Lesbók Morgunblaðsins - 29.03.1980, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 29.03.1980, Blaðsíða 5
varir fyrr viö, en þeir kendu hita svá mikinn, at þeim var eigi [ván braut- kvámu. Þá sneruz þeir til iöranar fyrir [glæp sinn ok báöu [frú sanctam Mariam sér miskunnar ok fyrgefningar. En þat brióst, er miskunnar brunninn ól, þá má alldri þorna af miskunn. Ok þat reyndu þessir þrír riddarar, at en sæla dróttning sá iöran þeira ok leysti þá or eldz háska. Ok vóru þeir þá nakkvat sakaöir. Ok eptir þat er þeir vóru heilir, þá fóru þeir til byskups ok tóku skriptir af honum, ok var þeim þat skriptat, at vápn þau, er þeir höföu haft til at drepa klerk þennan með, þá vóru slegin af iárn ok negld á þá, ok skylldu þau á þeim vera, þar til er þau sprytti siálf af. Ok eptir þetta þá, fóru þeir menn víöa [um heim til heilagra staöa. Ok sagöi sá, er Maríu iartegnir hefir dictat, at hann fann einn af þessum riddarum ok sá síöu hans, ok var þá holldit hlaupit upp yfir iárnit ok þrútit miök, ok sagöi hann siálfr frá þessum atburö, ok lagði þat viö, at honum var vitrar, at hann skylldi fara til Laurentius, ok hann mundi þar fá bót síns meins. Nú er hér sýnt, at en sæla María lét mikla hegning [fyrir koma viö sína mótgerðarmenn, en þat sama þó leiddi þá til hiálpsamligrar iöranar. En hvat sé örvæna, at nökkurir menn undriz, fyrir hveria sök en sæla María léti eigi þann mann, er flýit haföi til kirkiu hennar, undan lífláti komaz. En slíkri þarflausu hugsan þá svarar svá einn vitr maör: Guös dómar eru leyndir, ok skal þá eigi meö ofdirfö rannsaka. En þat má hverjum manni ifalaust vera, at engi leitar sá skióls til guös móöur at eigi muni hjálp af hlióta. En þat er lesit um heilaga menn, at þeir leysa giarnara sálur or háska en líkami, fyrir því at eigi er líkami meira verör hiá önd, en stundligr lutr hiá eilífum. En sú hin dýra dróttning, er allt þiggr af sínum syni, þat er hon biör, þá skulu menn því trúa, at hon muni þat lífit hafa þegit þessum manni, er engi deyr ífrá ok biöium vér, at þat hit sama þiggi hin sæla María [oss af guoi, sem hon sér at betr gegnir. tökusjónleikinn sjálfan í íslendínga- bók, einsog saminn undir áhrifum af grískri gullöld, ásamt meö sígildri ræðu Þorgeirs Ljósvetníngagoða ann- arsvegar, sem síðar gekk aftur í Einari Þveræíng; en hinsvegar níökviðlíngn- um um Freyu; aö ógleymdu leiksviðinu sjálfu, Þíngvöllum við Öxará, sem er einsog útvaliö af þeim guöi sjálfum sem þarna er byrjaö að tigna. Og samt er Ari að sínu leyti eins vondur rithöfundur og tilamunda guöspjalla- maöurinn Markús sem þó eftilvill meiren nokkur annar stendur í ábyrgö fyrir kristindóminum; kanski slíkir menn einir skrifi þær bækur sem máli skifta. Frá norðmönnum hefur „árið 1000" varla borist okkur í þessu falli. Norö- menn uröu leingi aö búa án viöhlítandi tímatals í sögu sinni fornri, og búa enn. Meginland Evrópu, var svotil hinumegin við bæarlækinn hjá þeim, en lauk ekki upp fyrir þeim eins greiðri leið að suðlægum mentabrunnum Evrópu og sjóleiðin okkur íslendíng- um. Lært tímatal náði seinna fram til þeirra en okkar; auk þess sem sjóræn- íngjar virðast hafa kristnað Noreg. Um seinan feingu þeir léö ártalið 870 sem íslensk sagnfræði lýsti landnámsár íslands; sú lántaka geröi þó lítið annað en rugla bæöi ættfræöi og atburöarás ísögu norðmanna svo aldrei hefur tam verið hægt, sem fyr segir, aö finna Haraidi hárfagra öruggan staö í tíma. Fyrir bragðiö