Alþýðublaðið - 13.06.1990, Blaðsíða 4

Alþýðublaðið - 13.06.1990, Blaðsíða 4
VIÐHORF Miövikudagur 13. júní 1990 MMUBLMB Armúli 36 Sími 681866 Útgefandi: Framkvæmdastjóri: Ritstjóri: Fréttastjóri: Auglýsingastjóri: Dreifingarstjóri: Setning og umbrot: Prentun: Blaö hf. Hákon Hákonarson Ingólfur Margeirsson Jón Birgir Pétursson Hinrik Gunnar Hilmarsson Sigurður Jónsson Leturval, Ármúla 36 Oddi hf. Askriftarsíminn er 681866 Áskriftargjald 1000 kr. á mánuði innanlands.l lausasölu 75 kr. eintakið FULLVELDI RÚSSLANDS IVlikil tíöindi bárust í gær frá Sovétríkjunum: Rússland, stærsta lýðveldi Ráðstjórnarríkjanna, lýsti yfirfullveldi semríki. Að sögn Tass-fréttastofunnar var yfirlýsingin samþykkt með yfirgnæf- andi meirihluta rússneska þingsins. Yfirlýsing rússneska þings- ins um fullveldi lýðveldisins þýðirað öll lög þess eru öðrum æðri og veitir Rússlandi sjálfsforræði í öllum sínummálum. Fastlega er einnig búist við að lýðveldið lýsi rússnesk lög æðri stjórnarskrá Sovétríkjanna. ^jálfstæðisbarátta Eystrasaltsríkjanna hefur þar með borist til annarra lýðvelda Sovétríkjanna Hins vegar kemur það á óvart, að frelsisbarátta lýðveldanna skyldi steypast yfir Rússland, sem hefur verið sterkasta vígið í Sovétríkjunum. „Fall" Rússlands er mikill ósigur fyrir hið kommúnískakerfi og brýturí raun á bak aft- ur þær tilraunir Gorbatsjovs að innleiða frjálsræði en bjarga kommúnismanumum leið. Nú veiður vart aftur snúið; kommún- isminn er í fjörbrotum í Sovétríkjunum. Minar óvæntusviptingar í Rússlandi eiga rætur sínar að rekja til kosningar Boris Yeltsins sem þingforseta Rússlands. Yeltsin sem barist hefur fyrir árangursríkari og lýðræðislegri umbótastefnu, er í dag harðasti gagnrýnandi Gorbatsjovs og hættulegasti keppinautur hans um leiðtogætólinn. Yfirlýshgar Rússlands um fullveldi og óbeinar hótanir umað segja sig úr Sovétríkjunum er aðeins upphafö á upplausn Sovétríkjanna. Ydtsin getur nú mót- að stefnu Rússlands, sterkasta lýðveldisins, óháðSovétríkjunum og þar með skapaðþá fyrirmyndaiumbótastefnusem eykur enn á persónulegar vinsældir hans og gerir Gorbatsjov erfitt fyrir. Gorbatsjov berst núfyrir pólítískulífi sínu á mörgum vígstöðum í senn. EKKJUSTAND Maðurinn hefur ríka þörf fyrir gleði, en nútíminn er að eyðileggja fyrir okkur hæfileikann til að gleðjast yfir litlu og við auðveld bráð fyrir skúrka sem graeða á gleðiþörf mannsins. Mér ofbýður stundum hvað það eru ómerkilegir hlutir sem vekja athygli og virðast gleðja. Við erum svo upptekin við að finna okkur gleðiþörf, að við látum eins og styrjaldir og aðrar hörmungar komi okkur ekki við, ef gerast fyrir utan glugga ein- hverra í fjarlægumútlöndum. Við sættum okkur við að auðvaldið í heiminum ráði örlögum jarðar- innar. Tækniþjóðfélagið man ekkert eftir þörfum einstaklingsins, það hugsar um heildina og hagvöxtinn og vill ekki fórna broti af gróðan- um til að hafa jörðina hreina. Strendur landa eru að verða hættulegar berfætlingum í leit að sól og vatni undir iljar, okkar eigin strendur senda fiá sér mengunar- óþef. Við höfum smátt og smátt verið að dofna tilfinninga- lega, erum hætt að senda hugi til himna ogbiðja um hjálp til að finna frið og einfalda gleði sem býr meðal annais í þyrluflugi krí- unnar yfir Ráðhúspolli, tign svana sem synda í lognkyrri spegilmynd sinni á vatnsfletinum, dirrindíi ló- unnar sem hleypur í áföngum yfir túnið, þar sem vindur strýkur græn grös og sólgulir fíflar hvísla kærleik að sóleyjum. Hin einfalda gleði er líka í laufi trjánna sem minnist við regndropann sem tregðast við að faHa til jarðar. Hin einfalda gleði er í hafinu, þar sem enn eru þúsundir litfiska til vitnis um gleði sköpunarinnar. Menn eru að fullkomna tæknina á kostnað hlýleikans. Lífsleiðinn sem býr með fólki, sendir óeirða- bullur í skjóli nætur um götur borga að finna sér fórnarlömb til að berja og ekki bara í útlöndum. Þetta er að verða algengt í borg- inni okkar allra. Ef bullurnar nást hér, eftir að hafa ráðist á saklausa vegfarandur í kyrið nætur, er þeim sleppt eftir yfirheyrslur í stað þess að láta þær dúsa í fangaklefa eins lengi og lög leyfa og síðan umsvifalaust höfða mál á hendur þeim og dæma til þeirrar refsingar sem ekki herðir huga, heldur hef- ur áhrif á góðmennskuna sem er í öllum. Bullunum líka. Til dæmis mætti þvinga þær til góðverka á þeim stofnunum sem reyna að endurhæfa slasað fólk. Auðvaldið býr til mafíur og mafíur skapa auðlegð. Al- menningur