Lesbók Morgunblaðsins - 01.09.1979, Blaðsíða 14

Lesbók Morgunblaðsins - 01.09.1979, Blaðsíða 14
Krossgáta Lesbókar Morgunblaðsins Lausn á síðustu krossgátu o c -> sc- Wm AN sr- eiMfl »KAÍ HíUDI rk K o N> M l R ** A ^ T Æ F A H ' ^iff^ ^3fc ¦f E fc y u R íswv A T ft Æ F 1 flAH E ElTA M o M Dfcrs Á T T Æ fc 1 l\f 6. S Nlt tit fsm KpmD SotH 'A 5 A U £> ,H 'o L 'o URW 5 A <? a A Oli.- UR K a fc R 4 N 1 fA e T 8 U N A JK£L A ±> A ríAu. fí N Ý T A ffijfir A T l R BU- L Aíka J> A R. vc A ilATI fofl-K1'« T A P i i Á K rlíóP l'UÍ ¦ fcft<Mf> b ? ¦ e f»fi< A £ F 5 Prskh P) A L T ÍA-ft N X tfl r\ Fo*MJ .MM * M b T A f> 1 3 7P A p m HAÚv L í í> M R MtK m N Kl- 'l S ftKt! F / r Vföh L A 5" N A llFID- Æ fc A g A u & L I r SK6M-UPPKÍ, '< K A D D A í> 1 ÍUÍl usj* M '/ A Hfiw TBf TbVm H 1 K- ! r> flM Te'MlJ 1 £> A s U S 1uHK A M A N LClfi ifi 4 M A F /V A R Imuio n M L A i> ! HUD JT K 1 N N: A rV N A í^. Ji.'t-tííi! ÍWor-MB-tsíut DflN-IR ^U&L-AR K/FÐI ¦ iVIOKl/-AFKl'ÆMI IB Biri ¦ MALM-ac -/ M N fua l\uí> ¦ "7 J« / /S\?°J 1 Stin þJdTf) PÚIC-AR FLMC-FÉtA£. ÓHK- 5AM-Hl-T. áÁt-fl RT-Lo'C- =3^Ö^S=3=Ö HÁí> ^^C^^^rrr^^^XZ" Þuww-UVI 5jk H\l-ÍL.T pnsspr — ,i KÁFA AF«OT VoPN HV-AKF- L'ir/L KeiifA 3/.ÓM íR'liKtf ÍTAFUR A/AfM Ti'eiA £ /M s UR 5PJL íe«Ð H ¦Í'CI £A/D- £iw-Kfc"A/*ílSH 4TAFIR Ihikía TVcíft £/NÍ Re\s í Tfl foU ClIÚFuí Vc(2-cjPP-A£> TAí-AR TlMI 1 HÍBKitf í T/CN 'íAIVWD-UN ELJKfl fRSí-í-T f LfDíA f£fJ-INfi.UR AR rRAUT roei(o-se/^i rCi/fM J>V'r? KVASe f^ii(7-r 5rAv-AR- l-'lF- tfm t4 tft-6EA«.I tí/Ef>IR £/JO/fJí £IM - , KuTíJfJIJ ToVn T ir>Ail-3 1 u \UeFue. MfiT 5fJL 3auw Wff f^Eík El M" rTeWIOI Vængjaður draumur Framhald af bls. 3 hitapokar. Þannig er ástatt núna. Bráöum förum viö svo aö sofa í öllum fötum, einnig í skónum og meö hattana á höföinu og loks frökkunum líka. Viö erum ákveönir í aö láta okkur líða vel, meðan við erum hérna." Villt dýr, sem voru á sveimi í Kitty Hawk, voru annaö vandamálið. Ýmis nagdýr, m.a. mýs, voru þarna á ferð og lá viö aö þær „nöguðu af þeim nefin" á næturnar eins og þeir sögöu. En verstar af öllu voru þó moskítóflugurnar, sem komu í stór- um sveimum, og næstum skyggðu á sólina. „Taugaveikifaraldur, með öll- um sínum þjáningum, hefði ekkert verið í samanburöi við þetta. Þær átu okkur gegnum nærföt og sokka. Ég var með bólguþrymla, á stærð viö egg, um allan líkamann ... Hörm- ungar! Hörmungar"! Þrátt fyrir öll þessi vandamál héldu bræðurnir ótrauöir áfram við ætlun- arverk sitt. Árangur fyrsta ársins olli þeim vonbrigöum. Fluggeta vélarinn- ar var miklu minni en búist hafði verið við. Þetta kom óþægilega viö þá, þar sem buröargeta vængjanna hafði veriö vandlega reiknuð út á grundvelli tafla, sem Otto Lilienthal hafði gert. Það var þó nokkur hugg- un, að stjórnbúnaðurinn hafði reynst ágætlega. Meöan þeir vissu, að þeir hlutir voru í lagi, voru þeir ánægöir, því þeir vissu, aö þá mundu þeir yfirstíga aöra erfiöleika líka. Þegar þeir komu aftur til Dayton, fóru þeir að ráðgera smíöi nýrrar og mun stærri flugvélar og hugöust þá notfæra sér reynslu sína frá árinu áöur. Hún átti aö hafa vænghaf, sem var nærri tvöfalt meira en áður og vó meira aö sama skapi. En yonir þeirra brugðust algjörlega. Árangurinn varö jafnvel mun lakari en áriö áöur. Fluggetan varö mun minni en ætlaö var og þaö, sem verra var jafnvægis- stýriö átti það til aö bregöast. Þeir fóru frá Kitty Hawk 1901, enn von- sviknari en áður og þá grunaði, að þeir stæöu frammi fyrir vandamál- um, sem þeim yrði ofviða að leysa. Wilbur var sérstaklega niður- beygöur og á seinni árum sagöi hann: „Við efuðumst jafnvel um, að viö gætum haldiö tilraununum áfram. Þegar við litum á þann tíma og þá peninga, sem við höfðum lagt í þetta og bárum saman viö þann árangur, sem við höfðum náð og þær vegalengdir, sem við þurftum að fara, þá fannst okkur þetta allt unniö fyrir gýg." Octave Chanute, bandarískur sér- fræðingur um flug og flugtilraunir og ötull