Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 5
Leikaraferill Ævars hófst í MR og segir einmitt frá því í greininni. Hér er Ævar í þremur gervum sem elskhuginn í „Rakar- anum frá Sevilla" eftir Beaumarchais. Nýstúdentar fagna áfangasigri. Ævar er fremstur á myndinni, en sá, sem lyftir glasi og er annar frá vinstri, er Gylfi Þ. Gíslason. óperettum í Þjóöleikhúsinu. Og er mér þar einna minnisstæöust fyrsta fræga óperan sem var eingöngu sungin af íslenzkum söngvurum, Rigoletto. Ég hef hér aö framan minnst sérstaklega á bekkjarbróöur minn Gylfa Þ. Gíslason, því tónlistin tengdi okkur saman. Hann er mér mjög hugþekkur og minnisstæður per- sónuleiki. Hann var einn þessara sjaldgæfu manna, sem sameina það að vera í senn frábærir og samvizkusamir námsmenn og hafa samt alltaf tíma til þess aö lyfta glasi og taka lagiö meö öörum. Hann þurfti ekki aö einangra sig til þess aö ná góöum ár- angri í námi sínu. Hann var hinn ágætasti félagi í hvívetna, kátur, glaölyndur og stórmúsíkalskur. Þrátt fyrir frábæran námsárangur, var Gylfi, eöa virtist ekki vera, neinn venjulegur kúristi. En hann bjó yfir mikilli viljafestu og haföi óvenjulegan einbeitingarhæfileika. Það kom stundum fyrir á iaugardögum síödegis, aö viö tókum okkur saman nokkrir bekkjarbræöur og splæstum i einn „púrtara" (4 kr. flaskan) og settumst heim í litla herbergiö hans Gylfa í Þingholtsstræt- inu, fengum okkur stóra vindla-og létum eins og við ættum allan heiminn. Viö vorum oft fimm eöa jafvel sex saman og púuöum vindlana allt hvaö af tók, svo viö sáum varla hver annan. Þarna voru heimsmálin leyst með léttum elegans, eöa frægustu skáldsagnahöfundar tekir til bæna. En aldrei brást þó að viö Gylfi snerum okkur aö píanóinu litla og ég tæki lagiö, og læröi ég þar margt fallegt lagiö eftir Gylfa. En það sem er kannski ógleymanlegast núna er þaö, aö þegar allt var komið í fullan gang og viö farnir aö kippa svolítiö, þá haföi Gylfi einhvern veginn laumast frá okkur í reyknum og var sestur við litla skrifboröiö sitt eitthvaö aö grúska. Oftast tókum viö ekkert eftir þessu, en einu sinni læddist ég aö honum og var hann þá aö líta í lexíurnar fyrir mánudaginn næsta, sem okkur hinum fannst vera einhvers staöar í óraframtíð. Hvernig hann fór aö að ein- beita sér aö nokkru í þessum reyk og há- vaða var mér og er reyndar enn óskiljan- legt. En svona var Gylfi, samvizkusamur og stefnufastur. Hann vissi þá þegar hvaö hann ætlaði sér og hefur að ég hygg náð því marki aö mestu, enda á hann þaö skil- ið. Þaö er ekki meiningin í þessu rabbi aö fara aö gefa bekkjar- eöa skólabræörum neinar einkunnir, þó ég geti Gylfa hér nokkrum orðum. Hann var um margt sér- kennilegastur og athyglisverðastur þeirra manna sem ég kynntist í skóla. Þegar ég var í 2. bekk var mér sagt að ákveöinn kennari, sem kenndi tungumál sem við áttum ekki að laera fyrr en í fjóröa bekk, myndi þegar ég væri kominn í fjórða bekk segja ákveöna skrítlu í ákveönum mánuöi og vissri viku, já ákveöinn dag, þegar hann kæmi aö ákveðnum kafla i kennslubókinni. Ég lagöi vitanlega engan trúnaö á slíka vitleysu, en — viti menn — þetta reyndist rétt. Ég held að ekkert dæmi sem ég man, sýni betur hversu steinrunniö kennslukerfi skólans var á þessum árum. Þar var allt í blýföstum skorðum og haföi veriö iengur en elztu menn mundu. Vissu- lega haföi þetta sína kosti, eins og t.d. það, aö viö gátum á hverju hausti keypt gamlar og notaðar skólabækur og meira að segja „typeraöar", þ.e. með þýðingum krotuöum fyrir ofan oröin, sem kom sér ekki illa fyrir letingja eins og sjálfan mig. Margt í kennsl- unni var svo steindautt og steinrunniö, aö ýmsir tóku aö hata ákveöin fög. Ekki var þaö óalgengt að skólapiltar færu að loknu stúdentsprófi