Vísir Sunnudagsblað - 08.12.1940, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 08.12.1940, Blaðsíða 1
1940 Surmudaginn 8. desember| 49. blad Winston Churchill: T. E. LAWRENCE - HINN OKRYNDI KONUNGUR ARABIU. Frægasti æfintýramaður 20. aldar. Eg komst ekki í kynni við Lawrence fyrr en styrjöldinni var lokið. Það var um vorið 1919 þegar friðarsamningarnir stóðu yfir i París og sigurvíman var ekki enn runnin af Eng- landi. Svo mjög voru verkefni styrjaldarinnar knýjandi, svo umfangsmikil voru þau og svo yfirgnæfandi hinar miklu or- ustur i Frakklandi, að eg hafði aðeins óljósa hugmynd um þann þátt sem uppreist Araba átti í herferð Allenbys á hendur Tyrkjum. Um þetta leyti sagði einhver við mig: „Þú ættir að hitta þenna merkilega unga mann. Afrek hans verður skráð í sögunni". Þetta varð til þess að hann snæddi með mér hádegis- verð. Um þetta leyti, hvort sem hann var í London eða París, var hann klæddur búningi Ar- aba til þess að gefa til kynna fylgi sitt við Feisa,l konung og málefni Araba, sem þá stóð hörð barátta um. Við töluðum um daginn og veginn en ein- La^rence ofttrsti hver sem nærstaddur var, gerði það af hrekk, að segja sögu af framkomu Lawrence á kon- ungsfundi nokkrum vikum áð- ur. Mér skildist að hann hefði neitað að taka á móti heiðurs- merki, sem konungur ætlaði að sæma hann við opinbera athöfn. Eg var hermálaráðherra, svo eg lét strax þau orð falla að þessi framkoma væri mjög óviðeig- andi, óréttmæt gagnvart kon- ungi og afar óvirðuleg gagnvart honum sem þjóðhöfðingja. Hver og einn hefir rétt til að neita heiðursmerkjum og titl- um, öllum er heimilt að skýra frá þeim ástæðum er liggja til grundvallar slíkri neitun, en að nota tækifærið þegar konungur var að sinna skyldum sínum sem þjóðhöfðingi, væri stórlega vitavert. Sökum þess að Law- rence var gestur minn gat eg ekki sagt meira, en vegna stöðu minnar gat eg heldur ekki sagt minna. T. E. Lawrence varð heimsfrægur í styrjöldinni lQlk —18 fyrir það að sameina Araba til liðueislu við Breta. Afrek hans hefir verið kallað mesta æfintýri 20. ald- arinnar. Bandamenn höfðu lofað Aröbum ýmsum fríð- indum fyrir liðveisluna, en efndirnar urðu ekki þær sem Lawrence hafði búist við. Þessi grein Churchills, — sem er nokkuð stytt — fjallar um kynni hans af Lawr- ence eftir að ófriðnum lauk. Ein besta bók, sem rituð hefir verið um Lawrence er eftir Lowell Thomas og lýs- ir æfintýri hans í Arabín, enda var höfundurinn þar sjón- arvottur. Bókin er nýkomin út i íslenskri þýðingu Það er skamt síðan eg frétti hið sanna í málinu. Neitunin átti sér stað, en ekki við opin- bera athöfn. Konungur tók á móti Lawrence 30. október (1918) til viðtals. Hans hátign ájgit að þetta tækifæri væri heppilégt til að afhenda honum heiðursmerki sem þegar höfðu verið ákveðin. Um leið og kon- ungur ætlaði að afhenda hon- um heiðursmerkin, bað Law- rence um leyf i til afö mega haf na þeim. Aðrjr en konungur og Lawrence voru ekki viðstaddir. Lawrence gerði enga tilraun til að draga úr því sem 'eg sagði eða afsaka sig. Hann tók ofaní- gjijfinni brosandi. Hann kvaðst engin önnur ráð hafa haft til þess að vekja athygli æðstu em- bættismanna ríkisins á þvi að þjóðarheiður Breta væri i veði ef Arabar fengi ekki réttláta lausn sinna mála. Hann sagði að , það yrði ógleymanlegur blettur í sögu vorri ef Frökkum væri fengin í hendur yfirráð í Sýrlandi. Ég verð að viðurkenna, að samtal þetta vakti hjá- mér löngun tií að kynnast því sem raunverulega hafði gerst í þeim ófriði sem háður var i eyði- mörkum Arabíu, og mér varð ljósara en áður hvaða tilfinn- ingar ólguðu i brjóstum Araba. Eg bað um skýrslur og athugaði þær. Eg talaði við forsætisráð- herrann.um þetta. Hann sagði að Frakkar ætluðu sér að fá Sýrland og stjórna því frá Dam- askus. Ekkert gæti þokað þeim frá þeirri fyrirætlun. Eg sá Lawrence í París nokkr- um vikum siðar. Hann var klæddur sem Arabi og hinn sterki' höfðingssvipur hans naut sín til fullnustu. Hin alvar- lega framkoma hans, hinar meitluðu skoðanir hans, víð- feðmi og viturleiki samræðu hans, alt sýndist vaxa óvenju- lega vegna hins glæsilega ara- biska höfuðbúnaðar. Sveipaður hinum viðu klæðum, naut sin til fullnustu göfugmannlegur svipur hans, f agrar varir og eld- snör augu. Hann sýndist það sem hann var — einn mesti stórhöfðingi frá náttúrunnar hendi. 1 þetta skif ti kom okkur betur saman og mér fór að verða ljós krafturhansogmann- dómur sem eg hefi siðan ekki gleymt. Hvort sem hann síðar

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.