Lesbók Morgunblaðsins - 24.10.1998, Blaðsíða 17

Lesbók Morgunblaðsins - 24.10.1998, Blaðsíða 17
þeir ekki eignast alþjóðlega metsöluhöf- unda. Hann telur þó að fslendingar geti ekki kvartað undan áhugaleysi í Frankfurt, þar hafi orðið mikil breyting á síðustu árum: „Kunnur er framgangur íslenskra höfunda á Norðurlöndum, að undanförnu í Þýska- landi (þar sem góðir kiljusamningar hafa fylgt í kjölfar harðspjaldaútgáfu t. d. hjá Einari Má, Einari Kárasyni og Steinunni Sigurðardóttur, en kiljan er besta trygging góðrar útbreiðslu). En áhuginn hefur líka aukist mjög í Frakklandi, á ítalíu og Spáni eins og marka má af góðum viðtökum Guð- bergs Bergssonar. Enski markaðurinn er hins vegar erfiður, fyrir utan gott gengi Ólafs Jóhanns, útgáfu Einars Más í Banda- ríkjunum og hugsjónaútgáfu Mare's Nest hafa stóru fyrirtækin haldið að sér höndum. Nú hefur þó fengist drífandi útgefandi að bókum Einars Kárasonar á ensku, þar sem er skoska forlagið Canongate. Fleiri höf- undar eru líka farnir að vekja athygli. A stefnunni var skrifað undir útgáfusamning fyrir bókina 101 Reykjavík eftir Hallgrím Helgason í Danmörku, og mörg önnur lönd sýndu honum áhuga. Á messunni leitast útgefendur líka við að búa í haginn fyrir ný verk. Útgefendur Thors Vilhjálmssonar og Einars Kárasonar voru mjög áhugasamir um væntanlegar bækur þeirra og verk yngri höfunda eins og Gyrðis, Sjóns, Kristínar Ómarsdóttur og Guðmundar Andra Thorssonar vöktu athygli og verða send til margra aðila á næstunni. Sama er að segja um skáldsögur Kristínar Marju Baldursdóttur, söguleg verk Böðvars Guðmundssonar, Arna Bergmanns og Björns Th. Björnssonar5 og nýlega hefur verið samið um útgáfu á Álfrúnu Gunnlaugs- dóttur í Þýskalandi og Pétri Gunnarssyni í Frakklandi." Nokkurn fyrirvara hefur Halldór á um þennan mikla árangur með því að ítreka að fyrir utan beina samninga komi árangurinn oft ekki í ljós fyrr en að nokkrum mánuðum liðnum frá stefnunni. Svanurinn flýgur víða Jóhann Páll Valdimarsson segist ekki vera eins mikill atvinnumontari og sumir kollegar hans, en fæst þó til að segja frá því helsta sem er á döfinni hjá honum og hans höfundum: „Svanurinn og Meðan nóttin líð- ur komu út hjá Steidl rétt fyrir sýninguna og hafa viðtökur verið mjög góðar og 2.000 eintök þegar seld af Svaninum. Stór og af- bragðsgóður ritdómur birtist í Suddeutsche Zeitung um Svaninn og fleiri dómar vænt- anlegir og mikil bjartsýni hjá Steidl með viðtökur bókanna. Steidl hefur til viðbótar keypt útgáfuréttinn á Tröllakirkju Ólafs Gunnarssonar og Sú kvalda ást sem hugar- fylgsnin geyma eftir Guðberg. Rocco, stór brasilískur útgefandi, hefur keypt réttinn á Svaninum og Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar og gefa út Svaninn á næsta ári. Mér vitanlega hefur aldrei komið út bók eftir íslenskan höfund í Brasilíu eða Suður- Ameríku yfir höfuð. Gallimard gaf Svaninn út og er að prenta hana í þriðja sinn og sömu sögu er að segja um Tusquets á Spáni þar sem bókin hefur selst afar vel og þeir hafa nú keypt réttinn á Sú kvalda ást líka. Mare's Nest á Englandi hefur tvíprentað Svaninn og hafa nú keypt^ réttinn á Sú kvalda ást og Tröllakirkju Ólafs Gunnars- sonar og eru báðar væntanlegar á næsta ári. Samningaviðræður standa yfir við ítalskan útgefanda um Svaninn og einnig finnskan." Meiri kraftwr Það eru vitanlega fyrst og fremst höfund- ar sem koma út á fyrrgreindum forlögum sem njóta þess að bækur þeirra séu kynntar útgefendum og öðru bókmenntafólki í Frankfurt. Hinir eru að mestu úti í kuldan- um nema þeir sjálfir og útgefendur þeirra séu á staðnum. Menn hafa talað lengi um ís- lenska Bókmenntakynningarstofu að nor- rænni fyrirmynd sem gæti tryggt út- breiðslu og kynningu íslenskra bókmennta án tillits til forlaga og veldis þeirra sem far- ið er að jaðra við einokun. Bókmenntakynn- ingarsjóður styrkir þýðingar íslenskra bók- mennta en hefur ekki mikið bolmagn. Til- vist hans hefur þó greitt götu margra ís- lenskra verka sem annars hefðu ekki komið út erlendis. Þetta er mikið hagsmunamál fyrir íslensk- ar bókmenntir og höfunda. Halldór Guð- mundsson komst svo að orði að verði ekki settur enn meiri kraftur í kynningu íslenskra verka sé hætta á að þau missi af lestinni, ekki síst vegna tilhneigingar til