Alþýðublaðið - 23.03.1995, Blaðsíða 12

Alþýðublaðið - 23.03.1995, Blaðsíða 12
 XWREVfí^/ 4 - 8 farjjeija og hjóiastólabílar 5 88 55 22 MÞÍBU6LM0 &m \WREVF/IZ/ 4 - 8 farþega og hjólaslólabílar 5 88 55 22 Fimmtudagur 23. mars 1995 47. tölublað - 76. árgangur Verð í lausasölu kr. 150 m/vsk Alþýðuflokkurinn seturfram afdráttarlausar tillögur í kosningastefnuskrá sinni um hvernig jafna megi vægi atkvæða og liður í því er að gera landið allt að einu kjördæmi Einn maður - eitt atkvæði „Misvægi atkvæða er misvægi mannréttinda. Reglan einn maður - eitt atkvæði er hornsteinn lýðræðis. Á íslandi er munur á atkvæðavægi meiri en þrefaldur milli kjördæma. Alþýðuflokkurinn - Jafnaðarmanna- flokkur íslands - vill jafna vægi at- kvæða til frambúðar með því að gera landið að einu kjördæmi," segir í kosningastefhuskrá Alþýðuflokksins - Jafnaðarmannaflokks íslands. Sé flakkarinn (63. þingmaðurinn) ekki talinn með eru nú 1.315 kjós- endur að baki hverjum þingmanni Vestfjarða, en 4.078 kjósendur að baki hverjum Reykjavíkurþing- manni. Með öðrum orðum vegur 3,1 reykvískt atkvæði jafn þungt og eitt vestfirskt en það er mesta misvægi milli tveggja kjördæma nú. Misvæg- ið milli Vestfirðinga og Reyknesinga er þó svipað. Einnig má nefna að atkvæði Norðlendings vestri vegur nærri tvöfalt á við atkvæði Norðlend- ings eystri. „Niíverandi fyrir- komulag kjördæma og kosninga á íslandi er með öllu óviðunandi, og þótt misvægi at- kvæða sé veigamesta ástæðan, eru þær miklu fleiri. Nefna má: ¦ Kjördæmaskiptingin dregur úr samkennd og styður gæslu sérhags- muna á kostnað heildarhagsmuna. ¦ Á sérhverju þingi síðan 1959 hafa setið menn með rétt riflega 500 at- kvæði að baki sér, meðan ekki hafa náð kosningu frambjóðendur með að minnsta kosti 2.200 og allt upp í 3.500 atkvæði kjósenda að baki sér. Þannig hafa allan tímann verið utan þings frambjóðendur með að minnsta kosti fimmfalt það atkvæða- magn sem dugði öðrum til að komast á þing. ¦ Möguleikar kjósenda til að velja eða hafna einstökum frambjóðend- um eru í reynd nær engir. Eftir breyt- ingar á kosningalögum 1987 þarf helmingur kjósenda framboðslista að leggjast á eitt til að ná fram breyt- ingu á röð frambjóðenda. Áður gátu til dæmis 12% kjósenda í Reykjavík fært frambjóðanda upp um eitt sæti. Fyrir 1959 þurfti aðeins 4% kjós- m RN N£ SL Vt AL NV VF ^^^"^"1^1........|........J 1 ; .....j 1 > r i r • -1 | ,—j— 100 ÍI!?SI Vægi atkvæða eftir kjördæmum. Lengri súla þýðir meira vægi. Flakkar- inn er ekki talinn með Vestfjörðum. ¦ Ef reynt yrði að jafna atkvæða- vægi án þess að bréyta kjördæma- skipaninni yrðu þingsæti hinna minni kjórdæma svo fá að í raun myndaðist „Sé flakkarinn (63. þingmaðurinn) ekki talinn með eru nú 1.315 kjósendur að baki hverjum þingmanni Vestfjarða, en 4.078 kjósendur að baki hverjum Reykjavíkurþingmanni. Með ödrum orðum vegur 3,1 reykvískt atkvæði jafn þungt og eitt vestfirst en þad er mesta misvægi milli tveggja kjördæma nú. Misvægid milli Vestfirðinga og Reyknesinga er þó svipad. Einnig má nefna að atkvæði Nordlendings vestri vegur nærri tvöfalt á við atkvæði Norðlendings eystri." enda til að ná sama marki. ¦ Reiknireglur