Tíminn - 27.08.1968, Blaðsíða 5

Tíminn - 27.08.1968, Blaðsíða 5
21. ágúst 1968. TIMINN Bagm* í marga daga Miálvöndunarmaour skritfar: ,,Qtft er býsnast ytfir engil- sasraesfcotm áfhrifum á íslenzka famgu og mermingu og óttast mamgir að þau áfarif geti orðið ísienzku þjóðinni faættulég. Hins vegar hafa menn Ktinn vara á sér varðandi „skandina vísfc" áfarSf á tunguna, nema favað íslenzku kennarar í skól uim eru standum að fetta fing- ur út í .^löitsfcusletturnar." Norrœn samjviima eflist með hverju árinu og er því ekfci ó- sennilegt að ætla> að imeð aufcn um nwsmingarsamski-ptum vfð vfea|gÍS51r okkar á Norðurlönd um yeríSum við fyrir SlhrWum iaf-taagomáiktm þeirra. Þó að œgrr^rír jrdtt leyö þyfci heiEa paritegti norræn menningar- áferif en ensfc eða amerísfc, verð ar þó að gæta sín é því tungu nff sem nefnt hefur verið ' Böyern^ getar dagur varað f marga daga? Su spurning virð ist efcM hafa leitað é fyrirsagna smiði dagblaðanna, þegar þeir fyrir sfðustu helgi sömdu fyrir sagnir eins og þessa: — Nor- rœni byggingardagurinn hefst á imánudag. Ráðstefnan stend Tff I þrfa daga og er su fjol mennasta sem hatdwi faeEuT ver ið faér á Jasndí. — Það er anðséð htvaðan þessi hugsamawiHa er fcomin, í Dan- mörfca, Korégi^og Svíþiióð. er tateð sm Nordens dag, og þar er átt við ráostefnu og sam- eigiiílega hátíð Norðurland- anna. í Noregi heitir þjóð- þingið „Rigsdagen", og fóölda annarra dæma mætti nefna. Þetta sýnir að „dag" á þessum málum hefur í sér fólgna þing- eða ráðstefnulhaldsmerkingu fyrir utan sína veniulegu merk ingu. g dagur í fyrra tilvik- inu getur með frændþjóðum okkar staðið í marga daga en þess finnast engin dæmi að íslenzka orðið ,,dagur" geti haft þessa tviíþættu merkingu. Það er því giöggt dæmi um óheillavænleg „sfcandinavisfc" áhrif á íslenzku, þegar sagt er> að Norræni bygginaardagur- inn" standi i þrjá daga. Þvi ekki að íslenzka „skandinaviska" orðið „dag" og segja bara Norræna bygg- in garráðstef nan?" „Litli sandur" — Sjónvarpið Magnús HaH skrifain ,Til Landfara Tímans. Ég hef hingað til leitazt við að tafca glappaskotum sjón- varpsins okfcar með umburðar- lyndi og skilningi og reynt að líta á þau sem eðlileg bernsku brek, en nú er þolinmœði mín á þrotum. Sjónvarpið hefur nú starfað það lengi, að reynslu leysi verður ekki lengur borið við, þegar hraSjlegur etfnisflutn ingur þess er gagnrýndur. Hlá- tindinum í h^Wiim f.-nilíu sjón varpsmenn í „skemmtiþættin- um" .JLitla-Sandi". og er af honum ljóst að þeir telja sig geta boðið íslenzkri alþýðu upp á favað sem er og telja hana á því menningarstigi sem að- eins svíuum er sæmandi. En á því er hún ekfci sem betwr fer, og hefur mér virzt ummœli manna um þáttinn mj6g á einu veg, þ. e. þeir eiga tæpast orð til að lýsa vanþófcnun sinni á þessari leiðinlegu vitleysu. Og þrátt fyrir það að þáttar þessi vœri sköpunarverfc falióm listarmaiins, var hljómiTistin svo frumstæð, einföld og ffia flutt að með fádæmum er. Er nuér spurn, hiví manni, sem er svo iUa að sér í þeirri listgrein er hann stundar, er falíð að semja allt það er sjóiafarpsþætti til- heyrir. Hvers vegna er gamal kunnum skemmtiatriðahöfund- um eins og Ómari Ragnarssyni Svavari Gests eða Jóni MÖla og Jónasi Árnasyni dcki falið sMfct? Og hvers vegna eru æfð ir leikarar ekki latnir stjórna og leika í þáttunum fremur en hliómlistarmenn sém hafa uppi svona ömurlegar tiliburði I þá átt? Og enn eina hliðina, kostn aðarhliðina, má efcki snið- ganga, þegar sandi er dælt upp á hiúsþak í svona fíflalegum tilgangi Hvað er kostnaðurinn mikill? Til