Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 9
Markaður i Ternate. erð um Indónesíu Móðir, barn og rúm í húsi á Bali. endalausa hrísgrjónaakra sem teygöust upp í fjöllin á hlöönum stöllum. Og yfirleitt voru öll störf er aö hrísgrjónarækt lutu, unnin á sama tíma. Meöaltekjur karl- manns, bónda eða verkamarjns, eru um þaö bil 1200 dollarar á ári. Enda þótt hiö hlýja loftslag spari ýmis útgjöld sem viö verðum að greiða, eins og t.d. upphitun og klæðnaö, þá er augljóst, að þetta eru mjög lágar tekjur. Skólaganga er ekki lögboöin, en 65 af hundraöi barna ganga í skóla. Eg sá konur búa til batik meö því aö hylja þá hluta efnisins vaxi sem liturinn átti ekki aö ná lil. Að kvöldi snæddum við skemmtilegan kjötrétt og snúða auk grænmetis og hlýdd- um á þjóölega tónlist. Síðan fórum við aö horfa á Bali-dans. í barong-dansinum er dýrið, barong, alveg stórkostlegt. Það er túlkað meö trégrímu þar sem hægt er að skella saman tönnunum, og hreyfingarnar eru eölilegar, aö manni finnst, enda þótt ekki sé þaö It'kt neinu dýri. I apadansinum er það hóþur manna, sem syngur og dans- ar, skrækir og hreyfir sig eins og apar. Áhrifamesti dansinn er leiðsludansinn. Maður sem fellur ( leiöslu (trance) dansar yfir glóöir brennandi kókostrefja án þess aö hann saki hiö minnsta. Óþægilegur ágangur ffólks Eitt er það á Bali, sem mjög reynir á taugarnar. Maður varð stööugt fyrir ágangi fólks, venjulega barna, sem ruddust aö okkur, tóku í handleggi okkar, hrópuöu að okkur og reyndu allt sem þau gátu til aö fá okkur til aö kaupa varning sinn. Það gekk svo langt, aö viö uröum aö hafa vopnaöan vörð á veitingahúsi þegar við vorum aö boröa. Þetta minnti mig ákaflega mikiö á „cargo cult" eftir heimsstyrjöldina síöari. Eftir Terry G. Lacy Höfundurinn er bandarísk kona, sem hefur veriö búsett á íslandi um árabil, talar ís- lenzku og kennir viö Háskóla íslands. Þessa grein hefur hún skrifaö á móourmáli sínu, en Haraldur Ólafsson þýddi. Þá komu Bandaríkjamenn með útvörp sin og senditæki, og af himni ofan komu flug- vélar hlaönar varningi, sem streymdi út úr þeim. Aö stríöinu loknu, áttu nokkrir töfra- menn senditæki með tómum rafhlöðum. Þeir trúðu því, að allur vamingurinn heföi komið frá þeirra eigin guðum, og svo sátu prestamir og aðdáendur þeirra í kringum tækiö, töframaðurinn talaði til þess og allir bjuggust viö aö flugvélarnar kæmu aftur. Þeir virtust hvorki þá né nú gera sér grein fyrir hvað þessi tæki raunverulega eru. Þeir fylgja töfrahugmyndum. Nú hafa orðiö miklar breytingar þarna, meðal annars hefur fólki fjölgaö. Ýmsar þarfir hafa komið til sögunnar, sem ekki þekktust áður. Tvívegis gerðist það, aö ungir menn komu til mín og sögöu: „Mig langar í myndavél." Ég sneri burt. Þegar sífellt er verið að þrífa i handlegginn á manni, þá er um að ræða leifar „cargo cult". Þaö er veriö aö reyna að stöðva okkur til aö fá frá okkur það sem unnt er. Fólk vildi fá úrin okkar, og einn manninn báöu þeir um hattinn hans. „Þú ert gestur á Bali, geföu mér hattinn." Hegðun þessi er í mikilli mótsögn viö tungumáiiö, þar sem mér er sagt, aö sé um aö ræða sex ávarpsform, og veröur að gæta ýtrustu varfærni í samskiptum við viömælanda sinn. Það er líka andstætt þeirri varfæmi sem birtist í því hvernig menn og konur ganga. Viö héldum svo