hvatningamaður þeirra bræðra, endurlífgaöi deyjandi áhuga þeirra með því að bjóöa þeim í heimsókn til Verkfræðingafélags Vesturríkjanna og skyldu þeir segja þar frá tilraun- um sínum. Meöan bræöurnir voru aö undir- búa ræðu sína og frásagnir, urðu þeir aö ræöa málin frá ýmsum hliöum og reyna aö gefa skýringar á ýmsum atriöum varöandi mistökin og ýmis vandamál varðandi flugtil- raunirnar áriö 1901. Til aö ganga úr skugga um lyfti- getu vængjanna og sannreyna þá útreikninga, sem þeir höfðu treyst á, útbjuggu þeir vindgöng og geröu nokkrar tilraunir, sem ekki aöeins vörpuöu Ijósi á þau vandamál, sem þeir höföu átt viö aö stríöa, heldur gaf þeim einnig hugmyndina aö algjörlega nýrri tegund flugvélar. Meö þessu endurheimtu þeir sjálfstraustiö og fóru aö ráögera þriöju feröina til Kitty Hawk. Tilraunatíminn áriö 1902 skilaöi árangri, sem fór langt fram úr bestu vonum þeirra. Nýja flugan sýndi fullkomlega þá fluggetu, sem þelr höfðu vonast eftir og ný staösetning á hliöarstýrinu, að aftanverðu, leysti þau stýringarvandamál, sem þeir höfðu verið að berjast við áður. Lengri flugvegalengdir með nýju flugunni áriö 1902 sýndu greinilega, að hliðarstýriö nýja, ásamt hallastýr- ingunni, geröi þeim kleift að ná réttum og mjúkum beygjum, ná- kvæmlega eftir því, sem þeir höföu vænzt. Eftir þessar árangursríku tilraunir má segja, að flugvélin hafi verið fullsköpuð í sína núverandi mynd, a.m.k. í aöalatriðum. En eitt vantaöi: hreyfilinn. Veturinn 1903 notuöu bræöurnir til aö teikna og smíða grindina á nýju vélinni og átti hún að vera knúin af hreyfli. En þar sem þeim tókst ekki að finna neina vél, sem hentaö gæti, t.d. létta bílvél, þá smíöuöu þeir, ásamt aöalsmið þeirra í reiöhjóla- verksmiöjunni, Charles Taylor, litla, fjögurra strokka benzínvél og hafði hún 12 hestafla afköst. Bræöurnir höföu alltaf verið þeirr- ar skoöunar, aö knýja mætti flugfar á sama hátt og skip, þ.e. meö skrúfubúnaöi. Þeir geröu sér Ijóst, aö engin sambærileg kenning var til um það, hvernig knýja mætti fram farkost í lofti, en af snilldargáfu sinni réðust þeir á vandann af sömu innsýn og áður. Þeir voru hinir fyrstu til aö gera sér grein fyrir aö skrúfan gegndi sama hlutverki í lofti og í vatni. Gátan var ráöin. Af eigin hugviti höföu þeir bræður, Wilbur og Orville, leyst þann hnút, er vísinda- menn og verkfræöingar víðs vegar um heim höföu staöiö ráöþrota frammi fyrir í áratugaraöir, svo aö nothæf flugvél mætti sjá dagsins Ijós. Nú var aöeins eftir aö sanna fyrir alheimi, aö kenningar þeirra og útreikningar stæöust í reynd. Þann 17. desember 1903 vöknuðu bræöurnir snemma, en þeir fóru samt ekki á kreik fyrr en um hálf tíu leytið um morguninn, en þá höföu þeir ákveðið að hefja tilraunaflugið, þrátt fyrir nokkuð óhagstæðan vind. Þeir drógu rautt flagg að hún, en það var merki þeirra til starfsmanna slysavarnarstöðvarinnar næst Kitty Hawk, um að þeir óskuöu nærveru þeirra. Síöan merktu þeir og gengu frá 18 metra langri flugbraut, þar sem reynsluflugiö átti aö fara fram. Þeir urðu hvað eftir annað að skjót- ast inn í tjaldiö til að hlýja sér viö karbíð-ofninn, sem þeir höföu sjálfir útbúiö, en þegar aðstoðarmennirnir voru allir komnir á vettvang, var undirbúningi lokið frá þeirra hálfu. 14. desember hafði Wilbur gert misheppnaöa flugtilraun, sem end- aði á því aö vélin laskaðist lítilshátt- ar, en því var strax kippt í lag. í dag átti Orville að spreyta sig. Hann bjó um sig í flugmannssætinu á miðjum neðri væng. Vart er þá hægt að tala um sæti, því flugmanninum var ætlað aö liggja í vélinni. Klukkan var um það bil hálf ellefu. Hann lá á maganum í þar til gerðri umgjörð. Meö því að hreyfa mjaömirnar til hliöanna gat hann stjórnaö jafn- vægisstýrinu og hliöarstýrinu. Meö vinstri hönd stjórnaði hann hæöar- stýrinu, sem var aö framanveröu. Með hægri hönd stjórnaöi hann svo benzíngjöfinni til hreyfilsins. Hreyfill-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.