Vísir Sunnudagsblað - 10.11.1940, Blaðsíða 4

Vísir Sunnudagsblað - 10.11.1940, Blaðsíða 4
« VÍSIR SUNNUDAGSBLAÐ r.......... n SmÁsoutya. eflih. tfmk vxw. -ffaÉ&m Það er ekki margt í þorpinu sem dregur afhygli ferðalangs- ins að sér. Það er að vísu gam- alt, ef til vill alt að þvi sjö hundruð ára, en það er ekki neitt sérstakt við það, þvi það eru mörg þorp við hollensku landamærin sem geta talið sér áþekkan aldur til frægðar. Það merkasta í sögu þorpsins var tvímælalaust það þegar þeir sendu Spánverja blóði drifna til baka aftur, og að lokum gat þorpið stært sig af því, að ein- hverntíma hafði einn prinsanna af Oraniu gist í „De Zilver- vloo t"-gis tihúsinu. En það eina sem skoðunarvert var i þorpinu, var veggmynd i tveimur hlutum, sem hékk uppi í samkomuhúsi þorpsins, og átti að tákna heimsendi. En við myndina hafði aldrei verið lok- ið. Hún var rúmlega hundrað ára gömul, litirnir voru farnir að 'fölna og hugmyndin sjálf var.ákaflega frumstæð og gam- aldags. Það var auðséð, að það var byrjandi í málai'alistinni, sem þarna hafði verið að verki. En ennþá — eftir nærri 120 ár — lif ir i minningum og sögnum þorpsbúanna hneykslismálið sem komst af stað i sambandi við þetta málverk. Málarinn hét Floris Dirks- zoon. Faðir hans var mikils- virtur bóndi, en honum geðjað- ist illa að málaradútli sonarins og var það hrehlasti þyrnir í augum. En Floris komst með þrautseigju og sjálfshjálp, og án þess að njóta kenslu, niður í undirstöðuatriðum málaralist- arinnar, og að lokum fékk hann leyfi föður síns til að reyna kunnáttu sína og getu á auðum vegfíjum samkomuhússins. Floris Dirkszoon var i mök- um við Aaf.je Timmermans, dóttur járnsmiðsins i þorpinu. Brúðkaupsdagurinn þeirra var þegar ákveðinn — en til brúð- kaupsins kom aldrei. Hálfum mánuði fyrir hið væntanlega brúðkaup, lenti Floris án nokk- urs verulegs tiléfnis, í orða- sennu við bróður Aafje, á sam- komu einni i þorpinu. Deilan óx koll af kolli, loks gripu þeir til hnífa sinna og áður en langt leið, Iá bróðir Aafje liðið lík á jörðunni. Morðinginn lagði strax á flótta og eftir það spurð- ist aldrei til hans meir. En hneykslið í sambandi við morð- ið hélst við lýði meðal þorpsbú- anna, kynslóð fram af kynslóð, í öjl þessi hundrað og tuttugu "ár. \ Það var fyrst og fremst mál- verkið eftir Floris Dirkszoon sem hélt þessari ömurlegu minningu hans á lofti, enda þótt litir myndarinnar fölnuðu Hann brosti öðru hvoru framan í drengi og telpur sem söfnuðust í kring um hann. Þau sögðu honum hka frá málverkinu í samkomuhúsinu. Hann fór daginn eftir að skoða myndina. Keesje Donkers, sonur meðhjálparans fylgdi honum. Þessi nýja mynd var aðeins fegurri í litum og heilsteyptari í byggingu. „Dásamlegt," kölluðu þorps- búarnir upp yfir sig af hrifn- ingu þegar þeir komu hver á fætur öðrum inn í samkomu- húsið að skoða málverkið. Dag nokkurn, um það leyti Heimsókn úr f jarlægrð. ár frá ári. En jafnhliða endur- minningunum um morðið, hélst einnig fullur fjandskapur milli beggja ættanna, uns Dirkszoon- ættin dó að áttatíu árum liðnum að fullu út. Og fjörutíu áíum síðar voru ekki til aðrir afkom- endur Timmermansættarinnar en ein ung stúlka. Hún hét Aaf je og var kennari i þorpinu. Húsið sem hún bjó í, bar ártalið 1543, meitlað í vegginn fyrir ofan dyrnar. Aftur á móti svaraði innrétting hússins alls ekki til hins ytra útlits, þvi það var með nýtísku húsgögnum, og öllu breytt i búsinu samkvæmt kröf- um nútímans. Hið ytra var hús- ið gamaldags með hárri burst og litlum gluggum með græn- um aldagömlum rúðum. Það var þess vegna ekki að furða þótt menn alment teldu húsið hennar Aafje annað skoðunar- verðasta fyrirbrigði í þorpinu. Svo bar það við fyrir nokkur- um árum, að ókunnur maður kom í þorpið. Hann var með tösku i hendinni, en á bakinU bar hann málarabretti oe brett- isfætur. Hann talaði hollensku með sérkennilegnm útlenskum hreim og mörgum enskuslett- um þegar hann var að biðia um herbergi í gistihúsinu „De Zil- vervloot". I gestabókina skrif- aði hann sig Floris Vlucht frá Leiden til mikillar furðu fyrir .gestgjafann, sem taldi víst að hann hefði Englending