kosningalaganna eru of flóknar og viðkvæmar, enda soðn- ar saman í hrossakaupum. tveggja flokka kerfi á lands- byggðinni. að- eins tveir stærstu flokkarnir ættu möguleika á þingsætum í minnstu kjör- dæmunum. ¦ Ein skýring á lágu hlutfalli kvenna og ungs fólks á Alþingi Islendinga er fjöldi lítilla kjör- dæma þar sem flestir listar eiga að- eins möguleika á einum þingmanni, þ.e. efsta manni listans. Hlutur kvenna og ungs fólks meðal efstu manna hefur sögulega verið afar rýr og lítið batnað, þótt hann hafi skánað á framboðslistum almennt. Færri og stærri kjórdæmi, þar sem stærri hluti lista næði kjóri, gætu orðið til þess að endurspegla þjóðina betur og auka þar með hlut kvenna og ungs fólks á þing," segir í kosningastefnu- skránni. Alþýðuflokkurinn hefur skýra stefhu í þessu mikilvæga máli. Hann telur misvægi atkvæða, þar sem sum atkvæði vega allt að þrefalt á við önnur, brot á grundvallarmannrétt- indum í lýðræðisþjóðfélagi. Alþýðu- flokkurinn vill að kjördæmaskipt- ingin verði lögð af og landið verði eitt kjördæmi, samfara því að haldið verði áfram á braut valddreifingar til stærri og öflugri sveitarfélaga, sem Alþýðuflokkurinn hefur haft forystu um. Jafnframt verði valfrelsi kjós- enda um einstaklinga aukið. Koma megi í veg fyrir offjólgun þingflokka með því að setja í lög ákvæði um lágmarksfylgi til að flokkur fái þing- mann. „Saga jafnaðarstefnunnar er sam- ofin sögu mannréttindabaráttu al- þýðufólks hvar sem hún hefur náð að festa rætur. Á upphafsárum hreyf- ingar jafnaðarmanna var barist fyrir því að pólitísk réttindi væru óháð efnum, kynferði og búsetu. Þessar grundvallarforsendur jafn- aðarstefnunnar hafa ekkert breyst; þær eru jafnsannar í dag og þegar þær voru fyrst fram settar. Til að jafna kosningarétt mótaði Alþýðu- flokkurinn þegar á fyrstu árum sín- um þá stefnu sem flokkurinn hefur enn í dag: Að landið skyldi gert að einu kjördæmi. Rökin fyrir þessari róttæku breytingu eru jafnsterk nú og fyrir 70 árum. Jafn atkvæðisréttur eru grundvallar mannréttindi sem ekkert er verslunarvara eða skipti- mynt fyrir önnur réttlætismál eða stefnumál í stjórnmálum. íslendingar eru fámenn þjóð í samfélagi þjóð- anna. Á tímum aukinnar alþjóðlegrar samvinnu og samkeppni er nauðsyn- legt að við séum öll á sama báti. Heildarhagsmunir verða að hafa for- gang umfram sérhagsmuni. Jöfnun atkvæðisréttar er réttlætismál, og af- nám kjördæmaskiptingarinnar er löngu tímabær skipulagsbreyting í íslensku stjórnarfari. Það er eina leiðin til að tryggja öllum lands- mönnum skilvirkari stjórnsýslu og betra lýðræði til frambúðar," segir að lokum í kosningastefnuskrá jafnað- armanna. Þarsem Djöflaeyjan rís, saga Einars Kárasonar um fólkið í Thulekampnum, ætlar að lifa lengi með þessari þjóð en hún kom út árið 1983. Áföstudagskvöldið verður leikgerð Kjartans Ragnarssonar upp úr þeirri bókfrumsýnd hjá LA Spákonur, töffarar og annað pakk „Jú, Þar sem Djöflaeyjan rís er stærsta verkefni Leikfélags Akureyr- ar þetta leikárið" sagði Viðar Egg- ertsson, leikhússtjóri Ixikfélags Akureyrar, í samtali við Alþýðublað- ið. Hann sagði jafnframt að Akur- eyringar ættu vel að kannast við