Lesbók Morgunblaðsins - 25.08.1979, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 25.08.1979, Blaðsíða 7
Hospital. Hún giftist áriö 1924 Jónasl Helgasyni, og bjuggu þau 20 ár góöu búi nálægt Langruth, Man. Jónas dó í febrúarmánuöi 1944. Viö Guörún kyntumst Magnýju, þegar eg kenndi viö skólann í Marshland- nýlendunni á árun- um 1905 til 1911, og hún var um tíma nemandi minn, áöur en hún fór aö stunda nám viö Wesley College í Winnipeg. Hún hefir stundaö okkur Guörúnu nú á annaö ár meö frábærri árvekni, nákvæmni og alúö. Öllum hússtörfum á heimili okkar hefur hún einnig gegnt, allan þann tíma, aö undanskildum þvottinum okkar, sem Þrúða Goodmundson lætur þvo í sínu húsi í hverri viku. Líka sækir Magný bréf okkar og blöö á pósthúsiö, kaupir þaö í búöunum, fyrir okkur, sem viö þurfum aö fá þar, tekur móti gestum okkar og gengur um beina. Og stundum les hún fyrir okkur blöö og bækur. Viö vitum enn ekki, hvaö lengi hún veröur hjá okkur. Hún minnist aldrei á það, og viö spyrjum hana aldrei um þaö. Viö bara vitum, aö hún veit, aö viö getum ekki haldiö áfram aö vera hér í litla húsinu okkar í Elfros, án þess aö lærö hjúkrunarkona sé hjá okkur. Heimili hennar er í Winnipeg, en hún fór hingaö til okkar í fyrra vor aö tilmælum Major Kristjáns J. Austmanns, M. D. Hjá honum (í hans húsi) var eg nokkra daga, áöur en eg fór í Winnipeg General Hospital, og heila viku eftir aö eg kom af spítalanum. Nokkru fyrir jólin kom hann til aö vitja um okkur Guörúnu, og svo kom hann aftur á afmælinu mínu 24. maí). Viö eigum von á því, aö hann komi á ný í sumar. Og viö eigum líka von á því, aö Dr. J. P. Pálsson og kona hans skreppi hingaö austur til okkar um einhverja helgi í sumar. En fósturdóttir okkar Guörúnar hefir ekki heimsótt okkur síöan viö veiktumst. Hún á heima í Vancouver, B. O, og hún var búin aö ráögjöra, aö dvelja hjá okkur nokkrar vikur í sumar, en þaö fórst fyrir, sakir veikinda dóttur hennar og tveggja barna-barna hennar. í fyrra missti hún einkason sinn, góöan og myndarlegan mann, og tók hún þann missi ákaflega nærri sér. Ársritiö Brautin (annar árgangur), hefir inni aö halda, meoal annars, tvö einkar fögur og hugönæm kvæöi, sem stafirnir L. B. N. standa undir, og þóttist eg vita, aö þau væru eftir þig. Þegar eg var nýlega búinn aö lesa þau, þurfti eg aö skrifa séra Halldóri E. Johnson nokkrar línur, greip eg tækifæriö til aö spyrja hann, hver væri höfundur þessara fögru kvæöa: Óráöna gátan og Eg kvt'öi ekki komanda degi. Og eg sagöi honum, aö þaö væri hugmynd mín, aö þau væru eftir þig. í gær kom Jakob J. Norman í Wynyard til mín og sat hjá mér góöa stund. Minntist eg á kvæöin viö hann og sýndi honum þau. Hann las þau meö athygli og lét þaö í Ijós, aö sér þættu þau fögur. Eg fékk aureitis eitt eintak af þessa árs árgangi ritsins, og sendi eg þaö tll manns á íslandi, sem um nokkur undan- farandi ár hefir skrifast á viö mig. Hann heitir Þóroddur, sonur skáldsins Guðmundar Friöjónssonar á Sandi. Þóroddur er líka skáld. Mörg ágæt kvæöi eftir hann hafa komiö út í blööunum heima. Og í fyrra gaf hann út bók, er 13 smásögur eru í, og kallar hann hana Skýjadans. Eftir þeim sögum aö dæma, er hann, aö mínu viti, í fremstu röö íslenzkra skáldsagnahöfunda. Allan liölangan vetur, sem leiö, hungr- aöi mig og þyrsti, ef svo mætti aö oröi kveöa, eftir því aö lesa góöar, fróölegar og skemmtilegar bækur og tímarit — helzt íslenzkar bækur — einkum ævisögur góöra og merkra manna og kvenna. En hér er ekki um auöugan garö aö gresja, hvaö slíkar bækur varöar. Og eg hefi mjög fátt séö af þeim mörgu bókum, sem út hafa veriö gefnar á fslandi síöastliöin fimm eöa sex ár. Dr. Richard Beck sendi mér til aö iesa, tvær bækur eftlr Dr. Sigurö Nordal:Í«lenzk menning og Áfangar. Báöar þær bækur las eg af kappi og um leíö meö mikilli