Alþýðublaðið - 01.05.1997, Blaðsíða 16

Alþýðublaðið - 01.05.1997, Blaðsíða 16
16 ALÞÝÐUBLAÐI_> FIMMTUDAGUR 13. FEBRÚART997' Fjandaiea alÞfðnsain Alpýðufk mikinn I tUI tll !._¦_ ALÞYDUBLAÐIÐ # Alíií-íiíl akaniia ía kkurinn h nekkii R r _•*«_ itlr kkslns n m sifiri. efir. beðiC eykjavlk ttllrl .... SlOIHll-jri aagDI af« Etrl 1.1 Id >!» IS «¦!»« Ul níitjúni Leona BIkbi tr _c!nt I gnrkreliU. iB tMa tU flirkii tl__ui-v *_,., _U^___-__-____l IIriill|Btðl-irtHei_l-*lk nn _ jjupr-ÍIISoBi. iíIÉ!iÉtl!i;ii;;i!ii!*i;!; llppriisiHH_e.il -.1- il lotsli.ii.lBI]b.o_slllf.U Af forsíðum Alþýðublaðsins má lesa „dramað" í atburðarásinni. Kosningaúrslitin í Alþingiskosn- ingunum 1937 urðu Héðni mikil vonbrigði og urðu til þess að hann gerðist einlægur sameiningar- sinni. Málgagnið var ekkert að draga af því þegar það greindi frá kosningaúrsiitunum. ALÞÝÐUBLAÐID # _______ —~—- -xr_-------------- iameíníÐg ai^.osnar I eiao íloU geíar ifðíð að veralefka þaim L dcseiaber n.k. «i»*¦-¦¦ mfca-_¦».-_.e ¦_-_ ÞjrkkU .fll 111-.-. III -•¦¦ililitilliklalii Bra •i__ic_i_rai_i_ra -melnlrmln er nú kom-n nudlr pincl KoB.__._in|_.i-lokli.iDS.MD 4 -0 ko~_ nman p.nn 14 p~ia aina-ai. rurrtdM Hllli-iiiliili|_i_ii II lUllul 11 tmrtii-.it H '.,.¦.: ¦¦!., _t_ lllílilS.lrJ r.t.J..._ii l(_ll.gi. T\.'_;_. __¦: |__=|___S5 Klnasalfkh boB III Bo n*ki Bln ura __|-l ¦niuúnli.a •_k~_3s -^- ...1 Il-venkl berlio bellr Il.fi. b_rl dr Poðt_m. iiidu HWr u-h'i-mu-fcibtllH t s.:cm__.o„M(I* ik.rar i( (Ji),i*lil.tlSiljr.li(Kf.i-'' i y ! Kr.ii.vu í tttwA' "~——¦ --»-. ¦ ¦» ¦ u—«-. I Sveiflurnar voru miklar í sameiningarferlinu 1937. Þær komu stundirnar sem Alþýublaðið var verulega bjartsýnt um árangur af sameiningarviðleitni. a-nkomDl-sa nm aígreiðslo m.la Hesso. Il|l liefir nððsl milli ipíðollnk.sins ng Frai_s._nar. tjililrjS3_i_i|!_ iwli _.i_-_!sl »at.|„ _-___~ iielliiUiilia ííl lnlr eíííœ Irliio iír'.-.; ALÞÝDDBLADIÐ #. íllar blng _a_ii_.nl.1a ao bilDa samci.lnpnnií niiu.iwir; rEllisun.il- FikCfrlar -lílr*ll».l- 1. k.l_»- •¦ Fra_»tkB»kl-_* ..— I .......Jl -U .rii ALÞÝDUBLADIÐ* F-lli.-i._gi- sa_ipjt.ll I gir með ¦tU-.ii allviíani umclglgltgu l-BloMsla ¦ t. _.a_-J.iiL_t.nokk»__. l!-__.,„r»-a Hpliiiskiinnar nlilr.iia.ir: rJiini I lacgtlsi! BrBsscl. I Fas1slasU.mli I Rfa.aia itiiriggliitniiirtt|_ii ©AlI»ÍSttJt_)ID^ itefna AlþýðufL er óbreytt, IWriK-tt- knla-nlip J. J. i )ótt hann styðjl saméiglii- haiaslns Iramkiæni egan Ilstavið kosningaraar JH._-__; '"_7_rj__r_: Tggja )>*(.. _0 BBkl flokkalria vertt hnlrl- _=_.¦:-T..-T 1 nppl I kntnlnaibarAltU---J Ofl 1 b_ij«—lIúnL. ¦-¦•••.»11 _¦_¦> llMlillakkin«» *?_. "ÍÍ .--.^--- ri^zr.-: c———¦ ¦*.'.—i,-"¦,' £-!?=_¦ r=i__i SS-SJsa §_£___ ¥1=!:. r^ZfZ r-TrJÍi íSsSHSI §_£§;-- :r=js SM'ÍmiPrM- fci=srr-K: ssss íS__3£ SISÉÉSSr á5-=l? __i 1 tmpOk-an. 1 u*|K_. ffj-^ iil^ .". r.2 r__ .nSSSS. _.;.-----~ '¦"tt;~."t.* ¦—a-gj— -.