Alþýðublaðið - 07.01.1997, Blaðsíða 1

Alþýðublaðið - 07.01.1997, Blaðsíða 1
JAFNAÐARMADURINN AUSTURLANDI t_________;!_:_______________:________________;_____i______:__- ¦¦',„;, , ,X,;,----------------- „Nú sogast fólk og fjármagn hratt og bítandi á höfuðborgarsvæðið... Sameining í þágu bættra lífskjara Góðæri er í garð gengið. Það segja flestar hagtölur þjóðarbúsins og ekki síst fréttir af afkomu fyrirtækja og þá sérstaklega stórfyrirtækja landsins. Enn er þó bið á að almennt launafólk fái notið góðs af hagsældinni. Kjara- samningar eru framundan og þess verður að vænta að þá fái launafólk sinn skerf. Sjaldan fyrr hafa atvinnu- vegirnir verið jafnvel í stakk búnir til þess að hækka laun við starfsfófk sitt og nú, og án þess að stöðugleika efna- hagslífsins verði raskað. Skilyrði til að stórefla almenn lífskjör í landinu eru afar hagstæð um þessar mundir og nú duga engar hótanir atvinnurekenda eða stjómmálamanna um að efnahags- ástandinu verði stefnt í rúst með kjara- bótum. Ábyrgð verkalýðshreyfingar- innar er mikil, því hún er einasta von- in sem launafólk getur nú treyst á til bættra lífskjara og jöfnunar. Ljóst er að rfkisstjórnin er andsnúin kjarajöfn- un og ætlar ekki að nýta góðærið til bættra lífskjara fyrir almenning í land- inu, enda safnast fjármagn og völd á enn færri hendur en hagur heimilanna og smáfyrirtækja er enn þrengri stakk- ur skorinn. Og þrátt fyrir góðæri vegur rfkisstjórnin að grundvelli velferðar- kerfisins svo þar ríkir víða alvarlegt hættuástand. Á meðan þessi gegndar- lausa frjálshyggjuþróun ríður íslensk- um húsum, þá er hreyfing jafnaðar- og félagshyggjufólks sundruð, lömuð í nokkrum hlutum í stjórnarandstöðu og mænir með sögulegu brosi til annars hvors íhaldsins, Framsóknar- eða Sjálfstæðisflokks, um samstarf í rfkis- stjórn seinna. Völdin verða sætari en hugsjónir í þágu jafnréttis og bræðra- lags. Gunnlaugur Stefánsson skrifar Frjálshyggja f stað kommún- isma Einu sinni trúðu margir því að kenning kommúnismans gæti leyst öll vandamál, ekki einvörðungu á sviði efnahagsmála heldur einnig á öðrum sviðum mannlífsins. Þar var meira en um kenningu að ræða, langtum fremur trúarkerfi sem tók til allra þátta þjóð- félagsins. Þetta kerfi beið skipbrot og víða með hörmulegum afleiðingum. Nú er ný kenning búin að ryðja sér rúm, sem hefur að formi og gerð sömu einkenni og kommúnisminn, þótt inni- haldið sé öðruvísi. Það er frjálshyggj- an og hin gegndarlausa markaðsvæð- ing. Sú kenning er hjá mörgum orðin að trúarkerfi, sem skal ná til allra þjóðfélagslegra þarfa. Reynslan af kommúnismanum var sú að margir urðu fátækir, fjötraðir og kúgaðír. Margt bendir til að frjálshyggjan ætli að leiða til sömu niðurstöðu. Nú er það ekki maðurinn sem skammtar, heldur fjármagnið og bæði kerfin láta sig einstaklinginn engu skipta, kerfin verða heilagri en hinar raunverulegu þarfir mannlífsins, er þau reynast að lyktum ófær um að skynja og þjóna. Það er gegn frjálshyggju og öfga- kenndri markaðsvæðingu, sem jafnað- ar- og félagshyggjufólk verður að sameinast, safnast saman í einni öfl- ugri þjóðmálahreyfingu, sem hefur virðing og reisn mannsins í öndvegi í stað fjármagnsins. Jöfnun lífskjara, at- vinnulýðræði og valddreifing eru stóru málin, sem ekki nást fram, án þess að jafnaðar- og félagshyggjufólk standi þétt saman í einni órofa fylk- ingu. Endurreisn búsetu á lands- byggðinni Með jöfnun lífskjara, atvinnulýð- ræði og valddreifingu felst meðal ann- ars að beitt verði skipulegum