Vísir Sunnudagsblað - 23.02.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 23.02.1941, Blaðsíða 1
1941 Sunnudaglnn 23. febrúar 8. blaö Rithöfundurinn Nigurður E§:§:erz. Sigurður' Eggerz. I. Sigurður Eggerz, bæjarfógeti á Akureyri er löngu þjóðkunnur stjórnmálamaður og forystu- maður í baráttu 'þjóðar vorrar fyrir fullu sjálfstæði sínu. Hefir bann með starfsemi sinni á þeim vettvangi greypt nafn sitt stóru Ietri í sögu bennar. Hinsvegar er það ekki fyrr en á allra síðustu árum, að hann hefir haslað sér völl í íslenzkum bókmenntum, þó að vinum hans hafi lengi verið það kunnugt, að hann er óvenjulega bókmennta- hneigður maður og listrænn. Þeim kom þessvegna eigi á ó- vart, er fyrsta skáldrit hans — hann hefir áður ritað margt um þjóðmál — Sýnir, kom út á Akureyri nær árslokum 1934, litlu áður en höfundurinn varð sextugur, því að hann er fædd- ur 28. febrúar 1875, og átti því 65 éra afmæli s. 1. áf. Hér var þvi ekki um neinn nýgræðing að ræða, enda farast Sigurði svo orð í eftirmála sín- um að nefndri bók: „Ef einhver skrifar um þessa bók, þá skal hann ekki vera vægari í dómum við mig fyrir það, að eg sé ný- byrjandi, því stundir þær, sem eg hefi varið til ritstarfa eru orðnar margar. Hugurinn hefir sótt svo fast í þá átt." t bók þessari er brugðið upp margskonar myndum í bundnu máli og óbundnu, slegið á f jar- skylda strengi mannlegra til- finninga. Hér er bænarmálið fagra „Alfaðir ræður", sem fyrir löngu síðan er orðið eign alþjóð- ar undir tilkomumiklu lagi Sig- valda Kaldalóns; einnig eru hér smáljóð, sem bera því vitni, að Sigurður kann strengjatök ljóðahörpunnar íslenzku, t. d. þessi orðhaga lýsing á Siðunni: Tíguleg Siðan, tungl yfir heiðum, tindra stjörnnr á hvelfinu bláa. Skýin lyf tast í skínandibreiðum, skilur ei augað dásemd þess háa. Hugfanginn lit eg um byggðina bjarta. t blænum eg heyri mitl eigið hjarta/' Hér eru einnig sögur, ræðu- kaflar, æfintýri og greinir (essays), þrungnar að heim- spekilegri hugsun og sálfræði- legum skilningi. Allstaðar talar þar hinn skáldhneigði hugsjóna- maður, sem kaldrifjuð og næð- ingssöm stjórnmálabarátta hefir gert skyggnari á hið sanna manngildi, eflt honum í brjósti ást til alls, sem lifir, en vakið honum jafnframt rótgróna and- styggð á tómri yfirborðsfágun, slikju fláttskaparins, drottnun- argirni, hégóma og hverskonar smásálarskap. Kennir því kald- hæðni i þessum ritsmíðum hans. Gott dæmi þess er greinin „Heimska", en þar kveðst höf- undur bafa séð hana „ganga með drottningarsvip i gegnum vesalings litla höfuðstaðinn", en að algildi l>eirrar lýsingar hans þarf vitanlega engum orðum að eyða. Of t er l>að þó f egurðin í ýms- um myndum, sem Sigurði verð- ur tíðræddast um, og svo er stíll bans ljóðrænn, að margir kaflar bókarinnar eru í rauninni ljóð í óbundnu máli. Hugnæm og gullfalleg er lýsingin „Hún", á dvöl í sjúkrahúsi; lmítmiðuð að orðavali er greinin um Vík í Mýrdal; jafn hefluð að máli, þó Kftir RI€HAR1> BE€K prófessor. að í annari tónlegund sé, er sag- an samúðarríka, „Fuglsunginn", sem