Tíminn - 20.08.1969, Blaðsíða 9

Tíminn - 20.08.1969, Blaðsíða 9
MIÐVIKUDAGUR 20. ágúst 1969. TIMINN 'ar <P 'wmm Útqefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN ÍYamkvæmdastjóri: Kristján Benediktsson Ritstjórar Þórarinn Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson. Jón Helgason og Indriði G. Þorsteinsson Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson Auglýs- ingastjóri: Steingrimur Gíslason Ritsrjórnarskrifstofur l Eddu- hiisinu, símar 18300—18306. Skrifstofur Bankastræti 7 — Afgreiðs.1usími: 12323. Auglýsingasimi: 19523 Aðrar skrifstofur sími 18300 Áskriftargjald ki 150,00 á mánuði. Lnnanlands — í lausasölu kr 10,00 eint. — Prentsmíðjan Edda h.f. Úrræði Framsóknar- flokksins Það eru ekM nema hinir allra blygðunarlausustu í hópi stjórnarsinna, sem reyna að mæla atvinnuleysinu og landflóttanum bót, og telja hann sprottinn af eðlileg- um og óviðráðanlegum orsökum.. í þessum hópi er að sjálfsögðu að finna ritstjórn Mbl. Hinir, sem eru minna kokhraustir, játa að ekki sé nú allt í lagi, en reyna að hugga sig og aðra við það, að þetta væri ekkert betra. þótt stjórnarandstæðingar færu með völd. I þessum hópi er m. a. að finna þá, sem skrifa forustugreinar Vísis. Þar er það höfuðvörnin, að stjórnarandstæðingar hefðu reynzt jafn úrræðalaustir og ríkisstjórnin, ef þeir hefðu farið með völd, og þess vegna geta þeir ekki áfellt hina með neinum rétti. Til þess að reyna að árétta þennan málflutning, spyr Vísir stundum ósköp sakleysislega, hvað stjórnarand- stæðingar hafi bent á til lausnar vandanum. og kemst jafnan að þeirri niðurstöðu, áð það 'hafi ékki verið neitt! Það er vitanlega alveg vonlaust að ætla að reyna að fá rithöfunda Vísis til að sjá það, sem þeir vilja ekki sjá, en vegna þeirra, sem kunna að láta blekkjast af þessum fullyrðingum Vísis, þykir rétt að rifja upp nokk- ur úrræði, sem Framsóknarmenn hafa haldið fram. Þar ber fyrst að nefna tillögu Framsóknarmanna um að höfð sé hæfileg stjórn á fjárfestingunni, svo að það gangi fyrir, sem mestu skiptir. Hefði þessari stefnu ver- ið fylgt fram í góðærinu, hefði þjóðin verið betur und- ir það búin að mæta erfiðleikunum, þegar venjulegt ár- ferði kom til sögu að nýju. í öðru lagi hafa Framsóknarmenn lagt áherzlu á, að auknu fjármagni yrði veitt til atvinnuveganna Þeir hafa lagt til, að Seðíabankinn hætti að frysta nýinnlagt sparí- fé og yki kaup sín á afurðavíxlum í sama hlutfall og áður var. Þetta myndi gera viðskiptabönkunum mögu- leet að auka lán til atvinnuveganna og hleypa þannig auknu fiöri í atvinnulífið. í þriðja lagi hafa Framsóknarmenn lagt til, að vextir yrðu lækkaðar, en það myndi einnig örfa framtakið og atvinnu reksturinn. í fjórða lagi hafa Framsóknarmenn lagt til, að mál iðnaðarins yrðu tekin til sérstakrar athugunar og marg- háttaðar ráðstafanir gerðar til að efla hann, t. d. með lækkun eða afnámi tolla á hráefni og vélum til iðn- aðar. auknum kaupum á afurðavíxlum iðnaðarins, og takmörkun á innflutningi þeirra iðnaðarvara. sem væru framleiddar eins góðar og ódýrar í landinu sjálfu. í fimmta lagi hafa Framsóknarmenn lagt til, að ríkið hefði forgöngu um vmsar framkvæmdir þar sem einka- íraiv'ifMð héldi að sér höndunum, t- d. hefði ríkið for- ustu ím smíði skioa innanlands, og tryggði skipasmíða- stöðvunum þannig næg verkefni. Þannig mætti telja áfram þau úrræði, sem Fram- sóknarmenn hafa bent á og beitt sér fyrir. Ef farið hefði verið að þessum ráðum þeirra, væri nú frekar of mikil en of lítil atvimia í landinu. Hér gæti verið þörf fyrir erlent vinnuafl á vissum árstíma, líkt og var fyrir ,við- r-isnina". En ríkisstjórnin hefur hafnað þessum úr- ræðum og hafið sa*ndráttar- og kreppustefnuna til önd- vegis. Þess vegna ber hún ábyreð á atvinnuleysinu og landflóttanum, sem fylgir því. Þ.