Vísir - 06.02.1977, Blaðsíða 13

Vísir - 06.02.1977, Blaðsíða 13
VÍSIR Sunnudagur 6. febrúar 1977 13 IDSSON AGRIP jf er nýkominn heim frá Ameríku en þongoð ^niðjonno. Tilvitnonirnar eru teknor upp úr )jrtist í Alþýðubloðinu 10 moí 1946, jísso hoft Ijósmyndostofu síno í húsokynnum hér er rafmagnsvifta, sem sjá á um loflhreinstinina. Enginn getur lifaö án Lofts." Þetta er allt sett upp og þvi komiö fyrir eins og ég vil hafa þaö." Blaðamaður: Ljós, Ijós og meira ljós. Þetta er nú mesta ljósadýrð, sem ég hef litið á ævi minni. Ekki er hægt aö hugsa sér meira ljóshaf eftir dauoann, lendi maður á betri staðnum. Og Loftur sjálfur. Það bók- stafiega lýsir af honum. — LOFTUR: „Jtl, sjáðu til. í fyrsta skipti á ævinni nýt ég þess að vera Mösmyndari. Senniiega er Loftur ein- hver mesti sálfræöingur, ólærðttr að segja, sem Við eigum. A.m.k, hefir hann mikla þekkingu til að bera I sálarfræði barna. Um þetta bera barnamyndir hans bestan vott. „Það tekur oft langan tima að fá þau til aö vera góð, litlu skinnin, cn alltaf tekst það þó að lokum. Ekki satt?" [INN LOFTUR, 1934 Stórfiskadrápið I Fossvogi. (Heimildarmynd. 1938 (?) Sea Harvest. sjávarútveg gerö að betðni útgerðarmanna. Mynd þessi sýnir m.a. fisk- vinnslu á Ojúpavfk og 1 Ingólfsfirði á Ströndum, þegar atvinnuiif var þar I blóma. - 1939 Hitaveitan.lleimildarmynd gerð fyrir erlendan markað. 1947 Heklugosið. Heimild- armynd. 1947 íslandsmynd. Fyrsta Itt- kvikmyud Lofts. 1949 (13/1) Milli fjalls og fjöru. Leikin mynd i litum. Fyrsta fslenska talmynd- in. Loftur Uuðmundsson „hefir samið söguna og undirbúið hana sérstak- lega fyrir kvikmynd." Með heistu hlutverk "föru Brynjólfur Jóhannesson, = Gunuar Eyjólfsson, Al freð Andrésson, lngibjörg Steinsdóttir og Inga Þórðar dóttir. 1951 Nioursctningurinii > Leikin kvikmynd gerð eftir sögu Jóns Mýrdals. Hrynjólfur Jóhannesson lék tililhlut- verkíð. Því miður er þessu yfirliti mjög ábdtavant. Það er ein- ungis sett á þrykk til aö gefa hugmynd um feril Lofts, en skortir ailar þær forrannsóknir sem nauðynlegt er að inna af hendi ef vel ætti að vera. -ES. Kjarval I vinnustofu sinni. henni má meöfram greina þá mynd sem Kjarval málar sjálf- ur i huga sér af landi og þjóð: „islendingar hafa gott af að sjá sjálfa sig á mynd------ef til vill er ekkert eins mentandi i nýtiskulifi okkar, þegar um skólalærdóm er að ræða, eins og aðsjá sjálfan sig og verk sin — I litveldi kvikmyndanna. Loftur Guðmundsson hefir færst mikiö i fang með filmu sinni, og flytur blað þetta hon- um þakkir fyrir, um leið og það dæmir filmu þessa eftir þjdðfræðislegum lögum listar- innar. En það hefir borið við á mörgum sviðum I þjóðlifi okkar, að oflof hefir skaðað góðan visir — og annað það, að skilnings- leysi og tómlæti hef ir kyrkt eöli- legan þroska. Um áhrífin sem myndirnar gefa þegar filma þessi er á enda mætti segja, að alt of mikið ber á veiðimannseðliðinu i islenskri þjóð.------Litill stundarfriöur er varla nokkurs staðar fyrir veiðiskap og sölu afurðanna. Hamfaraleg og miskunnarlaus veiðiog umsetning aflans. — En afurðirnar sjást ekki að sama skapi á hinu andlega sviði film- unnar. Það vantar algerlega, svo að veiðignægö þessi sé rétt- mæt á siðaðra manna vfsu.------ Þóskal það tekið fram, að öllsú fyrirhöfn sem synd er þarna fyrir okkar kæra þorski, — vek- ur þá kend, að dýr hljóti hann að veröa eftir alt saman, en kend sú er tvibend, eftir þvl hvaða þjóðir sjá hana.