Lesbók Morgunblaðsins - 01.08.1998, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 01.08.1998, Blaðsíða 4
+ LITAST UM ÁKÚBU EFTIR HARALD JÓHANNSSON Á Kúbu er óteljandi margt bannao en flest hægt ef maour bekkir mann sem á peninq, seqja Kúbverjar. Þeir eru sérlega elskulegt fólk síbrLndi' Wý\P\ej^ í alla staoi aðlaoandi manneskjur. Stór þáttur í menn- ingu Kúbverjg er þeirra eigin tónlist sem er í ætt við suour-ameríska samba-músík. Enda þótt Kúbverjar séu 12 milljónir láta þeir sér nægja fvö dagblöð. NIÐUR við höfn í Havana, höfuðborg Kúbu, stendur vínbarinn Dos Hermanos sem á sér langa sögu, hann var fyrr á öldinni vinsæl ölkrá sjómanna sem áttu lengri eða skemmri viðdvöl í þá at- hafnamikilli viðskiptahöfn í mynni Mexík- óflóa. Aðrir gestir í borginni litu og gjarnan þar inn, þegar þeim þótti henta að blanda geði við fulltrúa ólíkustu þjóða, örvaða af veigum Bakkusar. Á þriðja áratugnum undu sér gjarnan á þessari kunnu gleðikrá listamenn, sumir langt að komnir, svo sem tónskáldið George Gershwin frá Bandaríkjunum, spánska leikrita- og yóðskáldið Federieo Garcia Lorea og síðar rithöfundurinn Ernest Hemingway o.m.fl. Nú hefur þessi bar fengið gljáandi vegg- þujur og nýja viðskiptavini sem eru hvorki sjómenn né listamenn, nema þá aðeins af til- viljun. Þeir sem koma þar nú eru Pétur og Páll af götunni að fá sér hressingu og svo hin- ir sem líta inn nafnsins vegna í borinni von um að finna þar andrúmsloft liðinnar tíðar. Nær miðborginni ekki langt undan stend- ur dómkirkjan, sem munkar af jesúítaregl- unni hófu byggingu á árið 1750. Þeir náðu þó ekki að verða viðstaddir vígslu hennar árið 1788 því þeir voru flæmdir burt af eynni í nafni Spánarkonungs árið 1767. Kirkjan og torgið sem hún stendur við eru byggð í ein- földum nýlendubyggingarstíl og er torgið talið til þeirra fegurstu í allri Suður-Amer- íku. Talið er, þó ekki með fullri vissu, að jarð- neskar leifar Kristófers Kólumbusar hafi verið geymdar hér í dómkirkjunni þar til þær voru fluttar til Spánar í lok nýlendu- styrjaldarinnar. í grennd við dómkirkjuna, sem Jóhannes páfi messaði í er hann heimsótti Kúbu fyrir skömmu, vekur stór heimilisiðnaðarmarkað- ur eftirtekt, því þar er margt listrænt og haglega gerðra muna að finna. Enn verður á vegi manns þekktur bar, „Bodegita del Medio", en hann sat Hem- ingway mörgum stundum meðan hann vann að bók sinni „Hverjum klukkan glymur" á herbergi sínu númer 511 í Hótel Ambros Mundos, sem er skammt undan. Hér hefur engu verið raskað, allt eins og það var þegar skáldið reyndi að varpa öndinni léttar frá erfiði skriffinnskunnar. Nú hefur kúbverska ríkið, eigandi alls rekstrar á eynni, séð sér leik á borði og þrefaldað verð veitinga á þessari krá, sem gerir Kúbverjum ókleift að setjast niður, jafnvel líka óbreyttum ferða- mönnum. Nú er Capitolio í sjónmáli, glæsibygging frá tíð hins Úlræmda Machado keisara. Hún var vígð árið 1929, og er eftirlíking á Capitolio í Washington í Bandaríkjunum. I þessari byggingu, sem er tengd sárum minn- ingum, er nú vísindastofnun landsins frá ár- inu 1960. Breiðgatan Paeso de Marti eða Prado liggur frá austurhlið Capitolio til innsigling- ar í Havanahöfn, sem er 10 km löng náttúru- smíð. Þetta fyrrum fagra breiðstræti hefur naumast átt sér annað líkt á sínum tíma, rúmlega 20 metra breiður upphækkaður göngustígur er á milli akbrautanna, á honum handrið til beggja handa. Með stuttu millibili standa fimm sæta