Alþýðublaðið - 26.05.1990, Blaðsíða 5

Alþýðublaðið - 26.05.1990, Blaðsíða 5
Laugardagur 26. maí 1990 VIÐHORF ÚR LÝÐRÆÐISÞRÓUN í FÁMENNISVALD Skúli Johnsen borgarlæknir segir i eitirfarandi grein, að sjálfstæðismenn í Reykjavik hafí fækkað kjörnum fulltrúum og aukið eigið vald. Sem vald- hafar hafí sjálfstæðismenn unnið gegn fuiltrúalýð- ræðinu. Skúli bendir á, að afgreiðsluhraði borgar- mála sé mikill og byggist á undirbúningsfundum borgarstjóra með fáum embættismönnum þar sem afgreiðsla mála er ákveðin. Það er einkenni á lýðræðissam- arstjórn síðustu átta árin hefur félögum, að þar á sér stað stöðug bróun til meira lýðræðis. Sú þróun á sér vissulega margar hliðar en til að lýsa henni á einfaldan hátt má segja að hún tákni, að fleiri og fleiri hafi yfir málefnum stöðugt færri að segja. Þannig þróast full- trúalýðræðið. Valdhaf ar gegn fulltrúalýðræði Það er alvarlegt mál ef lýðræðis- þóunin stöðvast. Ef þeir sem kom- ist hafa til valda í skjóli fulltrúalýð- ræöis, ná slíkum tökum, að þeir stöðvi lýðræðisþróun, til að hindra að vald þeirra dreifist, er það alvarlegt mál. Hitt er enn al- varlegra ef lýðræðisþróunin snýst við, þ.e. færri og færri ráða yfir málum fleiri og fleiri. Fyrir daga lýðræðisins var leiðin til þessa sú að vinna undir sig ný lönd. A dög- um lýðræðis er leiðin sú, að vald- hafar vinna gegn fulltrúalýðræð- inu, fækka kjörnum fulltrúum og auka eigið vald. Þetta er einmitt það, sem gerst hefur hjá sjálfstæðismönnum í Reykjavík. Það hljóta að vera erfið örlög fyrir flokk, sem kennir sig við lýðræði. Það hefur lengst af verið aðalsmerki Sjálfstæðis- flokksins, að hann væri aflið, sem ynni gegn einveldi, fámennisveldi og kúgun. Það hlýtur því að vera erfitt fyrir kjósendur Sjálfstæðis- flokksins að horfa upp á þá breyt- ingu, sem orðin er á flokknum hér í Reykjavík í þessu efni. Sjálfstæðismenn_______ fæklcuðu fulltrúum_____ Á valdaferli flokksins hér í borg- orðið áberandi þróun í stjórn borg- arinnar úr lýðræðisátt til fámenn- isvalds. Það er alþekkt, að sjálf- stæðismenn stóðu gegn fjölgun borgarfulltrúa um margra áratuga skeið. Fámenni í borgarstjórn hef- ur verið nauðsynlegt til aö tryggja vald borgarstjórans. Þegar Sjálf- stæðisflokkurinn glataði meiri- hluta sínum í borgarstjórn 1978 var borgarfulltrúum fjölgað um 6 þ.e. í 21 fulltrúa. Eitt fyrsta verk sjálfstæðismanna eftir að þeir komust til valda að nýju var að fækka fulltrúum aftur í 15. Sjálf- stæðismenn gengu líka lengra en fyrri ráðamenn hjá borginni höfðu látið sér detta í hug. Þannig þótti nú einnig nauðsynlegt að draga úr lýðræðinu í borginni, með því að fækka í ráðum og nefndum, þann- ig að í sjö manna nefndum yrðu fimm fulltrúar. Ekki var heldur þarna látið staðar numið. Vald borgarráðs yfir öllum ráðum og nefndum var aukið til muna og sjálfstæði þeirra gagnvart borgar- ráði að engu gert. Fimm borgarráðsmenn stjórna borginni________ Um áratuga skeið ríkti sú skip- an, að helstu nefndir og ráö fóru með vald sitt í umboði borgar- stjórnar sjálfrar. Nefndirnar höfðu því sjálfstætt vald gagnvart borg- arráði í „faglegum" efnum, en í fjármálalegum efnum áttu þær hins vegar til borgarráðs að sækja. Með þessari breytingu einni var geysilegt vald dregið til borgar- ráðs í laumi. Fimm borgarráðs- menn voru því í rauninni orðnir hin eina virka stjórn borgarinnar Hin margumtalaöa „skilvirkni" og „glæsileg" ákvöröunartaka sjálfstæðismanna byggist á þvi aö raunveruleg urM- fjöllun og afgreiðsla borgarmála á sér ekki stað á fundum borgarráðs heldur á fundum borgarstjóra með fáeinum embættismönnum á undirbúningsfundum fyrir borgarráðsfundi," segir Skúli Johnsen borgarlæknir m.a. í grein sinni um fámennisvald sjálfstæðismanna i Reykjavík. út á við. Vinnubrögðin í slíkri fá- mennisstjórn eru svo alþekkt ann- ars staðar frá. Fyrst var borgar- ráðsfundum fækkað þrátt fyrir aukin umsvif. Þegar um 60 mál að meðaltali eru afgreidd á tveggja til þriggja klukkustunda löngum fundi, þá hefst ekki mikið svigrúm til umræðna og yfirvegunar í hverju máli. Afgreiðsluhraðinn er því mikill og „skilvirknin" í góðu lagi. Til að tryggja það, er almenn- um kjörnum fulltrúum haldið utan við málin, þaö er að segja, þau eru t.d. ekki send til viðkomandi fag- nefndar til umsagnar heldur af- greidd í hvelli. Til að fækka málum á ofhlöðnum fundum hafa emb- ættismenn tekið sér sjálfdæmi um hvort mál þurfi að leggja fyrir borgarráð. Nú er það orðið svo, að erindi send borgarráði teljast send til borgarstjóra. Afgreiðsluhraðinn á borgarráðsfundum á sér skýr- ingu. Hún er sú, að hin raunveru- lega umfjöllun og afgreiðsla á sér ekki stað á fundum borgarráðs heldur á fundum borgarstjóra með fáeinum embættismönnum á und- irbúningsfundum fyrir borgar- ráðsfundi. Það er farið í gegnum öll málin, sem liggja fyrir og af- greiðsla þeirra ákveðin. Það er því ekki borgarráð, sem er hin raun- verulega stjórn borgarinnar. A undirbúningsfundum situr borgar- stjóri ásamt embættismönnum. Þetta er sannleikurinn um stjórn Reykjavíkurborgar, sem kjósend- ur þurfa að þekkja. Á þessu bygg- ist hin margumtalaða „skilvirkni" og „glæsileg" ákvarðanataka. Það er trú mín að sjálfstæðismenn séu yfirleitt lýðræðissinnað fólk. Sjálf- stæðismenn eru hins vegar ekki að styrkja lýöræðið, ef þeir kjósa áfram yfir sig þá sömu valdhafa. sem farið hafa með borgarmál undanfarið. Skúli Johnsen borgarlæknir skrífar Feejutðin að innan Bjarni P. Magnússon borgarfulltrúi segir i eftirfar- andi grein, að einkenni sveitarst jórnarkosninganna i dag á landsvisu séu átökin ó milli félagshyggju og sérhyggju. I dag ákveða íbúar sveitarfélaga á Island sveitarstjórnir næstu fjög- urra ár . Kosningarnar nú eru um margt öðruvísi en áður. Einkenni þessarar kosningabaráttu á lands- vísu eru átökin á milli félags- hyggju og sérhyggju. Kosningarn- ar í dag snúast um það hvort þau breyttu viðhorf sem orðið hafa í veröldinni til ýmissa veigamikilla mála hafi áhrif á stjórn okkar nán- asta umhverfis. Kosningarnar snú- ast um það hve afgerandi íslenskir kjósendur afneita hugmyndafræði kommúnista og hvort hér verður til öflug hreyfing félagshyggju- fólks. Jafnaðarstefnan er grund- völlur nútíma félagshyggju. Kosn- ingarnar snúast því um það hver hlutur Alþýðuflokksins verður. Það er og kosið um fleira. Það er kosið um það hvort lýðræðið eigi einungis að ná til kosninga á fjög- urra ára fresti eins og Sjálfstæðis- flokkurinn vill eða þess að þróa lýðræðið yfir í það að kjósendum sé tryggður málskotsréttur og „Kosningarnar snúast um það, hve afgerandi íslenskir kjósendur afneita hugmyndaf ræði kommúnista og hvort hér verður til öf lug hreyfing félags- hyggjufólks," segir Bjarni P. Magnússon borgarfulltrúi m.a. í grein sinni. ákvöröunarréttur í mikilvægum málum óháð reglulegum kosning- um. Það er kosið um málefni fjöl- skyldunnar. Það er kosið um mjúku málin. Reykjavíkurborg verður þá fyrst fögur borg að þar líði öllum vel. Það er kosið um það hvort fólki sé gert mögulegt að lifa í samfélaginu viö þær kröfur sem það gerir til þess. Þaö er þess vegna kosið um það hvað hið op- inbera á aö gera til þess að búa til heilsteyptan ramma um fjölskyld- una þannig að hún búi við trygg ytri skilyrði og geti því ótrufluð snúiö sér að því að rækja skyldur sínar við menningu og mannrækt. Því fegurðin kemur að innan. Það er kosið um umhverfismál hina ytri fegurð og lífsskilyrði á jörðinni. Er nóg aö gert í sorp- hirðumálum? A ekki aö stíga skrefið til fulls og nota sorpið til endurvinnslu og orkunýtingar í stað þess aö láta sjóinn endalaust taka við? Tekur sjórinn endalaust við? Verðum við ekki að hreinsa skolpiö? Um þetta er tekist í kosn- ingunum, í þessum málum dregur íhaldið lappirnar. Það er auðvitað kosið um mörg fleiri mál. En fyrst og síðast er spurt um það, vilja kjósendur að ríkjandi áherslur, veröi áhersiur, sjálfstæðismanna, eða vilja kjós- endur að það verði jafnaðarmenn sem ráði ferðinni í sveitarstjórnum á islandi næstu ár. Jafnaðarmenn. Við skulum af alefli vinna að því að gera hlut okkar sem stærstan í þessum kosningum. Bjarni P. Magnússon borgarfullirúi skrífar

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.