Alþýðublaðið - 12.02.1997, Blaðsíða 2

Alþýðublaðið - 12.02.1997, Blaðsíða 2
ALÞYÐUBLAÐIÐ skoðanir MIÐVIKUDAGUR 12. FEBRUAR 1997 HHmun 21254. tölublað Brautarholti 1 Reykjavík Sími 562 5566 Útgáfufélag Alþýðublaðsútgáfan ehf. Ritstjóri Össur Skarphéðinsson Auglýsingastjóri Ámundi Ámundason Umbrot Guðmundur Steinsson Prentun ísafoldarprentsmiðja hf. Ritstjórn, auglýsingar og dreifing Sími 562 5566 Fax 562 9244 Áskriftarverð kr. 1.500 m/vsk á mánuði. Líf og dauði flokksblaða Umræður um framtíð Alþýðublaðsins hafa ekki farið framhjá nein- um. Flokksblöð hafa átt erfitt uppdráttar, og hafa eitt af öðru lagt upp laupana. Engum dylst heldur, að fjölmiðlar á Islandi hafa þróast með þeim hætti, að það er ekki lengur þörf á hreinræktuðum flokksblöð- um til að koma á framfæri skoðunum flokkanna og forystumanna þeirra. Stjórnmálamenn, án tillits til þess hvaða flokkum þeir til- heyra, hafa í dag góðan aðgang að jafnt blöðum sem miðlum etersins svo fremi þeir hafi eitthvað að segja. Gengi stjórnmálaflokka ræðst því ekki lengur af aðstöðu þeirra til að koma fram skoðunum sínum í gegnum flokksleg málgögn. Um það eru óræk dæmi frá seinni árum. Uppgangur Kvennalistans á sín- um tíma var eitt þeirra. Skoðanir og málflutningur talsmanna listans snart einfaldlega streng í samtímanum og þurfti ekki sérstakt mál- gagn til að brjótast í gegn. Sama gilti um Alþýðuflokkinn þegar Jón Baldvin Hannibalsson varð formaður árið 1984. Hann reif upp fylgi við jafhaðarstefnuna með vel útfærðum og skeleggum málflutningi, sem hann kom á framfæri með því að tala við fólkið sjálft á hundrað fundum út um landið. Hefði atburðarásin annars staðar ekki leitt til fyrirvaralítillar stofnunar nýs stjórnmálaflokks, Borgaraflokksins, sem tók mikið af fylgisaukningunni þá, hefði hinn góði sigur Al- þýðuflokksins í kosningunum 1987 orðið að stórsigri. Alþýðublaðið lék ekki aðalhlutverk í þeirri þróun, þó það hjálpaði til. Formaður Alþýðuflokksins hafði einfaldlega fram að færa nýja sýn, sem fjölmiðlar tóku eftir, og veittu farveg. Þegar Þjóðvaki kom fram á sínum tíma náði flokkurinn líka miklu fylgi um skeið, _ án þess að flokksblað skipti þar nokkru. Staðreyndin er einfaldlega sú, að við lifum í opnu og umburðarlyndu þjóðfélagi, þar sem fjölmiðl- arnir spegla með dágóðum hætti þau viðhorf sem hverju sinni eru upp á vettvangi stjórnmálanna. í gegnum þá hafa stjórnmálamenn aðgang að þjóðinni í tiltölulega réttu hlutfalli við það, sem þeir hafa fram að færa. Orð þeirra eru aðeins metin á einum kvarða: efndun- um. Þegar þær skortir brestur Kka trúverðugleikann og í humáttina tapast fylgið. Þetta ættu þeir að íhuga, sem telja að þröng málgögn flokka skipti sköpum um framvindu þeirra. Alþýðublaðið í dag mun ekki skipta sköpum um framvindu jafnað- arstefnunnar. Það breytir ekki hinu, að vel skrifað, hvasst blað, sem heldur uppi málefnalegri þjóðfélagsumræðu hefur hlutverki að gegna. Á köflum hefur tekist að gera Alþýðublaðið að slíku blaði. Menn minnast enn glæsilegra ritskeiða Finnboga Rúts og Gísla Ást- þórssonar. Á síðustu árum hefur Alþýðublaðið aftur vakið athygli, og segja má að síðustu tveggja ára verði minnst klassísks tíma í sögu blaðsins. Undir forystu Hrafns Jökulssonar var Alþýðublaðið ekki aðeins best skrifað dagblað landsins, heldur líka