er teymdur í margvísleg lukkuhjól, til að gera lífið spennandi. Einhver hættuleg- asta arátta mannáns, næst vímu- efnanotkun, er fjárhættuspil í hvers konar myndum. Ég upplifði hættuástand í spilavíti í Cairo, þeg- ar ég snöggvast var í gróða en byrjaði svo að tapaog var um tíma tilbúinn að grípa spjót áhættu- spennunnar og láta slag standa. En litli búálfurinn minn hvíslaði aðvörunum og ég hlustaði. Auðvaldsöflin í heiminum láta til sín taka allsstaðar þar sem er gróðavon. Afburðamenn á ýms- um sviðum, popplistamenn og íþróttagarpar, eru nýttir til hins ítr- asta af umboðsmönnum sem þurfa líka að græða. íþróttamenn sem eru snillingar með tennis- spaðann, eru margfaldir milljón- erar, knattspyrnuséní meira virði en ráðhús í tjörn. Við þetta brengl- ast verðmætamat. Ungur náms- maður í Bandaríkjunum er oft metinn eftir því hvað langt hann kastar eða hratt hann hleypur en ekki hvort hjarta hans slær öðr- um. Kærleikurinn er verðlaus á mörkuðum heimsins. Nú er hafiðalþjóðlegt ekkju- stand, mitt í gráum hvers- dagsleikanum. Konur víðs vegar um veröld, missa menn sína fyrir framan sjónvarpstækin að fylgjast með fótbolta. ítalir vöktu heila nótt og fögnuðu með söng og dansi, rétt eins og lausnarinn hefði komið þangað og veitt þeim eilífa aflausn. En tilefnið var bara það að ítalska fótboltaliðið sigraði lið Austurríkismanna. Guð hjálpi Italíu ef liðið verður heimsmeist- ari! Við höldum áfram að leita gleð- innar og hamingjan sanna virðist búa i auglýsingum sjónvarps á gosdrykkjum. Þár eru auglýstir með söng og ísköldum sveittum flöskum, ísmolar falla af himnum beint niður í glös full af gosguða- veigum og skvettist út um allt og ungt sundfatafólk ætlar að ærast af tómri lífsgleði við þá tilhugsun að súpa úr gosfiösku. Þetta unga fólk virðist aldrá taka til hendi en unir á eilífri sjávarströnd umvafið gervigleði. Það skiptir auðvitað máli að geta brosað og jafnvel glaðst, en mikið væri yndislegt ef það gerð- ist á leikvelli lífsins, þar væru allir hamingjusamir og vel haldnir lík- amlega og andlega. Við erum farþegar í geim- skipinu Jörð sem er ekki þungamöja alheimsins eins og kirkjan vildi láta menn trúa. Jörðin er ein meðal stjarna geimsins, á ferð og flugi eins og hinar. Sýnilegi heimurinn aðeins brot af alheiminum, engin tak- mörk sett og við forvitin að vita meira og lengra í burtu. En því ekki líta okkur nær? Það er hér á jörðinni sem við lifum lífinu og þurfum að læra að stjórna þessu geimskipi og halda því við og hreinu. Peningarnir sem ráða ferðinni, eru í fárra höndum og fást aldrei lausir til að gera með þeim gagn, til dæmis að fosa heiminn við hungur og hörmungar. Auðvalds- kóngar hlæja að þeim sem vilja hugarfarsbreytingu í mannheimi og fá því miður almenning til að brosa með. Sjáið bara hvað Græn- ingjar og Flokkur mannsins kemst ekkert enn. Eitt getum við gert til að búa okkur undir byltingu og breyttar áherslur; byrjum að elska hvert annað. MÍN SKOÐUN Jónas Jónasson skrííar RADDIR Er stórmótun stefnt í voða vegna óláta knattspyrnuáhorfenda? Guðrún Sigurðardóttir, 28 ára, snyrtifræðingur: „Ég, verð að viðurkenna að ég fylgist ekki mikið með knatt- spyrnu. En auðvitað er þetta mjög slæmt eins og hver önnur ólæti og ofbeldi." Kristinn Nikulás Edvardsson, 10 ára, nemi: „Mér finnst ekki svo mikil læti núna. En það mætti hætta að selja vín og svoleiðis þegar stórir leikir standa yfir. Kannski að lætin myndu þá eitthvað minnka." Olafur Kjartan Sigurðarsson, 21. árs, tölvari hjá Skýrr: „Já, það finnst mér. En ég held að það verði aldrei komið í veg fyr- ir þessi ólæti alveg en það mætti reyna að efla öryggisgæslu. Ég held að aukin öryggisgæsla sé eina vonin." Stefnir Þórsson, 24 ára, bakari: „Þeir mættu reyna að fylgjast betur með þessum ólátaseggjum. Þeir mættu gera svipað og gert var á Wembley fækka áhorfend- um um 20%, úr 100 þúsund í 80 þúsund. Mun betri gæsla er la'usn- in." Helgi Daníelsson, 57 ára, yfirlög- regluþjónn og fyrruni landsliðs- markvörður: „Ég ætla að vona að til þess komi ekki að stórmótum í knatt- spyrnu verði stefnt í voða vegna þeirra óláta sem sífellt eru að koma upp. Ég vona að áhorfendur sjái sóma sinn í því að hætta þess- um skrílslátum swd við förum ekki að missa þessar keppnir yfir til sjónvarpsstöðvanna. Sem gamall knattspyrnumaður veit ég það að áhorfendur eru Huti leiksins. Án þeirra missa keppnir marks því stemmingin á vdiinum hefur allt að segja."