eftirtekt. í bókinni Afangar er langur kafli, sem heitir Adr w**^^ fr^'^% i a/ aH*M*~\ adja&ú** Sýnishorn úr síðasta bréfi Jöhanns til vinar síns Lárusar Nordal. Líf og dauði. Hann fjaliar um ýmsar þær dulrúnir lífsins, sem eg var stundum á yngri árum mínum aö brjóta heilann um, án þess aö komast að nokkurri úrlausn. Nú leit eg á þær í öðru Ijósi og frá ðöru sjónarmiði en þá — og eg hafði mikið yndi af því — en samt gat eg ekki, fremur nú en þá, leyst né ráöið þær flóknu ráögátur. — f vor fékk eg bækur þær, sem Hiö íslenzka bókmenntafélag gaf út árið 1944. Mér hefir ætíö þótt vænt um ársritiö Skírni. Nú er Einar Ól. Sveinsson ritstjóri Skírnis. Hann er snjall rithöf- undur, og hann þekkir meira til íslenzkra þjóösagna en nokkur annar nútíöar- manna þeirra, sem um þá grein bók- menntanna hafa ritaö. Eg las ritgjörö hans um Dr. Guömund Finnbogason meö mikílli ánægju og sömuleiðis hina snjöllu grein hans um skáldin, Jónas Hallgríms- son og Heinrich Heine. En þú ert aö líkindum löngu búinn aö lesa Skírni og aðrar þær bækur, sem Hiö íslenzka bókmenntafélag gaf út áriö 1944, svo að eg ætla ekki aö fara fleiri oröum um þær hér. Eg tók þaö fram áöur, aö eg finni hjá mér allmikla starf-fýsi, eða löngun tii að hafa altaf eitthvaö fyrir stafni. Mér finnst þaö líka nauösynlegt, svo aö sjúkdómur- inn, sem eg á viö aö stríða, hafi síður lamandi áhrif á hugarfar mitt. Eg er því aö grípa í þaö viö og viö, þegar heilsan leyfir þaö, að leiörétta og lagfæra ýmsa kafla í Dagbók minni og búa hana til prentunar. Það verk sækist samt næsta seint, aöallega fyrir sakir veikinda og elli. En svo tekur þaö líka nokkuö, aö eg er svo oft í miklum vafa um sum atriði, sem eru í bókinni, hvort eg eigi heldur aö sleppa þeim meö öllu, eða þá aö lofa þeim aö fljóta meö hinu hraflinu. f bókinni er svo margt, sem lítiö ec-a ekkert bókmennta- legt gildi hefir, og á því kannske alls ekkert erindi til almennings. Reyndar hefi eg gjört mér þaö aö venju, aö skrifa ekkert í þá bók annað en þaö eitt, sem aö mínu viti er í alla staöi gott, og um leið alveg satt. ég býst samt viö því, aö einhver gagnrýnir kunni aö finna Dagbók minni þaö til foráttu, ef hún annars kemur nokkurn tíma fyrir almenningssjónir, aö hún sýnir einungis aöra hliöina (eöa eina hlið) hvers þess málefnis, er hún fjallar um, þó aö sú hlið, aö vísu, sé betri og bjartari hliöin. — Dagbók mín er mitt lengsta skrif og nær alt frá 1. nóvember 1902 fram á þennan dag. Því miður kennir þar víöa fljótvirkni, og eg hefi ekki vandaö nógu vel stíl og form og oröalag. En eg sé, að eg hefi skýrt þar frá öllu, sem eg a annaö borö minnist á, blátt áfram meö einföldum oröum. Megin-efni bókarinnar, er um eitt og annaö, sem eg hefi séö og heyrt á minni löngu lífsleið — eitt og annaö, sem eg hefi veitt sérstaka athygli, og eg segi frá því, hverniö þaö jeit út, séö frá mínum bæjardyrum. Þar kennir auövitaö margra grasa, en eg vona, að öll þau grös veröi álitin góö og hrein og faileg. Alt, sem er gott, er fagurt. Frændstúlka mfn, Charlotte Goodmundson, kemur hingað 4 daga f hverri viku, til þess aö vélrita fyrir mig handrit dagbókarinnar. Hún vinnur aö því vanalega hálfan annan klukkutfma f hvert sinn, sem hún kemur hingaö. Veröi þaö langa skrif mitt látið vera meö heildarút- gáfu ritsafns míns, sem nú er byrjuö aö koma út á Akureyri, þá verða þar tvö stór auka-bindi, en hvert bindi á aö vera um 450 blaðsíður í Skírnis-broti. Álitiö er aö heildarútgáfan (aö undanskildri dagbók- inni) veröi 8 til 10 bindi. f fyrra vor, þá er Dr. Richard Beck fór heim til fsiands, til þess aö vera þar sem fulltrúi Vestur-fslendinga á lýöveldishátföinni, var eg í spítaianum í Winnipeg og gat ekki talaö viö hann, en þeir Major K. J. Austmann, M.D., og Árni G. Eggertsson lögfræöingur báðu hann aö fara meö handrit mín