hángir mart í lausu lofti hjá þeim góðu frændum vorum, tila- munda Hafursfjarðarorusta sem virð- ist standa enn. MatthíasJohannessen ítíðinni SVOFELLD ANNARLEG ORÐ (OrtáVarðbergsfundiumöiyggismölundirrœðu ÓlafsJöhannessonar) Hvar hafa dagar lífs þíns lit sínum glatað spyr lífsþreytt skáld og vefur íörlög sín þá hikandi gleöi og allt sem er blóöi ataö íósköpum þess sem ræður hvort sólin skín. Þau mistök eru svo mögnuð að enginn skilur svo margslunginn þátt í sköpunarverki hans sem byggir upp heim sinn en brýtur svo niöur og mylur öll beztu fyrirheitin ídraumi hvers manns. Og að þvíkemur að allt hefur lit sínum glatað og ekkert er meira virði en flugnasuð. Og það sem við elskuðum heitast er forsmáð og hatað og hann sem var djöfullinn sjálfur er nú orðinnguð. Við höldum samt öll þvístriki sem lífiö lagði svo látlaust og óþyrmilega á vora þjóð og hlustum ei lengur á það sem Þorgeir vor sagði við þá sem kölluðu á dauðann og meira blóö. En hvað getur verið okkur sem eftir lifum við ekkert stolt, en þó minni og falskari von til einhvers frama, þótt margt sem viö skröfum og skrifum sé skammarlegt hismi um Olaf vorn Jóhannesson. En þar hafa dagar lífs vors lit sínum glatað þvílaun þessa heims er frægö sem er upside down, menn gleyma jafnvel hvern þeir hafa þindarlaust hatað og það er ísjálfu sér einnig vor stoltasta smán. KONURMEÐKÖLLUN Vér skiljum ei hvernig þjóð vor hún fer að því að þjást svona lítið með hetjum vors steinrunna kerfis og samt er vor auma samvizka þung eins og blý og svikult hlutleysið trúlega dálítið pervis. Hvítökum vér ekki hvunndagshetjurnar þær sem halla sér einatt að flekklausu mannorði okkar á orðinu og reynum helzt ekki að troða um tær þeirri trú aö kvenfólk sé annað en misfeitir skrokkar. En þær sem eiga eftir að sofa hjá þegar aðrir hafa dagsverki sínu lokið þær orna sér við þá ofur mannlegu þrá að eiga þess von að þeim sé um frjálst höfuð strokið. Vor hjörtu þau slá meö hetjum þessarar skekkju og heitust af öllu munu þau krókódílstár sem felld eru vegna einstæðrar móður og ekkju sem ætlar að græða sín djúpu og blæöandi sár. En þarna fór ég víst óvart út fyrir þann vorn óvissa hátt sem Ijóðið skyldi þó rekja og jafn auðvelt mun vera að kalla konu ekki mann eða kúska undir lögmáliö þaö sem vér ætlum að hrekja ÍOO.ÁRTÍÐ JÖNS FORSETA (Ættjarðarljöð) Eigi víkja. Það var þó snöggtum verra fyrr á árum, gömul kona næstum dó. Næstum því, af naglasárum. Langt er síðan þú varst þar sem þreyttur maður gekk á fund við gamla konu góða stund. 800 ÁRA AFMÆLI SN0RRA79 Út vil ek og einnig þú þótt allt sé að hrynja íkringum oss. Þeir hjuggu þig og minning þín er fest aö lokum á fálkakross. Eigi skal höggva, sagðir þú síðan eru átta aldir og enn lifa nokkuð glatt meö oss gióöir sem þú faldir. Hvað merkir þetta nú annars, að eigi skuli höggva? Spor þín slóð í banagrösum sem morgunsárin döggva. ANDÓFSMAÐUR Enginn maður er eyland, herrar mínir sagði erlent skáld, að nafni Mr. John (löngu grafinn liggur skáldið Donne sem leikfang þess er brýtur allt og týnir) og Sakarov er sízt af öllu fjarri siðmenning sem stendur okkur nærri og kennir sig við Krist og megatonn. Við heilsumst yfir höf án orðs og kynna þó hetjan njóti ei lengur drauma sinna íefnislegri atómveröld manns. í raun er hver ein skepna eyðieyja og einn mun sérhver dauöastríð sitt heyja og enginn vinnur annar styrjöld hans. J ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.