Vísir Sunnudagsblað - 21.07.1940, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 21.07.1940, Blaðsíða 1
1940 Sunnudaginn 21. júlí 29. blað KALDAR NÆTUR £$tih 'PétWi 'Jónsj&n (mí Stökkwn. Guðmundur Pétursson, sem bjó rausnarbúi í ófeigsfirði í Árness- hreppi nær 6o árum og hafði keypt mikinn hluta þeirrar ágætu hlunnindajarðar, var fæddur að Dröngum í sama hreppi á Þrett- ánda árið 1853. Byrjar hann hákarlaformensku um tvítugsaldur og gjörist bóndi í ófeigsfirði (árið 1874?). Lætur smíða teinæringinn ófeig veturinn 1874—'75- Hættir hákarlaveiðum 61 árs gamall. Deyr í maí 1934, þá á öðrum yfir áttrætt. Síðustu árin var hann blindur, og sagnir eru um það, að eftir að Guðmundur misti sjónina hafi hann tíðum gengið til sjávar og farið höndum um Ófeig, og þá tíðum látið þau orð falla, að ætíð hafi hann unað sér best á Ófeigi sínum. — Hér skal nú sagt frá þrem síðustu leguferðum Guðmundar. Veturinn 1914—15 hafði Guðmundur bóndi Pétursson í Ófeigsfirði ráðið sér háseta til leguferða næsta vor á teinær- ing sinn Ófeig, sem hann hafði þá haldið árlega úti til hákarla- veiða undanfarin 40 ár, eður frá þvi árið 1875. Það ár lét Guðmundur smíða skipið; var það skömmu eftir að hann byrjaði búskap í Ófeigsfirði. Jafnan hafði Guðmundur verið vanur að hafa 10 menn á Ófeigi i leguferðir. Svo skyldi og vera þelta vor. Þeir, sem þá voru ráðnir, auk sjálfs hans, voru þessir: Pétur og Guð- mundur, synir Guðmundar Pét- urssonar, Elías Guðmundsson fóstursonur hans og Guðbrand- ur Björnsson tengdasonur hans. Þessir 5 voru allir heimamenn í Öfeigsfirði. Eirikur Guðmunds- son frá Dröngum, bróðursonur Guðmundar Péturssonar, Jó- hannes Magnússon og Guðjón Magnússon, báðir frá Dranga- vík, Halldór Jónsson frá Mun- aðarnesi og Guðjón Jónsson frá Seljanesi. Á umræddu vori, einn góðan veðurdag snemma í aprilmán- uði, sendi Guðmundur orð til umræddra manna þeirra, er ut- an heimilis voru, að koma hinn sama dag, því að hann hefði í hyggju að fara i leguferð næsta dag. Mennirnir brugðu þegar við og bjuggust i snatri, eri áttu sumir alllangt til að sækja, einkum sá frá Dröngum. Náðu þeir þó flestir i Ófeigsfjörð siðla samdægurs, en þó svo snemma, að þeir komu Ófeigi á flot þá um kvöldið. Næsta morgun var tekið að búast i leguferð, var því ekki lokið fyr en síðla dags. Fréttist þá, að Magnús Hamii- balsson, sem var formaður í vélarþiljubát þeim, er Ingólfur hét, og þá gekk til hákarlaveiða frá Norðurfirði, hefði daginn áður komið inn með 50 tunnur lifrar. Eftir því sem á daginn leið, spiltist veðurúthtið og loftvog- in féll. Var þó haldið af stað, og lent á Seljanesi, er það milli Ófeigsfjarðar og Ingólfsfjarðar. Var tekinn þar einn hásetinn, Guðjón Jónsson. Annar háseti var tekinn á Munaðarnesi, var það Halldór Jónsson. Munaðar- nes er sunnan megin Ingólfs- fjarðar. Þótt útlitið væri þá all- ískyggilegt, vildi Guðmundur ekki hætta við ferðina, með- fram vegna þess, sem fréttst hafði af Magnúsi. Var svo lagt af stað um kvöldið og siglt út. og norður á