það hvatskeyttasta. Þó blaðið væri ekki stórt, og hefði ekki mikla útbreiðslu vissu allir að það var til. Nú er enn lagt í ferðalag fyrir hönd Alþýðublaðsins. Um tíma leit út fyrir að ferill þess yrði ekki lengri, en sú umhyggja og virðing sem blaðið nýtur vegna sögu sinnar, og ekki síst vegna frammistöðu þess á síðustu árum er nú gerð úrslitatilraun til að láta það enn um sinn beita brandi sínum í þágu jafnaðarstefnunnar. Um þessar mundir hill- ir undir kaflaskil í íslenskum stjórnmálum, þar sem langþráð sam- vinna og sameining á vinstri væng stjórnmálanna er nú meira en vonin bh'ð. Það erindi sem Alþýðublaðið hefur nú brýnast er að styð- ja þær tilraunir á alla lund. Það verður því ekki lokað blað Alþýðu- flokksins eins, heldur verður það opið öllum jafnaðarmönnum, og mun freista þess að gera mismunandi sjónarmiðum innan hreyfíngar jafnaðarmanna góð skil. Fátæktargildra Dagvinnulaun ófaglærðs verkafólks á fslandi eru orðin sultarlaun. Lægstu taxtar hljóða uppá 50-65 þús. kr. á mánuði. Rúmlega 10. hver félagsmað- ur ASÍ er á þessum launum. Þetta eru smánarlaun. Menn hljóta að spyrja hvort fyrirtæki, sem ekki þykjast hafa efni á að greiða hærri laun fyrir átta stunda dagvinnu, eigi nokkurn tilveru- rétt? í efnahagslægðinni 1987-94 jókst atvinnuleysi verulega. Fyrir þá sem héldu vinnunni birtist efhahagslægðin í samdrætti eða afnámi yfirvinnu. Þetta þýðir að hluti verkafólks fór raunverulega á hina nöktu taxta. Nú hafa orðið umskipti til hins betra í atvinnulífinu á síðast liðnum tveimur árum. Dregið hefur úr at- vinnuleysi og eftirspurn eftir vinnuafli fer vaxandi. En vilji menn nýta tæki- færið í batnandi árferði til að hækka launataxta eða með því að leggja á sig aukið vinnuframlag, þá reka menn sig á vegg. Fjölmennir hópar lág- og millitekjufólks eru læstir inni í þeim vítahring að geta ekki aukið kaupmátt sinn eða unnið sig út úr skuldum, í óbreyttu kerfi. Hvers vegna? Vegna þess að hærri laun þýða hærri tekjuskatt og útsvar. Vegna þess að álagningarprósenta tekjuskatts og útsvars hefur hækkað jafnt og þétt á undanförnum árum. Vegna þess að persónuafsláttur og til- færslur til launþega og lífeyrisþega hafa verið frystar _ ekki látnar fylgja verðlagi. Vegna þess að hinni skul- dugu barnafjölskyldu, sem fær kaup- hækkun með kjarasamningum eða afl- ar aukinna tekna með meiri vinnu, er refsað með því að barnabætur og vaxtabætur vegna húsnæðiskulda eru sérstaklega skertar af því tilefhi. Forysta Félags járniðnaðarmanna hefur látið reikna út hvaða áhrif 5 pró- sent kauphækkun hafi á ráðstöfunar- tekjur fjölskyldu með tvö börn. Niður- staðan er sú, miðað við 2,5 prósent verðbólgu á samningstímanum, að kauphækkunin dugar ekki til þess að halda óbreyttum kaupmætti miðað við 110 þús. kr. laun á mánuði. Óbreytt staðgreiðsla tekjuskatts og útsvars, frysting persónuafsláttar og bóta, og víðtæk tekjutenging bóta- greiðslna lágtekjufólks og lífeyrisþega er þannig samspyrt að stórir hópar launafólks eru læstir í fátæktargildru. Óbreytt lög þýða að vinnuveitendur og launþegar geta ekki samið um raunverulega aukinn kaupmátt í kjara- samningum, vegna þess að ríkið hirðir væntanlegan ávinning jafnharðan af launþegum til baka. Það er þess vegna laukrétt sem Örn Friðriksson, formaður Félags járniðn- aðarmanna, hefur