metsölu- hyggju. BRECHT-KABARETTINN TIL HINNA OBORNU FRUMSYNDUR I IÐNO SIF Ragnhildardóttir tekur ofan með tiiþrifum. Morgunblaðiö/Kristinn UODRÆN SONGDAGSKRA MED LEIKRÆNU ÍVAFI SÖGUMAÐURINN Sigurður Skúlason tengir kvæðin saman og skýrir samhengi þeirra. Mútter Courage, Makki hnífur, Súrabaja- Johnny og ótal fleiri þekktar jafnt sem minna þekktar persón- ur úr verkum Bertolts Brechts stíga fram á svið Iðnó í túlkun söngkonunnar Sifjar Ragnhildardóttur, sem syngur fjöldann allan af kvæðum Brechts í íslenskri þýðingu Þorsteins Gylfasonar, og Sigurðar Skúlasonar leikara sem fer með hlutverk sögumanns eða kynnis sem bregður sér í ýmis gervi, meðal annars skáldsins sjálfs. Hugmyndina að sýningunni átti Sif og hef- ur hún verið að gerjast alllengi. Hjólin fóru svo að snúast þegar samstarf tókst með henni og Þorsteini Gylf asyni, sem tók að sér að þýða kvæðin, og seinna slóst í hópinn Þorsteinn Þorsteinsson. Þeir nafnar eru höfundar lausa- málsins, þ.e. textans sem Sigurður Skúlason fer með og tengir milli kvæðanna sem Sif syngur og valdi sjálf eftir mikið grúsk í heim- ildum, nótum og gömlum upptökum. Lögin við Ijóðin eru eftir þrjú höfuðtónskáld Brechts, þá Kurt Weill, Hanns Eisler og Paul Dessau. Helga E. Jónsdóttir er leikstjóri, um svið og búninga sér Elín Edda Árnadóttir, hljóðfæraleikur er í höndum Árna Schevings og Karls Olgeirssonar en sá síðarnefndi er ennfremur tónlistarstjóri. Til hinna óbornu er yfir- skrift Ijóðrænnar söngdag- skrár með leikrænu ívafi sem Ljóð og söngvar Sifjar Rggnhildardóttur setjg upp í Iðnó í tilefni þess að 100 ár eru lið'tn frá fæoingu þýska skáldsins Bertolts Brechts. MARGRÉT SVEINBJÖRNSDÓTTIR fylgdist með rennsli og for- vitnaðist um tildrög sýn- ingarinnar hjá nokkrum aðstandenda hennar, en frumsýningin verður ann- að kvöld, sunnudagskvöld. Móðskáld ekki síður en leikritaskáld Sif segist hafa haft mikið dálæti á kvæðum Brechts allt frá því að hún kynntist þeim þeg- ar hún var í leiklistarnámi í Svíþjóð. „Þannig að þetta hefur verið löng fæðing," segir hún. Hana langaði til þess að leggja meiri áherslu á ljóðskáldið Brecht en leikritaskáldið. „Margir virtust ekki átta sig á því að hann var ekki síður ljóðskáld," segir hún og bætir við að sér hafi strax þótt það liggja beint við að gefa sýningunni heitið Til hinna óbornu, eftir einu frægasta Ijóði skáldsins. „Brecht er klassískur. Hann verður alltaf til, líka fyrir þá sem enn eru ekki bornir," segir hún. Leikstjórinn, Helga E. Jónsdóttir, minnist einnig á það að í hugum flestra sé Brecht leikritaskáld en sjálfri hafi henni ekki síður þótt gaman að skoða nánar ljóðin hans. „Vissulega er hann eitt sérstæðasta og áhrifamesta leikskáld þessarar aldar og sá sem hefur kannski haft hvað mest áhrif en færri þekkja hann sem ljóðskáld. I rauninni má þó kannski segja að hann sé fyrst og fremst ljóðskáld," segir hún og bætir við að það sé misskilningur hjá mörgum að verk Brechts séu tormelt og þung. Hér sé a.m.k. á ferðinni spennandi og skemmtileg sýning og heilmikil dramatík. Ekki sevisaga, bókmennlasögulegar eða pólitiskar hugleiðingar „Þetta er fyrst og fremst dagskrá með kvæðum eftir Brecht, sem öll eru sungin og á fáeinum stöðum er farið með parta úr þeim líka. Lausamálstextinn á að þjóna þeim til- gangi einum að varpa ljósi á kvæðin, stundum með því að segja eitthvað um tildrög þeirra, undir hvaða kringumstæðum þau voni ort, og stundum með því að segja eitthvað um sam- hengi þeirra, leikritin sem þau eru tekin úr, þannig að fólk átti sig á því í stórum dráttum hver persónan er sem syngur," segir Þor- steinn Gylfason. Sýningin skiptist í sex hluta, með einum til fjórum söngvum í hverjum þeirra. Þessir hlutar bera yfirskriftirnar Úr Túskildingsóp- erunni 1928, Úr sögu Brechts, Nazistar taka völd 1933, Úr Happy End 1929, Stríð 1939-1945 og Úr Mahagonný 1929. Þorsteinn ítrekar að kvæðin séu þungamiðjan í sýning- unni og allt annað sé einungis til þess gert að þjóna þeim. „Hér er alls ekki um það að ræða að segja ævisögu Brechts eða vera með ein- hverjar bókmenntasögulegar eða pólitískar hugleiðingar um hann," segir Þorsteinn enn- fremur. LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/USTIR 24. OKTÓBER 1998 17

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.