samamburðar má geta þess, að í skemmtiþætti H-nefndar er talið að eytt hafi verið nálægt bálfri million, að því er kunnugir segia. Burtséð frá þessu má svo segia, að • slífcir þættir eru aðeins kynning I fyrir h!iómsveitina og ættt hún ÖLSTRfÐ . FramhaJd af bte. 9. barna og ungHnga var að verða ; aJvarieglt yandamál. Gekk víða svo /langt, að á skólskemmtunum og . samkomum nemenda var mikill . hluti nemendanna ofurölvi. Gagnrýnin á þetta ölævintýri , fór því stöðugt vaxandi. Þótti , rfkisstiórninni að lokum mælir- inn fullur og mun hafa talið full- reynt um þessa tilraun. Um mán aðamótin iúní-iúlí gaf hún svo út ' stiórnarúrskurð um málið og til- ' kynnti, að tilrauninni um frjálsa sölu á sterku öli.skyldi hætt frá • og með 15. júlí 1968. Saga þessa ðlmáls í Svíþióð er • lærdómsrík, þvi að reynslan er ' ólýgnust Áfengisvarnaráð. RÆÐA SIGURÐAR Framhald af bls. 1 stoðina bg loks frá 1959 geysi , mikinn siávdrafla og óvenjulega bátt markaðsverð. Síðan sagði hann: .yÞióðfélag okkar og sjálf stæði þióðarinnar stendur því enn ekki á traustum grundvelli at- vinnulífs og efnahagsmála." Sagði Si"?urður, að þessu þyrftu þeir, sem nú væru ungir menn og miðaldra að kippa í lag. Sigurður ræddi nú um hina ungu kynslóð, menntun hennar og hæfni. Rakti hann ýmsar tölur, sem sýndu. glögglega, að unga fólfcið hefur undanfarið haft mun minni aðstöðu til áhrifa á gang stjórnmálanna en verið hefði fyrr á öldinni. Hann sagði, að þetta unga fólk gæti ekki sætt sig við að verasvo sniðgengið, sem raun bæri vitni, enda vissi það mæta vel hvað það vildi og hvað það vildi e'kki. Hahn sagði orðrétt: ,,Það sættir sig ekki við ranglæti og spillingu á fiölmörgum sviðum þióðlífsins, ónógt frelsi og ónógt lýðræði. Það vill ekki una stór kostlegum skattsvifcum ár eftir ár, ranglœti í lánamálum, skipulags leysi í atvinnumálum, ranglœti í launamálum og reiðíileysi í fi'ár- málum. Unga fólkið vill að mínu áliti skipulega heildarstiórn at- vinnulífsins, atvinnuvegunum og öllum landsmönnum til góða. Það viH að byggt sé upp .fijölþætt at- vinnulíf, er njoti stuðnings öflugs kerfis varasjióða og fiárfestingar sjóða. Uoga fólkið vrll nýtízkulegt og árangursrífct menntunarkerfi, sem mennti sérhivern þjóðfélags- þegn eins vel og kostur er á. Við viljum búa í góðu húsnæði og við viljum búa þióðinni öflugt tryggingaikerfi. Loks viljum við síðast en ekki sízt utanra'kisstefnu 'er tryggir öryggi íandsins og friðsamlega samtoúð við aðrar þióðir, en sé þó óháð vilia stór- velda og annarra ríkija. Mikill meirMuti unga fólksins er áreið anlega hlynntur lýðræðissinnaðri vinstristefnu í stii6rnmálum og vill að stjórnað sé, af festu, skyn semi og víðsýni með hag hins vjnn andi fólks og þjóðarinnar allrar fyrir augum. Og því vill það, að þióðin eigi sér ferskar og ötflug- ar hreyfingar verfcalýðs og sam vinnumanna." Þá vék Sigurður Guðmundsson frekar að framtfðarþróun ísl. stiórnmála og sagði: „Rákjandi stjórnmálastefna komandi ára og áratuga verður að vera borin uppi af stiórnmálasamtök um vinnandi , manna, hvað sem þeir starfa og1 hvar sem þejr eru búsettir í landinu. Við, sem fylgj um vinstrisinnuðum stjórnmála- samtökum unga fólksins, getum ekki hugsað okkur eða sætt okk ur við, að þróunin verði önnur — og sízt af 611u að framhald verði á þeirri. þróun, sem nú hefur staðið um áratuga sfceið. Við get um ekki sætt okkur við, að flofck ur auðmanna og atvinnurekenda verði áfram áhrifamesta stjiórn- málaaflið i landinu. Stjórnmála samtök vinnandi fólks til siávar og sveita verða að taka við for- ustunni