braggafólkið sem birtist á sviði gamla Samkomuhússins því bragga- hverfi var vissulega til staðar þar sem og í Reykjavík eftir stríðsárin. Þá var mikill uppgangur í öllum iðn- aði og talsvert af húsnæðislausu fólki sem vann við hann og fann sér bólstað í bróggum. Viðar neitaði al- farið að nota tækifærið og koma þeirri yfirlýsingu á framfæri að Leik- húsið á Akureyri væri einstaklega tú- ristavænt fyrirbæri. Taldi sig ekki þurfa að afsaka tilvistina á þeim nót- um. Leikstjóri sýningarinnar er Kol- brún Halldórsdóttír og er hún eng- inn grænjaxl í að setja upp viðamikl- ar sýningar - auk þess sem hún er Eyfirðingum kunn á því sviði. Kol- brún leikstýrði til dæmis Leðurblök- unni hjá LA fyrir tveimur árum. Leikgerðin er eftir Kjartan Ragn- arsson sem hann vann upp úr sam- nefndri skáldsógu Einars Kárason- ar. Það má segja að leikgerðin sé hálfgerð brú yfir í kvikmynd sem Friðrík Þór Friðriksson ráðgerir að taka næsta sumar en Einar skrifar kvikmyndahandritið. Það væri því synd að segja að þetta efni sé ekki vel nýtt. Viðar Eggertsson er sérlega ánægður með leikaralið sitt sem hann segir að sé einkar hæfileikaríkt í bland við eldri standarda LA eins og Sunnu Borg sem leikur Gógó og Þráinn Karlsson sem leikur heimil- isföðurinn Tomma. Það er Sigurveig Jónsdóttir sem fer með hlutverk Bergljót Arnalds sem Dolli og Rósa Guðný Þórsdóttir sem Þórgunnur. hinnar litríku spákonu Karólínu. Yngri leikarar eru margir að fara með sitt stærsta hlutverk eftir út- skrift. Þórhallur Gunnarsson leik- ur inn eitilharða töffara Badda, hlut- verk Dollíar er í hóndum kynbom- bunnar Bergljótar Arnaíds og bróðirinn Tomma, sem er svoldið „innísér", leikur Dofri Hermanns- son. Rósa Guðný Þórsdóttír er í hlutverki Þórgunnar sem er móðir Grjóna sem Sigurþór Albert Heimisson túlkar. Rósa leikur fer líka með hlutverk kærustu Badda þannig að hún rokkar talsvert í aldri. „Rósa getur allt," segir Viðar sann- færður um ágæti Rósu sem leikkonu. Og það er ekki úr lausu lofti gripið hjá leikhússtjóranum. Þessir skipa einnig stór hlutverk í sýningunni þó þeir séu ekki á svið- inu: Axel Hallkell Jóhannesson annast búninga og leikmynd, Karl Olgeirsson er tónlistarstjóri og Ing- var Björnsson lýsir. Alþýðublaðið fékk að skyggnast í leikskrána en þar er að finna glóð- volgar greinar eftir þá Einar og Kjartan og birtast hér brot úr þeim. Einar Kárason: „... Af þessu drógu dám þau skrif sem hægt er að finna frá blómatíma „kampanna", eins og braggahverfm voru kölluð; þar var oftast að finna skelfilega út- málun á eymd og hörmungum, ekki síst í blaðaviðtölum við herskálabúa, og raunar fróðlegt að sjá síðari tíma viðtöl við þessa sömu íbúa sem minnast þá braggahverfanna sem einhverrar frjálsrar hippanýlendu þarsem listamenn og lífskúnstnerar áttu áhyggjulausa daga við söng og glens. Allt getur þetta verið rétt og satt, en mestu skiptir að þarna safn- aðist saman allskyns fólk, héðan og þaðan af landinu, drykkjumenn, galdrakonur, fþróttagarpar, heims- hornaflakkarar, á óborganlegum tíma í sögu þjóðarinnar, þegar sam- félag norrænna víkinga, sem furðu lítið hafði breyst í þúsund ár, var skyndilega komið inná