endar á þessum raunspöku orðum: „Hann naut aldrei vængjanna sinna, litli fuglinn. — Hann sá heldur aldrei stóra Iífsdrauminn sinn deyja." Fer það mjög að vonum um maiin, sem gæddur er jafnmiklu skáldlegu hugarflugi og Sigurð- ur er og jafn djúpum skilningi, að honum lætur mjög vel að túlka lif skálda og annara list- rænna manna. Kemur það fag- urlega í ljós i eftirmælum hans um Gunnar Egilson og um hans gamla skólabróður og góðvin, Jóhann skáld Sigurjónsson. Sama máli gegnir um hina snjöllu ræðu við afhjúpun minnisvarða Jónasar Hallgríms- sonar. Mætti þannig lengi telja, því að svo margt er athyglis- verðra og sérkennilegi-a mynda í þessum „Sýnum" skáldsins, þó eigi sé þar allt jafn veigamikið. Lífsskoðun hans, brennandi hugsjóna- og fegurðarást, kem- Ur eftirminnilega fram í þessum orðum hans úr„Bókin um lífið", efnismikilli sögu og eggjandi til hugsunar: „Ef þér ætlið að skrifa bók um lífið, skrifið þá ekki um smámennin, — maður minnkar i samfélagi við þá. Skrifið ekki um þá vondu — maður getur glatað sjálfum sér í samfélagi við þá. Grátið ekki yfir vinunum, sem sviku yður, — strikið þá út og gleymið þeim. Skrifið um helgidóm lífsins. Skrifið um fegurðina. Skrifið um hugsjónir, sem skina yfir hinu daglega striti. Teygið armana ef tír þeim, og þér mun- uð stækka." t siðasta kafla bókarinnar er ræða á dönsku til Georgs Brandes og allmörg kvæði á sama máli, orkt á síðustu árum böfundar í Kaupmannahöfn,eða fvrir fullum 35 árum siðan. Kvæði þessi eru framúrskarandi ljóðræn og myndrik; bera þau frekar vitni um þá sterku-ljóð- æð, sem slær i brjósti skáldsins og gefur þessari bók hans lif og lit, og sinn sérstæða svip. II. Þremur árum síðar (1937) kom Sigurður fram á rithöfund- arsviðið með leikritið: Það logar yfir jöklinum, sjónleik i fjórum þáttum; vakti þessi bók hans talsverða athygli og hlaut að öllu samanlögðu vinsamlega dóma, enda var margt vel um leikrit þetta. Það f jallar aðallega um Auð- rúnu söngmær og Árna Bjarg- mann jarðfræðing, gamla æsku- vini, sem borist hafa sitt í hvora áttina, en hittast nú að nýju. Er söngkonan viðfræg orðin og jarðfræðingurinn á hraðri leið til frægðar fyrir rannsóknir sín- ar inni á öræfum. Ganga mikl- ar sögur um það, að hann hafi fundið dýrmætt efni; og þetta er það band, sem atburðir leiks- ins eru sérstaklega dregnir á, þó að hann sé jafnhliða öðrum þáttum slunginn. Bjargmann lendir i eldinum inniáöræfunum, enaf þeim eld- gosum, sem þar æða, dregur leikritið nafn sitt. Hann bjarg- ast þó, að þvi er virðist með yfirnáttúrlegum hætti, og Auð- rún snýr baki við borgarlifinu og söngf rægðinni til þess að geta hjúkrað ástvini sínum. Þrátt fyrir fórnfúsa aðhlynningu hennar, verður hann ættarfylgj- unni — ómótstæðilegu þung- lyndi — að bráð. Harmleikur þessi er því næsta skáldlegur að efni, og stórum fram yfir það, sem hinn fátæk- legi útdráttur úr honUm gefur í skyn. Umgerð og innihald er smekklega samræmt; samtölin látlaus en lifandi og glitra ó-

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.