Vísir Sunnudagsblað - 05.01.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 05.01.1941, Blaðsíða 1
1941 Sunnudaginn 5. janúap 1. blað (^PROF. GUBBB. JÓHíSSOi\;) • • NOKKITÐ UM JORUND (Eftirfarandi frásögn af Jör- undi hundadagakonungi er tek- in upp úr endurminningum Hans Birch Dahlerups barúns og sjóliðsforingja og segir frá viðkynningu hans af Jörundi á- samt ýmsu um hann, sem ekki er sagt frá annarsstaðar en þar, og ekki hefir verið kunnugt hér hingað til, en er nógu fróðlegt. Dahlerup þessi barún var fæddur skamt fyrir utan Kaup- mannahöfn 1790; gerðist hann 1806, 16 ára gamall, for- ingi i sjóliði Dana og tók eftir það þátt i ófriðnum, sem Danir áttu í við Breta, uns honum lauk 1813. Á þeim árum var hann þrisvar herfangi á Bretlandi á árunum 1808, 1810 og 1813. Að ófriðnum loknurh hafði Dahle- rup eðlilegan framgang i sjóliði Dana, en réðst 1849 í þjónustu Austurrikis, til þess að koma skipulagi á flotamálin þar, og varð hann þá þegar aðmíráll í flota Austruríkismanna. Þeirri stöðu hélt hann til 1851, er hann sneri aftur til Danmerkur og dvaídist þar embættislaus, uns hann á ný gekk á mála í sjóliði Austurríkis 1861. Þar starfaði hann i síðara skiftið til 1865, en settist eftir það i helgan stein í Danmörku. Hann lést 1872. Meðan hann var á mála hjá Austurrikismönnum, átti hann mikinn hlut í töku Feneyjaborg- ar, og var hann af þeim orsök- um tekinn í tölu austurrískra aðalsmanna með bárúnsnafni. Hann hefir ritað endurminn- ingar sínar, og hafa þær verið prentaðar í Kaupmannahöfn 1908 með heitinu „Mit Livs Be- givenheder", en þójiá þær ekki lengra en fram til 1848; hitt liggur enn óprentað í handriti. Þegar Dahlerup var fangaður af Englendingum 1810, var hann fyrst hafður í haldi á gömlu spönsku orrusfuskipi, sem hét „Bahama" og lá á höf n- inni i Chatham, smábæ við Medwayfljótið, skamt frá Tems- ármynni, en síðan var honum, gegn drengskaparorði, leyft að hafast við frjáls i smábænum Reading, sem liggur í Berkshire, svo sem miðja vega milli Ox- ford og Aldershot. 1 þessari dvöl sinni á Eng- landi kyntist hann Jörundi, og fer hér á eftir frásögn hans á þvi, en þó er slept frásögninni af íslensku byltingunni, þvi bæði er hún ekki allskostar rétt, enda svo fljótt yfir sögu farið, að á því er ekkert að græða.) .... Eg og skipverjar mínir vorum nú fluttir á litlum knerri úr freigátunni, sem hafði flutt okkur til Englands, upp eftir Medwayánni til Chatham, og vorum við -þar látnir fara um borð í gamalt spænskt orrustu- skip, „Bahama", sem nú var haf t undir f anga. Þar varð eg að haf- ast við hálfsmánaðar tíma eða svo, meðan skrif að var til Lund- úna eftir pössum o. fl. Þar eð fór mjög svipað um mig þarna eins og gerði, þegar eg var þar í þriðja og síðasta sinn sem herfangi, ætla eg að sleppa að lýsa því, þar til þar að kemur. Eg vil þó geta þess eins, að þar sá eg fyrst mann einn, er eg síðar hafði nánari mök við, en það var hinn svo kallaði „íslandskonungur", og var hann bróðir hins kunna úr- smiðs Urbans Júrgensens. Hann hafði stjórnað víkinga- skipi, Niels Juel, með brigggerð, sem gert var út af verslunar- húsi í Kaupmannahöfn. Eftir lýsingu að dæma hefir skip þetta verið mesti óskapnaður. Það var venjulegt kaupfar, en á miðþiljum hafði verið komið f^TÍr fallbyssum og höggvin vígskörð í kinnunginn. Sagt var, að svo værj lágt á milli þilja, að s.-,a^, a^áa.a« aa>-^a esszszaásaaa Dansleikur í Reykjavík 6. ágúst 1809. Jörundur hundadagakonungur er aS dansa viS stúlku, en hún rek- ur sig upp í ljósahjálminn, svo höfuSfat hennar krækist í hann og fer af henni; er þá drósin sköllótt eftir, en Jörundur stendur á miSju gólfi skellihlæjandi og bendir á höfuSbúnaSinn, þar sem hann hang- ir á hjálminum. áhöfnin yrði að liggja á hnján- um, þegar verið væri að þjóna fallstykkjunum. Þau voru bæði of þung og of mörg í skipið. Á- höfnin var eins og á venjulegu herskipi, eins og menn sjá á því, að hún var um 100 manns, og þessu gerviherskipi var komið undir stjórn manns, sem eg veit ekki til að hafi nokkurn tíma verið stýrimaður, hvað þá held- ur stjórnað skipí. Að því er hann sjálfur sagði, hafði hann farið úr Efterslægts- skólanum1) þrettán eða fjórtán ára gamall og ráðið sig í skip- rúm á enskum koladalli, en síð- an hafði hann altaf verið í för- um með enskum skipum, og meðal annars brotið skip sitt í suðurhöfum og orðið að hafast við árstíma á kóralrifi. Þegar honum hafði verið bjargað það- an, hafði hann verið með ensk- um herskipum, en aldrei heyrði eg neina samfelda frásögn eða nefnt neitt einstakt atvik, sem hægt væri að ráða af, að hann hefði verið annað en óbrotinn háseti, eða hvar hann hefði ver- ið, áður en honum skaut upp í Kaupmannahöfn skömmu fyrjr áfallið árið 1807.1 Þá er talið, að hann hafi brotið upp á því við nokkur verslunarhús þar, að þau skyldu gera út skip til suðurhafsferða undir stjórn hans, og hafi hann i þeim er- indagerðum meira að segja leit- að til ráðherranna Schimmel- manns greifa, Bernstorffs2) og fleiri. Ekki vantaði hann frekjuna og talandann. En eg hlýt að játa x) LærSur skóli í Kaupmanna- höfn, sem var í einstakra manna eigu, og enn er viS HSi. Þótti hann og þykir í fremstu skóla röS. x) Hér er átt viö árás Breta á Kaupmannahöfn 1807. undir s'tjórn Nelsons, sem skaut á borgina í ágúst, og kveikti í henni, en hafði síSan flota Dana á burt. 2) Schimmelmann greifi var um þessar mundir fjármála- og versl- unarmálaráSherra, en Bernstorff utanríkisráSherra Dana.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.