út- höggnir marmarabekkir, upp úr miðju baki hvers þeirra gnæfa skreytt málmblómker. Þriggja til fjögurra metra háir þriggja álma ljósalampar á báða vegu standa á milli trjáa sem með laufkrónum sínum mynda hvolfþak yfir allri götunni til hlífðar sterkri sól. Svona hefur það verið, en nú er hætt að grípa fram í fyrir hendur eyðingarmætti tím- ans, í stað rósanna í blómakerunum sem eru löngu dauðar er ekkert sett í staðinn, trén eru smám saman eitt og eitt að týna tölunni, stundum er Ijós á einni álmu Ijósastikanna, kannski á tveim, en oftar en skyldi eru öll slokknuð og það fyrir fullt og allt, því ljós- kerin eru brotnuð af og horfin. íburðarmiklar húsbyggingar, fagurlega skreyttar, sitt hvorum megin við akbrautirn- ar, eru í þann mund að gefast upp á tilver- unni og byrjaðar að falla til jarðar í dufti og grófri möl, jafnvel eru haugar þessara hí- býlaleifa farnir að skríða út á akbrautirnar en það truflar umferð farartækja ekkert að ráði, bæði fæðar þeirra vegna eða þá óhæfni sökum aldurs til að láta gamminn geisa. Því skyldi annars verið að tjasla upp á þessar minjar auðs og velmegunar sem nú er íöngu liðin tíð og var síst til orðin af hinu góða, eins og „allir" vita? Talsvert víðáttumikill trjágarður prýddur sæg af minnismerkjum um menn sem hafa orðið merkir fyrir hitt og þetta gegnum tíð- ina í sögu þessa lands er nokkurs konar skiptimiðstöð strætisvagna sem koma og fara til allra átta, einhvers konar Lækjartorg í Reykjavík í gamla daga. Þarna bíður fólk um hádaginn hundruðum saman eftir að geta troðið sér inn í vagn til að komast leiðar sinnar, en þetta fer fram í friði og spekt, hreint eins og engum liggi neitt á. Fólkið bara stendur í tvö-þreföldum röðum og bíð- ur, stundum lengi. Eflaust þætti einhverjum æskilegt að geta tyllt sér ögn, ekM síst ef hítinn eru uppáþrengjandi, en þeir fáu bekk- ir sem ennþá gefa kost á setu á sér eru löngu setnir, en alls ekki af þeim sem bíða strætis- vagns, heldur af þeim sem ekkert hafa annað að gera en sitja. Þeir eru margir, enginn þekkir tölu þeirra og miklu fleiri en þeir sem hafa orðið svo lánsamir að ná sér hér í sæti. Einhvern tíma hefur verið hér sægur af vönduðum ásetuhæfum bekkjum, með skreyttum málmfótum og hliðarörmum, en sætunuin úr velhefluðum og vönduðum fjöl- um, fjórum til fimm í hverjum bekk, hefur fækkað, stundum bara eitt eftir en það þolir einn til tvo sitjanda. En þegar öll eru farin er hreint ekki um annað að gera en sniðganga bekkinn sáluga, jafnvel þótt hliðararmarnir standi stoltir enn og hafi gert lengi. Það er aldrei að vita nema einhver hafi einhvern tíma tíma til að koma með nýjar setur, þá verður aftur kominn bekkur í svo til upp- runalegri mynd. Til hliðar við Capitolio stendur þjóðleik- húsið Theater Garcia Lorca, feikn fógur barokkbygging, fleiri leikhús eru að sjálf- GJALDIÐ fyrir margra áratuga kommúnisma er ( Havana eins og annarsstaðar. Niðumíðsla og fátækt hvert sem litið er. Þessi gata er þó ekki (neinum afskektum smábæ, heldur í miðborg Havana. KÚBVERJAR eru bæði fallegt og gott fólk. Þessir þrír ungu menn eru dæmi um mismunandi litarhætti og kynblöndun. • •'•-« EFTIRLÍKING: Capitolio, glæsibygging frá tíð hins illræmda keisara Machado. Hún er nánast kópía af Þinghúsinu í Washington. V(sindastofnun Kúbu er nú í þessu húsi. fi*e\ 4 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 1.ÁGÚST1998 41

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.