í stiórnmálunium og stiórna síðan landinu með hag þess og þi-óðarinnar fyrir augum. Sú þróun, er hafin var og komið nofckuð á legg fyrir frumikvœði verkalýðs og samvinnumanna und ir forustu Jónasar Jónssonar, ætti nú langa sögu að baki, hefði hún ekki verið að velli tögð, fyrst með tilkomu Komúnistaflokksins og síðar Sósíalistaflokksims með dyggilegri aðstoð og fyrirgreiðslu Siálfstæðisflofcksins. Enda geta ungir lýðræðissinnaðir vinstri menn ekki hugsað sér að fram hald verði enn á núverandi valda kerfi, sem einkennist einkum af þvi, að Siálfstæðisflokkurinn hef ur forustuna og velur sér þann flokk tfl samstarfs, sem honum sýnist — má næstum segia." Sigurður spurði, hvaða breyting ar kæmu til greina, og nefndi tvennt: Einmenningskiördæmi og þá væntanlega tveggia flofcka kenfi, eða að lýðræðissinnaðir vinstri imenn sameinuðust á ný I einum flokki, þar sem Alþýðu- flofcurinn væri þungamiðian. Og hann sagði: „Auðvitað sýnist mér þeasi leið miklu vœnlegri. En sama er, hvor þessara tveggja leiða yrði farin, niðurstaðan yrði endurreisn valdakerfis þess, sem kennt er vi'ð Jónas frá Hriflu . . En endurreisn þess er sennilega það takmark, sem stjórnmáiasam tök hins vinnandi fólks verða að stefna að á komandi árum, og um leið það mark, sem samtök ungra vinstrisinnaðra stjórnmála manna ættú að stefna að." Að... lokum flutti Sigurður Guð rhundsson Sambandi ungra Fram- sófcnarmanna heillaóskir í tilefni þrítugsafmælisins. ekkeit að tafca fyrir, fremur borga fyrir auglýsinguna. Hátíðaljóð 1968 Guðmundur Þorsteinsson frá Lundi skrifar Landfara 10. 8. s. 1. ,,Þ&ð þyfcir víst efcki miklum tíðindum sæta, þó út komi kver 'á íslandi — svo oft sem hér er nefnt „bókaflóð". Það orð er þó oiftast bundið ióla- ös méð tilheyrandi sölu- mennsku. En nú faefir verið gefið út lítið bver, óháð öllu slíku, og langar mig að bregða venju og minnast aðelns út- komu þess, en það nefnist „Hátíðarlióð 1068". Tildnög eru þau, að Stúdentaifélag Háskól ans efndi tH samkeþpni um Ijóð í tilefni af 50 aíra fullveldi landsins 1. des. n.k. Mörg Ijóð bárust — en úr- skurður nefndarinnar sem val in var til að dæma um Ijóðin, féll.á þann veg að hún treysti sér ekki til að mæla með neinu þeirra til verðlauna. Þessi nið urstaða kom alþýðu mjög á óvart — og vakti vfða, van- hugsaðan, over'ðsfculdaðan að- hlátur. Þó held ég að þarna hafi mestu valddð óheppileg tilhög un samkeppninnar, í byriun, þ. er: að giört var rSð fyrir að veita all-há verðlaun aðeins einu Ijóði. Þetta hefur, miög óverðskuldað, verið skilið svo af mörgum, að ljóðin hafi öll verið lftils nýt. Varla get ég átfiellzt nefndina fyrir það, þ6 hún treysti sér illa til þess að velda eitt kvœði úr þessum, til hérra verðlauna, en hafna 611 um hinum. Annað væri, ef þessari upphæð hefði mátt skipta í fleiri staði, eins og tiðfcast í samlbærilegum kring umstæðum. íslenzki tónnirin enn við lýði Frá minu siónarmiði, eru lióðin flest vel framibærileg, og mörg góð, — mifclu betur sæm andi til söngs á ^ullveldisdegi" okkar, en þeir útlendu stúdenta söngvar sem þar hafa lengst verið allsráðandi — okfcur til lftillar sæmdar á þeirri stundu þó þeir annars megi góðir heita. Víl ég þakka Stúdentafélag inu fyrir að.efna til sanibeppn inmar, (þrátt fyrir áminnztan galla) og höfundum fyrir þátt tökuna. Þarna kom sannarlega fram tónn, sem lítið hefir orð ið vart hér í kveðskap síðustu fjörutiu ára — og margir héldu að væri að fullu kafnaður í Mammonshyggiu og maura- striti .