Þ. ÞÓRARINN ÞÓRARINSSON: Ferðaþættir frá Mið-Asíu V. Miklar framfarir hafa orððð í Tadsikistan seinustu áratugina Tadsikar hlynna aíveg sérstaklega að þjóölegum bókmenntum sínum Á HINU stóra þjóðminja- og náttúrugripasafni í Dusanbe, má sitthvað læra um sögu Tadisikistans. íbúar lýðveldis- ins voru 2.7 millj. í ársbyrjun 1968. Tadsikar eru rúmur helm ingur þeirra, en næst koma Uzbekar og Rússar. Rússar eru taldir 14% íbúanna og hafa þeir aðallega flutzt til lands- ins á síðari áratugum. Tadsik- ar eru hinir upphaflegu íbúar landsins, en ailmikið af Uzbek- um fiutti þangað á síðari öld- uim, en þá heyrði Tadsikistan undir furstan í Bukhara. Tadsikar eru að því leyti í sérflokki þjóða, sem byggja Sovétlýðveldin í Mið-Asíu, að þeir eru persneskir að uppruna og tala persneskt mál. Þeir hafa síðan snemma á öldum oftast lotið erlendum yfirráð- um og hafa misjafna sögu að segja af hinutm ýmsu yfirdrottn um, en þó versta af Mongólum. Skyldieika sinn við Persa hafa þeir jafnao varðveitt og á mái- ið sinn þátt í því. Bókmenntir þeirra hafa verið sameiginleg ar og telja Tadsikar t. d. að Omar Khayan sé ekki síður skáld þeirra en Persa. Tadsik ar urðu fyrir miklu áfalli, þeg ar Rússar og Bretar skiptu með sér löndum í Mið-Asíu 1895, en þá lenti meirihluti Tadsika undir Afghanistan, en einnig all tór hluti undir Indland. Þótt sæmileg saimbúð sé við þessi lönd, munú ekki mikii sam skipti mJMd Tadsika yfir landa- mærin. Saga Tadsikistans sem stjórn arfarslegrar einingar hefst ekki fyrr en eftir byltinguna í Rússlandi. Lenin mótaði í upp hafi þá stefnu, aS veita ætti hinum ýmsum þjóðflofckum í Sovétrikjunum no'kkurt sjálfs forræði og aðstöðu til að þróa þjóðiega menniagu. Þetta varð grundvöllur hinna ýinsu lýð- velda í Sovétrflcjunum, en inn- an þeirra hafa svo minni þjóð flokkar fengið aðstöðu til að viðhaida sérkennum sínum. Stalin fylgdi þessari stefnu fast fram og getur það hafa ráðið nokkru um þá afstöðu hans, að hann var ekki Rússi, heldur Georgíumaður og skyldi því betur en ella aðstöðu hinna minni þjóðflokka. Upphafiega átti Tadsikistan aðeins að vera sérstakt hérað innan Uzbekist- ans, en Staiin mun hafa ráðið mestu um, að Tadsikistan varð sjálfstætt lýðveidi 1929 og jafnframt hlaut væntanleg höf uðborg þar nafn hans, Stalina bad. Til að útiloka misskilning, skai þess getið, að þessar upp- lýsingar um Staiin eru ekki frá gestgjöfum okkar í Tadsi kistan, því að þar held ég, að nafn hans hafi ekki borið á góma, enda ber höfuðborgin ekki lengur nafn hans, heldur heitir nú sínu upprunalega nafni. MARGT af því, sem bar fyrir augu á safninu í Dusanbe, styrkti það álit, að málið og Áveiturnar hafa átt mcginháti i eflingiu landbÚLiaöarins í Tadsikistan bókmenntirnar hafi átt mestan þátt í því, að Tadsikar mynd uðu sérstaka þjóðarheild á liðe um öldum, þrátt fyrir breyti- leg erlend yfirráð. Þeir dýrka mjög skáld sín, lífs og liðin. Myndir og myndastyttur af þeim maeta manhi næstum eins oft eða oftar en myndir af núv. stjórnarnefnd Kommúnista flokks Sovétríkjanna sem sjást víða, en hinsvegar ná þær ekki að skyggja á Lenin. Þá leggja Tadsikar mikla rækt við þjóð búninga sína, en þó virðast þelr orðnir meira bundnir við tylli- daga, því að ekki gætti þeirra mikið á götunum í Dusanbe. Glíman er höfð í hávegum sem gömul þjóðaríþrótt og virðast mér myndir af henni benda til þess, að hún líkist um margt íslenzkri glímu. Tadsikar urðu Múhameðstrú armenn á þeim tín;a. er Arabar réðu yfir landinu, r^ hafa ját- að þau trúarbrögð iíðan. Senni- lega má rekja til þess, að þeir virðast bindindissamir. Ég hafði verið í veiziu á samyrkju búi í Georgíu, þar sem vín voru veitt óspart, og fór því með takmarkaðri tiihlökkun í veizlu, sem átti að haida okkur á samyrkiubúi skammt frá Dusanbe. En þar reyndust vín- veitimgar mjög í hófi, hóflegir skammtar af vodka eða koni- aki. Þjóðardrykkur í Tadsikisit an er svokallað grænt te, sem virðist meira hressandi og sval- andii en það te, sem hér er notað. Þetta græna te kaupa Tadsikar frá Georgíu, en Georgíumenn nota það nær ekfcert sjálfir. Georgíumenn framleiða ágæt vín og þau eru þjóðardrykkur þeirra. Georgíu menn eru líka grísk-kaþálskir og láta ekki trúarbrögð hafa áhrif á drykkjusiði sína. í Tadsikistan er lítið framleitt af vínum, þótt aðstaða sé sæmi leg til þess. Tadsikar halda því mjög fram, að loftslag í fjallabyggð um þeirra sé mjög heilnæmt og þar verði mecvn því eldri en víðast annars staðar í heimin um. Enn gestgiafi okkar sagði frá því, að ífcnn hefði einu sinni rekist þar á níræðan öld ung, sem vai ?ð gráta. Aðspurð ur sagðist híínn vera að gráta vegna þess, að pabbi hans hefði verið að ávíta sig. Sigurður Bjarnason kunnd aðra sögu, sem minnti nokkuð á bessa, en hún mun hafa orðið fc3 í Bandarífcjunum á bannárunum. Hún er á þá leið,"~að níræður HVamhajp a Ols 15

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.