flóa i suðvestan rosaveðri og lagst þar. Veður fór sífelt versnandi. Nokkuð varð þó hákarls vart, svo að þeir fengu um nóttina og fram á næsta dag nær 5 tunnum hfr- ar. Var þá orðið svo hvast, að færi urðu ekki höfð úti. Aldrei slíku vant, var þá öll skipshöfn- in meira og minna sjóveik, að undanteknum formanninum; hann kendi sér einskis meins. Hann lagði sig þá til hvíldar um stund, en bað menn sina að láta sig vita, ef veður breyttist. Eftir nokkra stund tóku menn eftir því, að sjólagið breyttist einkennilega og snögglega, en dimmviðri var, svo að ekki sá til fjalla. Var áttavitinn þá at- hugaður; sást þá að vindur var alt i einu genginn til norðurs. Guðmundur var þá vakinn. Skipaði hann að létta þegar í stað, og var svo gert. En er því var lokið, var komið af taka norðan veður með stórsjó og grimdar frosti. Voru þá undin upp segl og leitað lands. Skipið hafði seglfestu, svo að hvorki var of né van með hleðslu. Er byrjað var að sigla síýrði Guð- mundur sjálfur, en gafst bráð- lega upp, því að Ófeigur var ærið stjórnrammur, en Guð- mundur þá allmjög farinn að tapa þrótti, sem ekki var að undra, maður þá kominn á sjö- tugsaldur. Pétur sonur hans tók þá við stjórainni og fórst hún prýðilega, því að bæði var hann burðamaður og bráðlaginn; hafði enda oft verið formaður i leguferðum, og viðarflutning- um austur yfir flóa í forföllum föður síns. í þetta sinn var hann þó engu betur haldinn af sjó- veiki en aðrir skipverjar. Sjálf- ur var Guðmundur til og frá innan um, skipið til eftirhts. Guðmundur var jafnan van- ur að haf a með sér eina eður tvær lýsisbaujur (kúta) í hverja leguferð, til að lægja með brot- sjóa, ef þörf væri. Svo var og í þetta sinn. Lét hann nú einn manna sinna tappa lýsi i sjóinn, er mest nauðsyn þótti á vera. Einnig lét hann láta marða hf- ur í fjóra poka, og festi þá ut- anborðs, tvo hvoru megin skips- ins. Lifur þá, sem var i lifrar- kassanum, lét hann troða, þar sem hún var, svo að henni yrði kastað út smátt og smátt ef lýs- ið þryti. Allmikill hafísmulningur var þar á reki, sem orðið gat að slysi, ef skip á siglingu rakst á jaka. Lét Guðmundur þvi einn manna sinna, þann, sem hann taldi hafa glegsta sjón, altaf vera fram á, til að líta eftir jök- um, en allilt er að þekkja smá- jaka frá brotsjó i nokkurri f jarlægð. Stafnbúi sá var ungur og ódeigur. Hann var náfrændi Guðmundar. Eitt sinn, er Guð- mundur kom fram í , segir pilturinn: „Nú er gaman að sigla, Guðmundur." Guðmund- ur ansaði, og sló þéttingsfast á öxl frænda síns: „Ertu vitlaus, strákur; er gaman að þessum bölvuðum aftökum." í sambandi við þessi orða- skifti þeirra frænda, má geta þess, að er þeir voru á fráleið í leguna, sagði sami piltur: „Eg vildi nú, að við fengjum dug- legt leiði í land, svo að eg fengi Feinæringurinn Ófeigur er enn við lýði i Ófeigsfirði. Hann er nú aldrei settur á flot, lítur þó út fyrir að hann muni enn vera sjófær, svo vel hefir honum verið haldið við alt til þessa.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.