--— rrggí IsrJeÍ £_MH i§^=r-H ,-,_._. „-__:. _ Japanlr tnlspyrma i =æM. sSErSw *=--&=¦ _E=rr5 brezttiEt IðgreolyEDðiii l<r»lilbiir..r_rllrr g—EÍsrs- Alt.rbaldssBniB_lH Ibalðs- 3?.-.: __•—_____ brtdðamlr 1 aíalsiMnni. _-i_3_--:_. ~£r-;= .¦•¦"'.-..^: .__.---- kii. _,..».!..,. M.n. b»- .'.' T-T.-rLrt: V;".::-- -.•..' '-' «4 .. .«.« 1 ¦. ...i. !>-.-. 3__5_&. SSW.Æ: :-':.. _.::- t_____ —_-Tj_~_."" í ^-¦^rrrr^r ------ EjtltSS --- ¦s^Æ IgfgfgSe: :.~__:_.. H:i-.:; „ Stríðni í pólitíkinni? 17. nóvember er eins og verið sé að egna kommana til átaka. 7. janúar 1938. Það virtist koma hægfara arminum í Alþýðuflokkn- um í opna skjöldu er Héðinsmenn knúðu fram samþykki fulltrúaráðs verkalýðsfélaganna í Reykjavík fyrir sameiginlegu framboði verkalýðsflokkanna í bæjar- stjórnarkosningunum í janúarlok 1938. Það var með bersýnilegri tregðu sem margir Alþýðuflokksmenn studdu sameiningarlistann í Reykjavík í bæjarstjórnarkosn- ingum f janúar 1938. arnir notfærðu sér þetta óspart og í rauninni var eins og væri verið að bjóða fram klofinn lista. Þetta van- traust var síðan lesið upp úr kjör- kóssunum, - það vantaði á þriðja hundrað atkvæði upp á það sem flokkarnir höfðu fengið í síðustu bæjarstjórnarkosningum í Reykjavík. Fimm fulltrúar voru kosnir af listan- um, Sjálfstæðisflokkurinn fékk 9 og framsókn 1. Hins vegar fengu sam- einingarlistarnir á landsbyggðinni vfða mjög góða útkomu t.d. á Siglu- firði, ísafirði, Norðfirði, í Hafnarfirði og víðar unnu verkalýðsflokkarnir hreinan meirihluta saman. Héðinn rekinn Héðinn var sakaður um laka út- komu sameiningarlistans í Reykja- vík. Alþýðublaðið lagðist í víking gegn Héðni, blað eftir blað { kjölfar kosninganna 30. janúar 1938. „Er svo var komið að varaformaður flokksins var farinn að vinna með kommúnistum gegn sínum eigin flokki, þótti mörgum auðsætt að við slíkt yrði ekki lengur unað. Héðinn Valdimarsson var algerlega hættur að hlíta flokksaga og fór því fram sem honum sýndist," skrifar Stefán Jó- hann í endurminningum sínum. Héðinn sagði svo frá: „9. febrúar bauð Jón Baldvinsson mig á sam- bandsstjórnarfund og hafði hvorki ég né Jón Guðlaugsson þá vitað um neina sambandstjórnarfundi langan tíma heldur voru eingöngu haldnir klíkufundir af hægri manna hálfu. Fyrir fundinn óskuðu þeir að tala við mig, Jón Baldvinsson, Stefán Jóhann og Haraldur Guðmundsson og var það erindið að sýna mér ákæruskjal og tillögu um brottrekstur minn úr flokknum og spyrja mig um, ef það væri tekið aftur, hvort ég vildi lofa því að hætta við allar tilraunir til að sameina verkalýðsflokkanna í einum flokki....Var síðan gengið á aftöku- stað sambandsstjórnar og tillaga Jóns um brottrekstur samþykkt með 12. gegn 4 atkvæðum." Vilmundur Gylfason: Sveik Héðinn? Héðinn Valdimarsson hefur fengið ósanngjarnan sögu- dóm. I raun og veru hefur enginn orðið til þess að verja hann. Hann yfirgaf