------Og vel átti það viö, að leiðendur útgeröar- innar I landi hefðu sýnt sig — komið þarna fram á vinnustof- um sinum — hin gáfulegu andlit þeirra þurftu að koma þarna fram við starfið i sambandinu við umheiminn sem aflanum tekur á móti. Einnig þyrfti aö sýna framfarirnar i ræktun landsins einmitt i sambndi við auðsupp- sprettur hafsins, einnig helstu menn verslunarstéttarinnar áttu aö vera þar. Svo þyrfti að sýna mentamenn við áhugaborð sin, — en einmitt þeir halda hugsun þjóðarinnar við — á bak við all- anveiðiskapinn — tengja saman starfssviöin og lifga stritiö til hærra réttlætis. Ef þetta kæmi fram á film- unni, myndi sjóhetjan okkar og bjargræöismaðurinn standa skýrara en áður — en sterkari og göfugri fyrir augliti áhorfendans — þvi þjóð er ekki bara ein einasta starfslina — heldur ótal mismunandi leiðir og svið sem unnið er á, hvert öðru til ágætis,------finnist þetta ekki hér á landi — getum við tæplega kallast annað en kynflokkur — og þvi siöur sjálf- stætt riki. Allur þessi handagangur i öskju náttúrunnar sem filman sýnir, verður að hálfgerðu villi- mannsæði, sem hvergi sér stað I ræktun jarðar eða umhyggju mannlegs anda á öðrum sviðum filmunnar — að visu sést höfuð- borgin, Reykjavik, eins og merkileg stærð i Islensku þjóölifi — og má kalla það and- legar afurðir hafsins — og við tökum þeirri gjöf meö þökk og Htum til himins, og sjá að hátt er yfir. — Mönnunum er skapaö nóg rúm til borgarsmlðis um fagrar bungur nágrennisins, og alheimsaugað er tilbúiö aö sjá fagran stil og göfuga hallargerð — og listafögur torg. Og dags- ljósiö, sem gerir bæinn okkar bjartan, eins og hann nú er — mundi ekki lysa minna, þótt borgarhliðin væri meiri og heimkynnin fegurri. „Andlegt líf vantar..." Svo er enn nokkuð sem höf- undur filmunnar sérstaklega þarf að athuga i framtiðinni, ef hann heldur áfram myndagerð sinni.sem vonandiveröur-sem sé það — að alt komi eðlilega fyrir sem sýnt er. Til dæmis má benda á, að þegar maðurinn sigur i bjargiö, — þá stansar hann hvergi — til þess að athöfnin nái tilgangi þeim sem um ræöir, — hið stórfengilega og sú lipurð sem fylgir athófn- inni, verður tilgangslaus vegna þess, að maðurinn, sem i vaðnum er .stansar hvergi til þess að taka fugl — eða egg — eða annað — en einmitt þetta þurfti að sýna, til þess aö athöfn þessi verði nauösynleg, og meira virði en leikfimi ein og augnafyrirbrigði. Enginn efi er á þvi, aö Loftur Guðmundsson getur fullkomnaö „filmu"slna —ogþaðá hannað gera, svo hún verði meistara- verk, — þvi myndir hans eru oft skýrar pg rétt séðar. Ef hann leitar vel, mun hann finna fegurri sveitabæi en þá, sem hann sýnir nú i filmunni, að þeim ólöstuðum, — en til er still islenskur með sérstöku burstar- lagi, sem mundi vera fallegur á „filmu" — og landslag þar í kring er einnig mjög sérkenni- legt. Einnig vantar fólk, sem þeys- ist I hópum á gæðingum — eða kemur út á milli fjallanna I hálf- viltri kappreið — en fælin stóö- hross á vettvangi — kirkjuferö vantar, i sveit, og helgidagsins göfugu hvild en spariklætt fólk. — Húslestur og baðstofulif vant- ar. Andlegt lif vantar á alt of mörgum stöðum i „filmu" þess- ari, — svo aö komið geti til mála, að hún veki traust og virðingu út á við fyrir þjóö okk- ar. A stöku stöðum koma inn i myndina illar meinlokur: — menn standa athafnalausir uppi á gjárhömrum og brjota með þvl eðlislögmál fyrir auganu sem sér myndina — eða þeir sitja og reykja i miðri mynd- inni, svo hið tilkomumikla land gleymist i reykjarstrókum og aukaatriðum — Að útiloka ýmislegt af þessu eða liku tagi ernauðsynlegt, ef filman á að fá fullkomið listrænt gildi. Stórvirki eins og filma Lofts Guðmundssonar á að vera i tveim pörtum — en meö þjálum tengliá milli — hiö andlega svið. — Sjávarútvegur fyrir sig og landbúnaður i öðrum hluta, — á þann hátt næbi filman tilgangi sinum sem menningaratriði. — Það mundi þá taka tvö kvöld að sýna hana — og raskar það engu góðu hjá áhorfendunum. Höfundur. Þess má geta hér að viðskiln- aði að essensismi sá sem Kjarval boðaði i Ardegisblaðinu geröi ráð fyrír eftirf.: „Dirfsku tiiað segja sannleikann kref jast allir sem vilja halda mannveru- st«5u sinni I dýrarikinu óskadd- aðri, þvi enginn græðir á vinskap þesssemlýgurað sjálf- um sér. En aftur á móti getur hinn sannsögli mist trUgirni slna niður i hjarta hins lýgna... Sé hægt að taka þetta alvar- lega, álitur essensism, að mest riði á að finna kurteisisform fyrir aðfinnslum, — svo að ekki verði sáð skarni I sálirnar I staðinn fyrir lifræn fræ afla þeirra sem byggja upp heiminn."

x

Vísir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.