sagt, að ríkisstjórnin verði að setja fram nákvæmar tillögur um skattalækkanir, áður en samið er um launalið samninga, ef meta á þær til kaupmáttarauka. Þessi grundvallar- staðreynd um pattstöðuna í yfirstand- andi kjarasamningum var rækilega áréttuð á málþingi þingflokks jafnað- armanna og forystumanna launþega- samtakanna, sem fram fór á seinustu helgi. Umvandanir forsætisráðherra í umræðum á Alþingi, við forystumenn launþega fyrir óhóflegar kaupkrófur sem muni kollvarpa stöðugleikanum, og stjórnarstefnan, sem stefhir stöðug- leikanum í hættu. Meginkrafa Dagsbrúnar og Verka- mannasambandsins í þessum samn- ingum er hækkun lægstu launa. Kraf- an er sú að lægstu taxtar verði færðar að raunverulega greiddu kaupi, þannig að lágmarkslaun nái 70 þús. kr. á mánuði á samningstímanum. Vinnu- Stjórnarfiokkarnir hafa vanefnt hátíðlegar yfirlýsingar frá því fyrir kosn- ingar og í stjórnarsáttmála um að þeir myndu taka á þessum óbærilegu jaðaráhrifum tekjuskattskerfisins. Meðan svo er, er lítils árangurs að vænta af þráteflinu í Karphúsinu. koma við þessar kringumstæður úr hörðustu átt. Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar, með fjármálaráðherrann Friðrik Sophusson í broddi fylkingar, hefur aukið tekju- skattsálögur á launafólk milli áranna 1995 og 96 um fjóra og hálfan millj- arð króna. Þar að auki hefur ríkis- stjórnin ákveðið við afgreiðslu fjár- laga að persónuafsláttur og helstu bótagreiðslur til launþega fylgi ekki verðlagi. Þar með hirti rfkissjóður einn Pallborð I Jón Baldvin Hannibalsson skrifar milljarð til viðbótar af launþegum, á sama tíma og tekjur ríkissjóðs af tekjuskatti fyrirtækja hafa lækkað, þrátt fyrir stórbætta afkomu þeirra. Stjórnarflokkarnir hafa vanefnt hátíð- legar yfirlýsingar frá því fyrir kosn- ingar og í stjórnarsáttmála um að þeir myndu taka á þessum óbærilegu jað- aráhrifum tekjuskattskerfisins. Meðan svo er, er lítils árangurs að vænta af þráteflinu í Karphúsinu. Niðurstaðan er því sú að það er ríkisstjórnin sjálf veitendasambandið hefur farið ham- förum í áróðri sínum gegn þessari kröfu. Því er haldið fram að í þessu felist krafa um 40 prósent kauphækk- un og í kjölfarið sigli óðaverðbólga, gengisfelling og kollsteypa. Forsætisráðherra hefur tekið undir þennan áróður vinnuveitenda. Hag- fræðingar Alþýðusambandsins halda því hins vegar fram að umrædd hækk- un lágmarkslauna þýði 0,3 prósent launakostnaðaráhrif fyrir fyrirtækin í landinu. Almenn 5 þús. kr. hækkun á mánuði innan ASI leiði hins vegar til 5,4 prósent hækkunar á launakostnaði fyrirtækja. Þetta eru ekki kröfur sem valda neinni kollsteypu við rfkjandi aðstæður. Þetta er því hreinn hræðslu- áróður. Allir dómbærir aðilar viðurkenna að þeir sem síst þyldu afleiðingar óða- verðbólgu og kollsteypu eru hin skuldsettu heimili í landinu. Sérstak- lega barnafjölskyldur með þunga greiðslubyrði af húsnæðislánum. En að óbreyttri stjórnarstefnu og að óbreyttum lögum er ekki unnt við samningaborðið að rétta hlut þessa fólks. Niðurstaðan er því sú að það er ríkisstjórn Davfðs Oddssonar sem er helsti dragbítur á skynsamlega kjara- samninga, sem ættu að tryggja vax- andi kaupmátt launþega og aukinn kjarajöfnuð, á grundvelli áframhald- andi stóðugleika. a q r i q i n a r

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.