^í'ðustu og verstu tíma". Má þa'ð vera fagnaðarefni öU U'm, sem eru íslendingar meira en að nafni að svo var ekki. Þarna koma fram nógu mörg góð kvæði, til þess að engin heilbrigð afsökun er til fyrir þvi, að nota þau ekki til söngs 1. des. n. k. — og framvegis — nema ef þeir sem að samkeppn inni stóðu skyldu fara eitthvað hiá sér af því að verðlaunin voru ekki greidd, eins og vænzt hafði verið, samkvæmt fyrir- heiti. Ennfremur sýna þessi kvæði og sanna það, (sem margir vom farnir að efa) að íslenzk skáld eru enn fær um að yrfcja lióð, án þess a'ð verða sér til minnkunar. Síðast en efcki sizt vil ég svo þakka útgefanda fyrir að' hann hófst ha'nda um að gefa út það af lióðunum, sem hann náði til, og gefa almenningi kost á, að sjá þau, — þvi betra-er að vita rétt en hyggja rangt". A VÍÐAVANGI Hver á Vallírstræti? Morgunblaðið er að reyna að klóra eitthvað í bakkann vegna þess hneykslis, sem kaup Póst- og símamálastjórnarinnar á' Sjálfstæðishúsinu í Reykjavík er, en kaupverðið er 16,2 millj. kr. Heldur tekst þó óhöndug- lega til, því að blaðið vekur með þessu aðeins upp við- kvæma spurningu fyrir borgar- yfirvöld Reykjavíkur. Og spurn ingin er þessi: HVER Á VALLARSTRÆTI? Eins og kunnugt er var Sjálf- stæðishúsið á sínum tíma sett þarna niður í gömlum kumb- alda,' sem byggður,var upp og byggt við á algerlega lóðarlaus um sta'ð, og þurfti að marg- brjóta byggingareglur borgar- innar um veitingahús til þess að Sjálfstæðisfl. fengi þarna söluaðstöðu við horn Aust- urvallar. Þarna lá heil gata í gegn, Vallarstræti, og var það til unnið að loka því, svo að þarna varð eina horn Austur strætis, sem ekki var- opið út úr. En hvað skal ekki til vinna, að Sjálfstæðisflokkurinn fái eldhús í krá sína? Vallarstræti var lokað, og meginhluti þess settur undir Sjálfstæðishúsið, og veldur því nú, að sú lóð er talin einhvers virði, enda hef- ur póst- og símamálastjórnin nú keypt hana á 5 millj. kr. a. m. k. en söluvwð Sjálfstæð ishússins alls með lóðinni var 16,2 ínillj. en brunabótamat hússins um 12 milljónir. Lóðin er því metin a.m.k. á 5 millj. eða um 7 þús. kr. fermetrinb. Er það góður skildingur í sjóð Sjálfstæðisflokksins, tekinn af. þjónustustofnun þjóðarinnar, sem áreiðanlega þykir inn- heimta nógu há gjöld af al- menningi fyrir þjónustu sína.' En hver átti það, sem selt var, Vallarstræti? Væri gaman aS sjá reikning I umræðum um þessi húsa- kaup renna menn huga til þess, er Vallarstræti og þessu horni Austurstrætis var lokað til.- þjónustu við Holstein Sjálf- stæSisflokksins og telja, að ekki væri ófróðlegt að fá að sjá' reikninga og skilmála um þessa afhendingu Vallarstrætis. Seldi, Reykjavíkurborg Sjálfstæðis-' húsinu hluta Vallarstrætis, og hvað var kaupverðið. Með; hvaða skilmálum fékk Sjálf-, stæðishúsið Vallarstræti sem lóð? Eða á Reykjavíkurborg e. t. v. Vallarstræti enn? Þessi- vitneskja mundi öll skýra mynd ina, og' ef til vill fengist þar einhver réttlæting á sölunni., Ekki veitir af. Matsnefnd Kaup Póst- og símamála- stjórnarinnar á Sjálfstæðishús- inu fyrir 16,2 millj. kr. hafa að vonum kallað fram mikla og rökstudda gagnrýni. Hér hefur þjónustustof nun þjóðarinnar gert mikil og vafasöm kaup á eindæmi sitt, e'öa án samráðs við Alþingi, sem þó semur og samþykkir ¦ f járhagsáætlun stofnunarinnar. Forystumenn slíkrar stofnunar og ríkisstjórn in verður að skilja, að þessari gagnrýni vérður ekki svarað sæmilega frammi fyrir þjóð- inni með því einu að gefa út yfirlýsingu, þar sem kostum málsins er lýst frá sjónarmiði þeirra, sem að kaupunum standa. Framhald á bls 15

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.