til bókaforlagsins Edda á Akureyri. Hann varð viö bón þeirra og fóru handritin heim, öll, nema handrit dagbókarinnar, því aö þaö var þá langt frá því, aö vera feröbúiö. Annars ímynda eg mér, eins og heilsu minni er nú farið, aö eg fái aldrei lokiö því verki, aö búa dagbókina mína til prentunar, þar sem það verk er enn Iftiö meira en hálfnaö. Eg sé, að ævidegi mínum tekur óöum aö halla, og eg veit því, aö senn kemur háttatími. En eg vil taka undir lagiö meö Jónasi Hallgrímssyni í kvæöinu á sumar- dagsmorgunn fyrsta 1842: „Leyfðu nú, drottinn, enn aö una eitt sumar mér við náttúruna; kalliröu þá, eg glaöur get gengiö til þín hiö dimma fet." Eg hef beöiö Major K.J. Austmann, M-D., að sjá til þess, ef mín missir við áöur en eg hefi lokiö því verki aö búa dagbókina til prentunar, aö handrit hennar komist í tæka tíö til formanns bókaforlagsins Edda á Akureyri. Eg hefí tekiö þaö fram í erfðaskrá minni, aö öli mín handrit séu látin ganga til hans aö mér látnum. Þótt dagbókin mín sé langt ritverk, þá hefi eg samt fátt skrifað í hana um ættfólk mitt, og finnst mér nú óviökunn- anlegt, aö loka henni, án þess aö gjöra, einhverja grein fyrir því, af hvaöa ætt- boga eg er kominn. En ættfræöi mín er af svo skornum skammti, aö eg voga ekki, aö byggja ættartölu mína á henni, né á þeim ættartölu-bútum, sem eg á í fórum mínum. Eg er því byrjaður aö afla mér fræöslu og upplýsinga um ætt mína, einkum móöurætt mína. Hingaö til hefir þaö gengiö mjög stirölega, því aö hér vestan hafs eru fáir, sem þekkja nokkuö til þeirrar ættar. En þaö var séra Einar á Hofi í Vopnafirði, sem var manna fróðast- ur um austfirzkar ættir og skrásetti f jölmargar ættartölur. Öll þau handrit eru nú geymd á landsbókasafninu í Reykja- vík. Er nú Dr. Stefán Einarsson í Baltimore aö skrifa landsbókaveröi, Finni Sigmundssyni, og biöja hann aö líta eftir þessu fyrir mig, því aö séra Einar kvaö hafa getiö um fööurætt móöur minnar í einum af hinum ættfræöilegu ritgjöröum sínum. Þetta er nú oröiö lengra bréf en eg í fyrstu hélt þaö mundi veröa. Eg byrjaöi að skrifa þaö á laugardaginn (14. Júií), en nú er klukkan tvö eftir hádegiö á mánudaginn (16. Júií). Eg hefi haft ánægju af aö skrifa þér þessar línur. Þú hefir ávallt veriö mér svo góöur, og eg veit, aö eg er í stórri þakklætisskuld viö þig fyrir svo ótal margt. Meö innilegri kveöju, hjartans þakklæti og óskum alls góös frá okkur Guörúnu til þín og þinnar góöu konu og ykkar góöu dóttur. Þinn einlægur vinur, J. Magnús Bjarnason. Elfros, Sask. 2. ágúst 1945. Kæri vinur, Lárus Nordal: Þessi miði á aö flytja þér mfnar beztu hjartans þakkir fyrir hiö kærkomna og elskulega bréf þitt frá 22. júlí. Ef heilsan leyfir, mun eg skrifa þér fleiri Ifnur áður en þetta ár er allt. En nú sem stendur get eg Iftiö skrifað, bæöi sakir veikinda okkar Guörúnar og mikillar gestkomu. Og þar aö auki er eg um þessar mundir aö líta yfir það, sem veriö er aö vélrita fyrir mig af sögum þeim, kvæöum og ritgeröum, sem birtust í vestur-fslenzku vikublööun- um á árunum frá 1889 til 1899. Eg átti ekkert af þeim blöðum, og handritin löngu glötuö eöa týnd. f síöastHönum mánuöi fékk eg léða þessa árganga Heimskringlu og Lögbergs, og er Lottie Goodmundsson aö vélrita þessi gömlu skrif fyrir mig, og meöal þeirra eru sjö af Bessa-bréfum mínum, eöa allt, sem af þeim birtist á prenti, en handrit mitt, aö þeim og hinum fimm bréfunum, er Iðngu týnt. Þau Dr. og mrs. J.P. Pálsson komu hingaö um síöastliöna helgi, og gladdi það okkur mikið. Fáum dögum áður kom Sigurlína (kona Dr. Backmans) og var tvo daga hjá okkur. Og ef til vill kemur Dr. Austmann innan skamms. Meö kærum kveöjum og beztu óskum frá okkur Guörúnu til ykkar hjónanna og dóttur ykkar. Þinn einlægur vinur, J. Magnús Bjamason. ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.