændi er mikið stundað í Kenya. Þótt það sé bannað með lögum, er það látið viðgangast. Margir þeirra sem til Ingunnar leita eru haldnir kynsjúkdómum enda eru þeir algengir. Heimsókn á krá er fastur liður daglegs lífs í Kenya. Kvöldunum cyðir afríski maðurinn á kránni við drykkju og kvennafar. Ein kráin við aðalgötuna í Bungoma heitir „Þinghúsið" og þeir sem hana sækja kalla sig „þingmenn". „Þjóðfélagsvandamálum hcr má f mörgu Ifkja við þau sem við er að stríða f Grænlandi," segir Ingunn. „Atvinnuleysi cr mikið, jarðnæðið er lítið og rýrt og fólk- ið flýr til borganna. Þar tekst því ekki að sjá sér farborða og rcynir að drekkja sorgum sínum og von- brigðum í áfenginu." Ingunn las fclagsfræði og sálar- fræði f Boston í Bandaríkjunum en læknismcnntun sína hlaut hún á Islandi. Eramhald á bis. 16 Framhald af bls. 7 galla. Hann sá nærrt.ekert með öðru aug^ og þess vegna gekk hann með einglyrni. En síðar tókst honum að komast í landlið flughersins. Um það leyti fékk hann skilnað frá konu sinni. Við gengum i hjónaband i janúar árið 1943 og settumst að rétt fyrir utan London, skammt frá herbækistöð Rex. Ég varð ófrisk i maí þetta ár. Barnið fæddist í febrúar árið eftir. Það var drengur. Hann kom í heiminn f miðri loftárás. Mér leizt ekki á pilt, þegar ég fékk hann i hendur. Augun voru harðlokuð og hann opnaði munninn og lokaði honum I sífellu. Hann minnti á fisk. Mér var kunnugt að nýfædd börn voru flest ófrýn, en þessu hafði ég ekki búizt við! Rex kom inn og settist á stokkinn hjá méY. Hann leit á son sinn og sagði: „Við eigum hann ástin mín og okkur mun þykja vænt um hann Við skuium bara ekki sýna neinum hann!" Ég fékk fyrsta gestinn klukkan sex morguninn eftir. Það var kona frá manntalsskrifstofunni. Hún vildi vita nafn barnsins. Ég var varla vöknuð og sagði syfju- lega, að drengurinn væri óskirður enn. „Þú færð tíu mínútur til að skira hann," sagði hún hvöss. ,,Það getur orðiö loftárás hvenær, sem er, og það er óvist, að þér gefist annað tækifæri." Svo rauk hún út og skellti á eftir sér. Ég gat eki af mér fengið að láta vekja Rex. Hann hafði gengið um gólf frammi allan tímann meðan stóð á fæðingunni og loftárásinni. Ég tók mér því alræðisvald og skirði barnið Rex Carey Alfred. Alfred var nafn föður míns, en Carey ættarnafn Rex. Það voru ekki liðnir marir mánuðir frá stríðslokum, þegar við fluttum til Hollywood. Twentieth Gentury Fox var að láta gera kvikmynd, sem hét „Anna og Síamskóngur". Rex átti að leika konunginn. Hann fékk mikið lof fyrir leik sinn í mynd- inni. Við bjuggumst við því að verða áfram í Hollywood og tókum hús á leigu í Bel Air. Mér þótti ævintýri likast að vera komin til Hollywood. Nú var aðeins eitt.sem égþráði.og það var að kynnast Gary Cooper. Ég hafði haft það fyrir sið í æsku að hripa niður eitthvað um allar kvikmyndir, sem ég sá. En mig brast alltaf orð að lýsa myndum Coopers. Þær lýsingar urðu ekki annað en upphrópunarmerki. Þegar ég kom til Hollywood hugsaði ég með mér, að nú gæti ekki liðið á löngu þar til ég rækist á Cooper. Fyrstu vikurnar sem við vorum þarna, komum við víða og alltaf var ég að skima eftir Gary Cooper. En hann sást aldrei. Svo var það einn daginn. að hringt var frá Warner Brothers og ég beðin að koma til prófmyndatöku. Ég spurði hvert hlutverkið og myndin væri. Það var annað aðalhlutverkið í „Cloak and Dagger". Leikstjórinn var Fritz Lang. Aðalkarlleikarinn var Gnry Cooper. Mér til mikilla vonbrigða var þessi fyrsta myndataka aðeins til Sjá nœstu síðu stu I M

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.