Lesbók Morgunblaðsins - 02.12.1978, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 02.12.1978, Blaðsíða 10
Varla hefur þaö fariö framhjá mörgum aö undanförnu, aö mikiö gengur k i Iran. Þaöan eru ítrekaöar fréttir um mannslát og blóðsúthellingar vegna árekstra og óeirða. Stúdentar og ungt fólk hefur hvað ákafast sýnt merki um óánægju og keisarinn hefur svarað bví með herfor- íngjastjóm og hörku. Menn segja, að „hvíta byltingin", sem svo hefur verið nefnd, sé blóði drifin. En hvíta byltingu hafa sumir nefnt þá viðleitni keisarans aö auka sem mest má verða vestræn áhrif og lifnaðarhætti í landinu og í rauninni aö skipa íran á bekk með Vesturlöndum. Jafnframt er Muhamed Reza Pahlavi keisari sá valdsmaður sem vestrænir stjórnmálamenn geta bezt reitt sig á í bessum heimshluta. Til Þessa hefur íran verið fátækt Múhameöstrúarland og trúin á prátt fyrir allt ennbá svo mikil ítök í fólki, að milljómr manna eiga fyrir leiðtoga gamalmenni, sem býr utan viö París og grætur bar yfir landi sínu og biður fyrir bv/. Teheran og Isfahan og aörar borgir eru eins og gullgrafarabæir meo öll hin gamalkunnu ummerki skyndilegra auöæfa. Dansinn kringum gullkálfinn er stiginn hratt og fólk ruglast í ríminu eins og gengur. Af því eru sagðar gamansögur; til dæmis af fínni frú í Teheran, sem hafð eignast stórt hús. Hún hafði heyrt að frönsk húsgögn í Lúðvíks 15. stíl væru þaö fínasta fína og þesskonar húsgögn ætlaöi hún að fá sér. Mcinfýsinn ráögjafi benti henni þá á, aö þaö væri miklu meiri stæll í Lúövíki 20. Og í París fór hún aö leita fyrir sér aö Lúövíki 20. Maöurinn sem sagði söguna, bætti við: „Þetta segir allt um þá nýríku hér í landi; þeir eru fáfróðir ogóöir í allt vestrænt." Á börunum í Teheran eru sagöar sögur í hundraöatali af snauöum mönnum, sem skrimtu á allskonar harki — og sjá; þeir eru orönir millar. Sumar fjalla um fátæka verkamenn, sem allt í einu voru orönir voldugir verktakar, ellegar bílstjóra, sem ¦ nú eru iðnjöfrar. Jafnvel sjálfur keisarinn á páfuglstróninum er talinn til nýgræö- inga: Pahlavi-ættin á sér ekki merka sögu og faöir keisarans var jafnvel ekki alveg læs. Muhamed Reza keisari á sína dyggu stuöningsmenn fyrir því; þeir eru um leið ákafir fylgismenn þess, aö íranir skipi sér á bekk meö Vesturlandamönnum. í atvinnu- og fjármálum minnir ástandiö á ísland stríösáranna, eftir aö Bretavinnan hófst. Peningar höfðu ekki sézt; allt í einu eru venjulegir menn með gras af seðlum. Allt hangir þaö saman viö olíufram- leiösluna og aöildina aö OPEC síöastliöin 10 ár. Það er hvíta byltingin og sem monúment um hana, hefur keisarinn látið byggja einskonar Hallgrímskirkjuturn í nágrenni viö flugvöllinn í Teheran. Minnismerkiö er eins og fingur, sem bendir uppá viö og á vitaskuld aö hafa sína táknrænu þýðingu. Keisarinn talar mikiö um örlögin og vissu sína um, hvaö örlögin ætluöu sér með hann. „Síðan ég var barn," sagöi hann blaöamanni, „vissi ég aö mér var ætlaö aö ríkja yfir landi og þjóö fornrar menningar, mikilla spá- manna og frægra konunga." „Kýrus nefna milding má, margra er gætti láða. Fyrir Persíu allri og Asíá árri fyrir að ráða". Svo segir í íslenzkri rímu. Reza keisari lítur á sig sem arftaka Kýrusar og Dareiosar, sem geröu garöinn frægan fyrir margt löngu. Eins og ýmsir einræöis- herrar sögunnar, hefur hann reynt aö reisa sjálfum sér monúment, sem standa muni og minna óbornar kynslóðír á hann: Shahyad-turninn, sem nefndur var. Þar inni fær gesturinn að sjá draumaveröld keisarans á hvítu tjaldi: Hermenn ganga gæsagang; hermarsar leiknir, á í hrika- legu gljúfri; hana þarf aö virkja, — herþotur með ærandi gný, keisarinn gengur fram og hneigir sig, bændur dansa, borhola gýs olíu, verksmiðjureyk- háfar, skriðdrekar æða fram, brætt járn rennur í mót, meiri bændadansar og keisarinn hneigir sig ... Gullgrafarastemmn- ing í Teheran Peningaflóöið hefur sett sinn svip á Teheran. Göturnar eru yfirfullar af amerískum, evrópskum og japönskum bílum og verzlanir meö hverskonar innfluttan varning spretta upp útum allt. „Elzta atvinnugreinin" blómstrar og svo dýr hóruhús hafa veriö sett upp, að það kostar 400 sterlingspund, eða sem svarar 200 þúsund kalli að kíkja þar innúr dyrunum. Breiöþotur íranska flugfélagsins eru fullbókaðar og á síðasta ári fóru hvorki meira né mlnna en 200 þúsund Persar til London. Þaö sem einkum þótti þó fréttnæmt við ferðir þessa mannfjölda, var að meðaleyðslan nam 2000 pundum eða einni milljón króna og fór langt framúr því sem gerist, þegar Bandaríkja- menn eða Japanir eru á ferðinni. Segi menn svo að þaö séu bara íslendingar, sem sjást með pinkla í Oxford Street. Unga fólkiö klæðist slitnum gallabux- um, tyggur tyggigúmmí, leikur á gítara og slettir ensku. Prógröm á borð við Lucy Ball eru mjög vinsæl í sjónvarpinu. í kvikmyndahúsunum sjá þeir „djarfar" myndir og fá vægast sagt einkennilegar hugmyndir um konur á Vesturlöndum. Teheran er stórborg. Ekki er langt ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.