Vísir Sunnudagsblað - 24.11.1940, Blaðsíða 2

Vísir Sunnudagsblað - 24.11.1940, Blaðsíða 2
VÍSIR SUNNUDAGSBLAÐ Það er sjáldgæft, að mikið vetrarríki komi yfir Danmörku, en þó kemur það ööru hvoru fyrir og þá geta énjó- og ísmyndanir engu síður orðið fallegar þar en hér. um öðrum og þá næsta ófull- komnir og ekki munu þar aðrir en „fyrirfólkið" notið „ónhit- ans". Þá mun islensku þjóðinni, sem og of t endranær, þótt „löng þorradægrin", er tæplega hefir getað talist líft fyrir kulda í hreysunum. Og einkum mun þó líf alþýðunnar haf a verið ömur- legt, er út leið á veturinn og ekk- ert lát varð á hörkunum, en peningur tók að falla af fóður- skorti, og mathjörg heimilanna mjög að sneiðast. Enda lögðust í. eyði „yfrið mikil jarðagóss" um vorið og næstu ár á eftir, því um sumarið var grasleysi mik- ið og fiskleysi og þvi mjög hart manna á milli hinn næsta vetur, sem' vegna hungursins, sem stafaði af peningsfellinum og fiskleysinu var kallaður „Píningur", dó þá margt fólk úr hungri. Þá hefir það og borið frá, hve vorið'eftir „Lurk" hefir verið kalt. Er ekki ástæða til að rengja frásögn Péturs á Ballará, um að riðinn hafi verið sjóvar- ís á Hvammsfirði í fardögum, eða gengið úr Steingrímsfirði á Vatnsnes á sama tíma, því ekki þarf að efa að hann hefir sínar heimildir frá þeim, er vel mundu þessa atburði, þó hann sjálfur geti tæplega hafa munað veturinn 1602 glögglega, þar sem hann telur sig hafa verið 5 ára. Þó mun hann hafa munað óljóst eftir kuldunum, því börn muna oft lengi eftir ýmsu slíku. Öðru máli er að gegna um Björn á Skarðsá, sem þá er kominn nær þritugu (fæddur 1574), er því frásögn hans um veðráttufar 1602 öll ábyggileg, það sem hún nær, en veðráttu- íarsskýrslur í annálhanseruoft- ast stuttorðar. Björn á Skarðsá segir, að engir bændur af Norð- urlandi hafi riðið til Alþingis sumarið 1602, en nefnir til nokkura sýslumenn, er riðið hafi suður Holtavörðuheiði. Má áf því marka, að ófæra hefir þótt að leggja á eystri leiðirnar, sem venjulega voru farnar, er riðið var til Alþingis og því fylgt bygð alla leið til Holta- vörðuheiðar, sem styst er f jall- vega þeirra, er leið liggur um milli Suður- og Norðurlands. Mun þar hafa komið til, að jarð- bann hefir verið á öllum fjall- vegum sökum snjóþyngsla, en hestar illa f ærir undan vetrinum til þess að leggja með þá í f jall- ferðalög, ekki sist þar sem gera má ráð fyrir, að fóður hafi ekki verið til að flytja með handa þeim. Það má við bregða lifsþrótti íslensku þjóðarinnar, að •hún skuli hafa staðið af sér slikan fimbulvetur, sem „Lurk", og það á þeim tímum þegar að- flutningar til landsins voru af skornum skamti og sigling lítil. Það er eftirtektarvert, að einmitt þetta sama ár, 1602, hefst upp einokunarverslun Dana á Islandi og mætti því „Lurkur" teljast forboði henn- ar, ekki óverðugt, þvi þótt hörk- ur og hriðar „Lurks" gengju nærri þjóðinni, mun þó ekki minna hafa um hana nætt kuldi og hroki hinna dönsku einokunarkaupmanna: Við, sem nú lifum, gefum tæp- lega getið okkur til um þrautir þær, er forfeður okkar áttu við að búa i hörðum árum. Við reynum að halda okkur sem mest í hlýju þegar eitthvað kólnar í veðri og þykir kuldinn úr hófi keyra þegar frostið er komið upp í 7—10 stig. Hvað mundi úr okkur verða, ef við ættum eftir að lifa annan „Lurk"? Okkur hefir verið dá- lítið gjarnt á að tala um aum- ingjadóm íslenskrar alþýðu fyrrum, er hún hrundi niður úr í fyrravetur voru í Ameríku og Evrópu miklir vetrarkuldar. Þessi mynd er af Niagara-fossinum. Bandaríkjamegin' við fossinn er rafmagnsstöð og varð hvað eftir annað að sprengja ísinn þar til þess að vatnstraumurinn tii stöðvarinnar stöðvaðis.t ekki.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.