frá Bali og stefnan var tekin til hinna raunverulegu áfangastaöa ævintýrafarar okkar. Þar sem skipiö var lítið, aöeins um 250 fet á lengd (76 m) og risti aðeins 15 fet (4,5 m), þá komst það víðast mjög nærri landi. Um borð voru nokkrir gúmbátar, uppblásnir meö utan- borðsvél, og var því auövelt aö setja far- þega á land hvar sem var. Fyrst var. lent á ströndinni á Komod-eyju og gengum við um tveggja kílómetra leið til aö skoöa Komod-drekana. Viö stóöum á öruggum stað á klettariöi og fylgdumst með er drek- arnir rifu í sig geitarskrokk, sem lagöur hafði verið þarna til aö laða þá að. Stærsti drekinn var um þrír metrar á lengd. Þetta eru rándýr sem veiða villt dádýr sér til mat- ar, og menn eru ekki heldur óhultir fyrir þeim. Ungir drekar verða að hafast viö uppi í trjánum, svo foreldrar þeirra rífi þá ekki í sig. Heilsað meö hefð- bundinni ógnun lndónesía er eyjaklasi, sem nær yfir svæöi sem samsvarar vegalengdinni frá Bretlandi til Kaspíahafs. Ríkinu er skipt í héruö sem eru undir stjórn landstjóra. Ym- is vandamál hljóta þá að koma þar upp. Tungumál í ríkinu eru 25, auk mállýzkna. Eyjar sem tilheyra rikinu eru 13.677 (eg veit ekki hvernig þær eru taldar), en 6.000 eru byggöar. Til sumra er farið til að safna „copra" eða skjaldbökueggjum. íbúar Indónesiu eru 153 milljónir, og búa flestir þeirra í vesturhluta ríkisins, en þar fórum viö ekki. Þjóðir Indónesíu eru blandaðar, og menning þeirra er einnig blönduö. Þarna gætir áhrifa Malaja, Kínverja og Evr- ópumanna. Næst var komiö til Flores-eyjar, og gengið til Lewoloba, þar sem viö sáum skemmtilega dansa. Hér sem annars stað- ar heilsuöu karlmenn okkur meö því að ógna okkur á heföbundinn hátt. Þeir báru höfuöskraut til aö sýnast stærri, og þeir veifuöu hnifum og skjöldum. Dansinn fylgdi helgireglum. Menn voru i röðum og leikin var fórnarathöfn, þar sem geit var slátraö og skiþstjórinn og aðrir af áhöfninni urðu að drekka áfenga kókoshnetumjólk. Síöan komu konumar með „gjafir", og þarna sem annars staðar var dans þeirra svo daufleg- ur, að manni hundleiddist að horfa á hann. Spilað var á flautu og málmbjöllur undir dansinum. Okkur var fagnaö með svipuðum dansi í Banda Besar, Amar og Ternate, gömlum hollenzkum hafnarborgum frá blómatíma kryddverzlunarinnar. Menn þar báru þó oft 16. aldar hjálma, upprunna frá Portúgal, og úlnliðsskildi. Sumir voru með sænskar bronsbyssur, búnar ti.l í Svíþjóð á 16. öld. Indónesíumenn hata Hollendinga, en minn- ast yfirráða Portúgala á árunum 1511 —1602 með virðingu, og halda þar af leiðandi áfram að bera portúgalska bún- inga í dönsum sínum. Milli hinna heitu og röku hafnarborga lentum viö hvar sem eyja varð á vegi okkar, fórum yfir kóralrif eða sóttum heim inn- fædda. Við vorum 75, feröafélagamir, og við hljótum að hafa litiö undarlega út í aug- um fólksins, svo Ijós á hörund, sem viö vorum, takandi myndir eins og óö værum. i einu þorpi lögðu menn á flótta er þeir sáu okkur. Annars staðar, eins og á Mai, vai engin byggð, og á þessar úteyjar koma menn við og við til veiða, eða til að safna copra, sem selt er til Japan, eða safna skjaldbökueggjum og veiða skjaldbökur Sum þorpin, eins og t.d. Namwan, voru fögur. Þar gengu börn i skóla og þau sungu SJÁ NÆSTU SÍÐU

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.