Alþýðu- flokkinn 1938 eftir hörð og óvenjulega illvíg átök. Hann tók lið með sér, gerði banda- lag við Kommúnistaflokk ís- lands, Einar Olgeirsson og þá félaga. Þeir stofnsettu nýjan stjórnmálaflokk, Sameining- arflokk alþýðu, Sósíalista- flokkinn. Hugmynd Héðins var að gera þetta að stórum vinstri flokki, þar sem lýð- ræðisjafnaðarmenn hefðu hreinan og kláran meirihluta, en kommúnistar væru minni- hlutahópur, sem hefðu völd til samræmis við fylgi. Því má ekki gleyma að þetta var ekki prívatskoðun Héðins Valdi- marssonar. Erlendir flokk£tr sem íslenskir vinstri menn horfu til, voru nákvæmlega svona byggðir upp. Þannig voru bæði norski og breski verkamannaflokkurinn. Slíkan flokk vildi Héðinn Valdimarsson stofna." Vilmundur Gylfason skrifaði svo 1981 en í greinum fyrst í Alþyðu- blaðinu og sfðan í Nýju landi fjallaði hann um Héðinsmál þannig að engum duldist líking_ir við samtímaviðburði í Alþýðuflokknum. Meðal þess sem er merkilegt við þessi skrif Vilmundar er hann kveðst vita til þess að Héðinn hafi sóst eftir því að komast aftur til liðs við Alþýðu- flokkinn en heiftin hafi enn verið svo mikil að því hafi verið hafnað. Þetta er m.a. rifjað upp í stjórnmálasögu Vilmundar Gylfasonar eftir Jón Orm Halldórsson: Löglegt en siðlaust. Vilmundur Gyifason. Héðinn hefur fengið ósanngjarnan sögudóm. Vildi stonfa stóran vinstri flokk þar sem lýðræðisjafnaðarmenn hefðu hreinan og kláran meirihluta en kommúnistar væru minnihlutahóp- ur með völd í samræmi við fylgi. Mesti örlagapólítíkus íslandssögunnar? Héðinn Valdimarsson forstjóri BP, formaður Dagsbrúnar, og vara- formaður Alþýðuflokksins, var mikilhæfur leiðtogi og naut mikllls stuðnings í sameiningarviðieitni sinni. Hann var skólaður jafnaðarmaður. Móðir hans var brautryðjandi í kvenréttindabaráttu og systir hans Laufey Valdimarssdóttir tók við af henni og var jafnframt í forystu jafnaöarmannaflokksins. Vinstri armurinn í burtu Alþýðuflokkurinn í Reykjavík - Jafnaðarmannafélag Reykjavikur 700 manna félag undir forystu Héð- ins var rekið úr flokknum nokkrum dögum síðar, 21. febrúar. Þannig var vinstri armurinn að fara enn einu sinni úr flokknum. Þegar Einar Olgeirsson fer yfir sameiningarferlið í ársbyrjun 1938 vísar hann til frumkvæðis Héðins með tillögunni frægu. Það hafi hins vegar verið hótanir um klofning frá hægri í Alþýðuflokknum undir for- ystu Jóns Baldvinssonar og Stefáns Jóhanns sem hefði komið í veg fyrir sameininguna í nóvember 1937. Og fleira bættist við „Var nú Alþýðu- blaðið miskunnarlaust notað sem klofningsmálgagn, og meinaði Héðni að birta grein eftir hann um svikin. „9. febrúar ákvað meirihluti Alþýðu- sambandsstjórnarinnar að reka Héð- inn Valdimarsson úr Alþýðuflokkkn-

x

Alþýðublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðublaðið
https://timarit.is/publication/2

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.