þjóðbraut veraldarinnar, og nýjasta popptón- listin ómaði í loftinu og glæsibílar streymdu um götur og flugvélar fylltu loftin - þá hlaut eitthvað Viðar Eggertsson. skemmtilegt að gerast." Kjartan Ragn- arsson: „Eg kom svo með þá hug- mynd, veturinn 1985, við þriðja bekk í Leiklist- arskólanum, sem ég átti að kenna í þrjár vikur, að við myndum setja okkur það verk- efni að skoða hvernig maður vinnur leikrit upp úr bók. Ég hafði leikgert Ofvitann eftir Þórberg Þórð- arson nokkrum árum áður og fannst kannski vera eitthvert líf í Eyjabókunum sem myndi sprikla upp á sviði, bara ef við fyndum því rétt form á fjölun- um. Þessi viku- vinna með fjóT skyldunni í Gamla húsinu, gerði mig svó spenntan fyrir efninu að ég gat ekki hætt að hugsa um að fá að vinna eitt- hvað meira upp úr því. Égfékk síðan að spreyta mig á þessu verkefni í Skemmu Leikfélags Reykjavíkur vestur á Bráðræðisholti veturinn 1986-87. Það er í sem skemmstu máli frá því að segja, að þetta var einhver sú eftirminnilegasta vinna sem ég hef komið nálægt í leikhúsi." Kjartan Ragnarsson. Einar Kárason. „Viskídrykkja, taumlaust kvenna- far, ískaldur húmor, sviðsfram- koma á heimsmælikvarða og seiðandi rödd...Þennan lífsstíl Dean Martin og félaga viljum við hafa í hávegum," segja Karl Pétur Jónsson og Stefán Sigurðsson. A-mynd: E.ÓI. Heljarmikil hátíðtil heiðurs goðinu Dean Martin verður haldin í kvöld í Þjóðleikhúskjall- aranum: Dínó lifir Dínó átti við Marilyn á undan Kennedy „Mímisbar rúmar ekki nægjanfega marga," segja þeir Karl Pétur Jóns- son og Stefán Sigurðsson í samtali við Alþýðublaðið, en þeir fara ekki leynt með aðdáun sína á Dínó eins og þeir kjósa að kalla Dean Martin. Til heiðurs goðinu halda þeir félagar mikla hátíð í Þjóðleikhúskjallaran- um í kvöld. En hvað er það sem gerir Dínó að Dínó? „Það er viskídrykkja, taum- laust kvennafar, ískaldur húmor, sviðsframkoma á heimsmælikvarða, seiðandi rödd og virðingarverð af- staða til lífsins. Hann var á toppnum þegar hann var með sjónvarpsþætt- ina á árunum 1960 til 1970. Þá lék hann í sínum bestu myndum og var að skemmta sér og öðrum í Las Veg- as með Franky boy, Sammy Davis Jr. og Peter Lawford. Þeir voru all- ir búnir að eiga við Marilyn Monroe áður en Kennedy-bræður komust í hana. Og er það ekki toppurinn? Vinirnir voru með nokkur partý-hús, til dæmis eitt á Malibu-ströndinni og annað f Las Vegas, og þá erum við að tala um partýhús með þyrlupalli og öllu tilheyrandi. Þar svölluðu þeir fyrir og eftir skemmtanir en á skemmtununum predikuðu þeir gjarnan siðlegt líferni og vöruðu við áhrifum síðhærðra rokkara frá Bret- landseyjum. Þennan lífsstíl Dean Martin og félaga viljum við hafa í hávegum." Fjöldi aðdáenda Dínós kemur fram við þetta tækifæri: Astralsextett Helga Björnssonar sem leikur ein- göngu lög sem Dean gerðu fræg. Raggi Bjarna lætur ekki sitt eftir liggja og tekur dúett með Helga. Björn Jörundur, Magnús Jónsson og tveir leynigestir taka síðan lagið. Einar Kárason, sem lengi hefur dýrkað Dean, tlytur eríndið Dean Martin og eilífðin og hljómsveitirnar Kósí og Skárr'en ekkert koma fram.

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.