fyrir framan sig. Maðurinn var Ung- ur, með vingjarnlegan andhts- svip og lýtalausa framkomu, en annars fáskiftinn og þögull. Hann kvaðst vera í sumarleyfi — meira sagði hann ekki. Daginn eftir fór hann út með málningatæki sín á bakinu. Honum varð litið á borpsgötuna icföínlu, á kirkjukrílið, æfagömlu linditrén og samkomuhúsið. Þegar hann var búinn að finna hentugah kima, byrjaði hann að teikna. Eftir fáeina daga var óklinni maðurinn búinn að draga miög laglega mynd upp af þorpinu, sem hreif alla þá sem sáu hana. Þeir spurðu hann einskis og hann þá ekki heldur. „Hún er mikið farin að mást," sagði Keesje, „en þér verðið að athuga það, að myndin er þegar orðin 120 ára gömul." „Svo-o-o-o," tautaði málar- inn og hið langdregna blístur- hljóð gaf til kynna að hann var ættaður frá Amsterdam, en al- inn að meira eða minna leyti upp i Ameríku. „Hann hét Floris Dirkszoon, maðurinn sem málaði mynd- ina," sagði Keesje og sagði jafn- framt söguna um þorpshneyksl- ið sem vakið hafði svo djúpt og óbrúanlegt hatur milli ætt- kvíslanna tveggja. „Svo-o-o-o," sagði ókunni maðurinn aftur, „hann var morðingi". Hann stóð lengi með hálflokuð augu fyrir framan mjög svo máða myndina af heimsendi, eins og að hann sæi eitthvað sérstaklega athyglis- vert í þessari frumstæðu mynd eftir Floris Dirkszoon. Loksins opnaði hann augun aftur og bað Keesje að fylgja sér til bæj- arstjórans. Og sama kvöldið kvisaðist það út um þorpið að málarinn hefði boðist til að end- urnýja og fullgera veggmynd- ina í samkomuhúsinu. Strax morguninn eftir sást hann fara inn í samkomuhúsið, klæddur hvitum málarakirtli. Hann byrjaði þegar að skafa, þvo og þurka eins og hann hefði ekkert annað gert á sinni æfi. Að lokum var næstum ekkert sjáanlegt eftir af myndinni. Þá tók malarinn upp sirkil og kvarða og byrjaði að mæla út hlutföll myndarinnar. Hann hristi höfuðið öðru hvoru ó- ánægjulega eða eins og hann væri i vafa Um, hvað hann ætti að gera. Keesje stóð hjá og rétti málaranum það sem hann þurfti á að halda. Hann veitti hverri hreyfingu hans nána at- hygli og augu hans voru full aðdáunar og lotnmgar. Þegar málarinn var búinn að þvo og skafa málverkið eftir geðþótía, málaði hann undur- fagra mynd á veggflötinn, en hélt sig að öllu leytí við hina upprunalegu mynd onálarans. sem myndin var jiærri fullgerð, vaknaði athygli málarans á því, að hann heyrði hljóðskraf á bak við sig. Keesje stóð við hliðina á ungri stúlku í salnum. Hún var bláeýg og ljóshærð. Málar- inn leit á hana, svo dró hann augun i pung eins og hann var vanur að gera þegar hann horf ðí á málverk. Hann horfði á hana lengi og hann hélt sig vera að dreyma. Svo reis hann á fætur, en þá roðnaði stúlkan og flýtti sér i burt, því henni fanst sem hún hefði truflað málarann í starfi hans. „Hver var þetta?" spurði hann undrandi. „Ungfrú Timmermans," sagði Keesje, „Aafje Timmer- mans, kenslukonan okkar. Hún er ættingi stúlkunnar hans Dirkszoons ...." Málarinn kinkaði kolli. Hann mintist sögunnar. „Á hún heima hérna?" spurði hann. „Já, lítið eitt utan við þorpið," svaraði Keesje og málarinn tók til við starf sitt aftur. Eftir kvöldverðinn fór málar- inn út úr þorpinu og gekk ef tir veginum sem lá til hússins með ártalið 1543 fyrir ofan dyrnar. Það var heitt í veðri og þorps- búar héldu sig mestmegnis utan dyra. Málarinn hélt á teikni- hefti undir hendinni og þegar hann kom á móts við hús Aaf je Timmermans, nam hann undr- andi staðar. Aaf je stóð i dyrun- um til að njóta kvöldfegurðar- innar úti. Þessi sýn virtist hafa heillað málarann svo mik- ið, að hann stóð kyr í sömu sporum og gat sig ekki hreyft. í fyrstunni virtist Aafje ekki veita þessu háttalagi sérstaka athygh, og ekki finna neitt at- hugavert við það, en þegar hann hélt áfram að einblina á hana, gerði hún sig liklega til að draga sig í hlé. Þá var eins og hann kæmi til sjálfs sin aftur. Hann tók ofan hattinn og gekk til hennar. „Má eg tala ofurlitið við yður?" spurði hann og þessi orð hljómuðu eins og auðmjúk bæn dauðvona manns. „Þegar að eg sá yður í dag, fanst mér eg

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.