upp í „Beneventum" í Öskju- hlíö og brenndu þar bækur þær sem þeir hötuöu mest og hétu aö líta aldrei í þær framar. Hygg ég að margir hafi staðiö viö þau heit, þó ekki hafi þaö alltaf veriö þeim sjálfum fyrir beztu. Hvaö sjálfan mig snerti var aöeins eitt sem hindraöi mig í því aö gera slíkt hiö sama, en þaö var aö ég gat selt bækurnar og það var fátækt ríkjandi og atvinnuleysi í Reykjavík á þessum árum. Nú kann einhver aö spyrja, hvers vegna við hefðum ekki gert uppreisn gegn þessu úrelta skólakerfi. Ég skal svara því vafn- ingalaust: við vorum jafn steinrunnir sjálfir. Byltingarmenn voru ekki í tízku á þeim ár- um. Kraftur nemenda utan námsins fór í pólitík (sem þó aldrei snerist gegn skólan- um eða stjórnendum hans), íþróttir, skáldskap, konur og vín. Enginn má þó skilja orö mi'n svo, aö drykkjuskapur skóla- pilta hafi veriö eitthvert vandamál á þess- um tímum. Svo var alls ekki. En þaö stafaöi ekki af dyggö heldur blankheitum. Fyrir böll reyndu þó flestir aö næla sér í dropa, svona til aö lyfta sér upp, þó það væri nú oftast fremur til að vinna bug á feimninni. En þar eð kennarar voru með nefiö í hvers manns koki, leiddi þaö iöulega til þess aö menn drukku svo duglega á klósettunum, aö þeir komust þaðan ekki hjálparlaust aft- ur. En þetta var ekki tekið mjög alvarlega, sennilega reiknað mönnum til æskubreka. Kennarar og nemendur þéruöust allt frá fyrsta bekk til stúdentsprófs. Ein var þó undantekning frá því, en þar var Einar Magnússon, síöar rektor, sem kenndi okkur í gagnfræöadeild. (Hann bauö okkur strax „dús".) Fannst mér framan af mikiö til hans koma, sökum þess hve hann var miklu frjálslegri í allri kennslu sinni en aðrir kennarar. Hann var líka hálfgeröur ævin- týramaöur í augum okkar strákanna, því hann hafði fariö víöa um heim og gat kryddaö landafræöikennslu sína meö per- sónulegum frásögnum frá ýmsum löndum. Hann hélt okkur því vakandi í tímum. Mér hefur alltaf verið hlýtt til Einars síðan. Mér fannst einnig mikið til þess koma hve fríður Einar var sýnum á karlmannlegan hátt. Hann var góöur kennari. Annan kennara þótti mér afar vænt um, en það var Kristinn Ármannsson, síðar rektor. Hann var aðal- kennari míns bekkjar í lærdómsdeild (síö- ustu bekkjunum). Kristinn var fæddur sént- ilmaður. Hann var hákúltiveraöur maöur og hefði átt skilið að alast upp hjá þjóð, sem lengra var komin á sviði mannasiöa en ís- lendingar. Hann var mjög vel lærður maður í grisku og latínu og á fleiri sviðum. Ein- kenni hans sem manns var góðleikur og frábær háttvísi. Ég var aldrei sérlega við- kvæmur fyrir því fremur en aðrir, að at væri gert í kennurum, en ég brást alltaf hinn versti við, ef ég frétti að einhver hefði sýnt þessu mikla prúðmenni dónaskap. Hann var ágætur kennari og ef nokkuö mætti að honum finna, þá var það hve vægur hann var sökum góðleika síns og háttvísi. Nú á dögum er farið að gefa gaum aö starfsvali unglinga þegar í skóla og er þaö mjög mikilvæg framför. islenzka þjóðin er fámennasta þjóð veraldar og þess vegna er þaö alvarlegt tjón fyrir okkur, ef menn lenda ekki á réttri hillu í lífinu, þ.e.a.s. ekki í þeim störfum þar sem hæfileikar þeirra njóta sín bezt. Þetta hefur verið alltof al- gengt hér á landi. Svo var einmitt um tvo ágætismenn sem voru kennarar mínir í Menntaskólanum. Þá Jakob Jóhannes Smára og dr. Barða Guðmundsson. Sök- um sjúkdóms var Smári máthaltur og óskýr í framburði og átti því erfitt meö aö halda uppi aga og eftirtekt nemenda. Hefði svo ekki veriö, hefði hann vafalaust veriö sér- lega vel til þess fallinn að kenna íslenzku, því hann var mikill málsnillingur og sjálfur er ég þeirrar skoöunar aö hann hafi veriö Framhald á bls. 15

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.