aðgerð- um til þess að treysta búsetu og byggð í landinu öllu. Nú sogast fólk og fjár- magn hratt og bítandi á höfuðborgar- svæðið, smærri fyrirtækjum fækkar, en eftír standa iðnrisar í sjávarútvegi, sem hafa tögl og haldir á hverjum stað. Þá verður aðstöðumunur æ áþreifanlegri hvort sem stýrt er með valdi rfkis eða frjálshyggju markaðar- ins. Slfkt á sér ekki einvörðungu stað á vettvangi atvinnu- og efnahagsmála með einhæfi atvinnuframboði, háum orku- og framfærslukostnaði, heldur einnig í menningar- og menntamálum þar sem ríkisstjórnin gerir hverja til- raun af annarri til að draga úr þeim takmörkuðu fjárveitingum er varið hefur verið til sKkra málefna á lands- byggðinni mörg undanfarin ár. Þetta gildir líka um heilbrigðisþjónustuna. Þegar kreppa stóð yfir £ efnahagslífinu á árunum 1991-95, þá var lögð áhersla á að verja landsbyggðina eins og kost- ur var. Þar réðu áhrif jafnaðarmanna í rfkisstjóm. Þá var heilbrigðisþjónustan efld, sérstakt átak í samgöngumálum, áætlun um flutning grunnskólans til sveitarfélaga ákveðin og staðfest, nið- urgreiðslur til upphitunar á köldum svæðum stórlega hækkaðar, unnin og staðfest áætlun um flutning rfkisstofn- ana út á land og áfram unnið að efl- ingu sér- og framhaldsskóla á lands- byggðinni. En betur má ef duga skal. En þá er góðærið gengur í garð, þá finnst ríkisstjóm lag til að herja sér- staklega á þessum sviðum, skera niður og veikja enn frekar búsetuna á lands- byggðinni. En dýrkeyptast fyrir landsbyggðina er kvótakerfið og allt braskið sem því fylgir í sjávarútvegi. Fyrr á árum byggðist atvinnulífið meðal annars á fmmkvæði og atorku margra við sjó- inn með rekstri lítilla og meðalstórra útvegsfyrirtækja. Það er liðin tíð. Nú eru það fáir og sterkir risar, sem í krafti kerfis og pólitískrar verndar hafa eignast sjóinn, fiskinn og fólkið. Eignarhaldið er gjörsamlega lokað og allur aðgangur öðrum en eigendum bannaður. Og eignarhaldið gengur í erfðir. Það er einasta opnunin fyrir nýja aðila til að komast að auðlind- inni. Og iðnrisamir í sjávarútvegi láta sér ekki dugaeignarhald á sjó, heldur í krafti fjármagns og aðstöðu auka þeir ítök og yfirráð sín í efnahagslífinu öllu. Einstaklingar í smáatvinnurekstri mega sín lítils gegn slfku valdi. Þetta er sú þróun sem við blasir á lands- byggðinni, sem rekja má beint til rangrar sjávarútvegsstefnu. Margir geta ekki unað slíkum skilyrðum, flýja suður í mannmergðina þar sem kynnu að felast tækifæri er ekki bjóðast leng- ur f fyrrum heimabyggð. Sameinaðir jafnaðarmenn verða að taka forystu Það er ekki aðeins í dægurmálum sem samfylking jafnaðarmanna hefur mikilvægt hlutverk, heldur og ekki hvað síst við að skapa nýja von og endurvekja traust almennings gagn- vart stjórnmálum. Með sameiningu jafnaðar- og félagshyggjufólks í eina fylkingu skapast dýrmætt tækifæri til ítarlegrar umræðu um grundvallarat- riði stjórnmála þar sem ferskir vindar myndu blása. íslensk stjórnmálaum- ræða er komin í öngstræti, og þar ber sjaldan mikið á hugsjónum. Ein hug- sjón hefur þó fest rætur sínar og haft ótrúleg áhrif, sem er frjálshyggjan og skefjalaus markaðsvæðing án þess að afleiðingar hennar til framtíðar hafi nokkuð verið ræddar. Nú er mál að linni. íslensk jafnaðar- og félags- hyggjufólk verður nú að koma út úr húsum sínum og sameinast, hefja sókn til bættra lífskjara og gefa fólki nýja von um að það megi sín nokkurs í þjóðfélagi á nýrri öld. Gunnlaugur Stefánsson Heydölum

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.