Vísir Sunnudagsblað - 20.07.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 20.07.1941, Blaðsíða 1
1941 Sunnudaginn 20. júlí 29. blad Pétur Jónssoii á Stökkiim: Hestur á j ökulhj arni Frá því að reglubundnar ppstferðir hpfúst á landi hér og þar til nokkru eftir síðastliðin aldamót lá póstleið aðalpósta Vestfjarða frá Reykjavík að Hjarðarholti í Laxárdal, svo þaðan vestur Svínadal og um Saurbæ, Gilsf jörð og Reykhóla- sveit, síðan yfir Þorskafjarðar- heiði og Laugadal að Arngerð- areyri. Þaðan svo á báti til ísa- fjarðar. Sjóleiðin var talin full- komin dagleið i góðu veðri, logni eður leiði, enda talin erf- iðasti áfanginn á leiðinni annar en Þorskafjarðarheiði. Þegar svo miklar fannir voru á Þorskafjarðarheiði, að hún var talin litt eður ekki fær, lentu póstar oft á Laugabóli, sem er nokkru innar við ísaf jörðinn en Arngerðareyri. Þeir fóru svo Kollafjarðar- heiði suður i Kollafjörð. Hún var jafnan ófærðarminni en Þorskafjarðarheiði, og fullum þriðjungi styttri bæja á milli, svo fóru þeir yfir þrjá hálsa, suður í Þorskafjörðinn, Gufu- dalsháls, Ódrjúgsháls og Hjalla- háls, og síðan eins og leið ligg- • ur suður sveitir. Vegna þess, að bér á eftir verður sögð smásaga af svað- ilför pósts nokkurs og tveggja förunauta hans yfir Þorska- fjarðarheiði, skal fjallvegi þeini lýst hér að nokkru. Frá Hjöllum eður Múla við Þorskafjörð, sem eru næstu bæir sunnan við heiðina, eður frá Kollabúðum, sé sú leið far- in, munu vera um 40—45 km. að Bakkaseli, fremsta bæ í Laugadal, norðan megin heið- arinnar. Þaðan munu vera sem næst 12 kmr' að Arngerðareyri við ísafjörð. Við tökum okkur nú ferð á hendur frá Arngerðareyri, fram Laugadal og svo suður heiði, svo að við getum kynnt okkur heiðina. Frá Arngerðareyri förum við yfir lágan háls upp í Laugadal- inn! Förum þar fýrir ofan garð á Brekku, næsta bænum í daln- um. þeifn megin, gegnt Neðri- Bakka hinsvegar. Við höldum á- fram fram dalinn um 4.km. frá Brekku og komum viðáKirkju- bóli, næsta bæ, og fáum þar kaffi eða aðra hressingu.Þarvar kirkjustaður fram yfir 1880. Þá var kirkjan færð að Naut- eyri. Gegnt Kirkjubóli er Frenui-Bakki. Við förum yfir Laugadalsána á svo nefndu Kirkjubólxvaði og höldum fram dalinn hhlsvegar. Er við böfum enn farið um 4 —5 km., komum við að fremsta bænum i dalnum, sem heitir Bakkasel. Þar hefir löngum ver- ið gestkvæmt af þeim, sem, sein komið hafa af heiðinni, öllu meira þó áður, meðan mjög var sótt að Djúpi, bæði til sjóróðra og viðskipta úr hrepp- unum sunnan megin heiðarinn- ar, jafnvel sunnan úr Dalasýslu. — Ef tir miðja 19. öld bjó bóndi sá í Bakkaseli, sem talinn var drengur góður og gestgjafi mikill, Snjólfur að nafni. Um hann var þetta kveðið: Snjólfur elur hjú og hest, hýsir félagsbræður, heiðar- velur -brautir bezl, Bakkaseli ræður. Austan megin árinnar, á Kirkjubóli allt land fram í dai- botn og þaðan suður til heið- ar. Er.það hið ágætasta sauð- land. Framarlega í dalnum er fornt eyðibýli, í Bakkasels- landi, sem iiefnist Skeggjastað- ir. Þar áðu lestamenn áður fyr vanalega hestum sínum, hvort sem þeir f óru norður eður norð- an um heiðina. Litlu framar liggur vegurinn upp á heiðina um svo nefndar Heiðarbrekk- ui\ tekur svo við ávalur f jallás, sem heitir Högnafjall. Litlu sunnar dregur til dældar, um hana rennur árkvísl, sem heit- ir Högná. Síðan taka við aflið- andi er brekkur suður eftir. efst og svonefnd Brattabrekka þar liggur heiðin hæst, rúmlega 500 m. yfir sjó. Litlu sunnar er farið vestan megin við allstórt vatn, sem heitir Gedduvatn. Nokkru sunnar komum við á stórt ávalt grjótholt með ara- grúa af vörðum; er það kallað Fjölskylduholt eða Fjölskylda. Nú hefir verið byggt þar sælu- hús. Gömul munnmæli sögðu, að hver sem« hlæði þrjár vörð- ur á Fjölskyldu, þegar hann færi um heiðina í fyrsta shmi, myndi aldrei villast á henni né verða þar úti. Hvort menn hafa trúað þessu er óvist, en varða- fjöldinn sýnir, að margur ferða- maðurinn hefir lagt þar stein á stein ofan. Þegar komið er niður fyrir Fjölskyldu, fer heiðin smá- lækkandi. Taka bráðum við tveir daliiv hvor fram af öðrum., sem kallast Fj'alldalir, fremri og heimri; sín árkvíslin rennur um hvorn þeirra. Þeir liggja samhliða að nokkru leyti. Fjall- ás liggur á milli þeirra, sem kallast Göltur. ^regurinn liggur ofan fremri dalinn og svo yfir Göltinn í heimri — neðri — dalnum, siðan eftir honum þar til kemur að lágum hálsi eður ás, sem kallast Þröskuldur. Yf- ir þá liggur vegurinn, suður í alllangan dal, sem Þorgeirsdal- ur heitir. Múli og Hjallar í Þorskafirði standa sitt hvorum megin i dalsmynninu niður við fjörðinn. Sunnan megin Gedduvatns skiptast vegir á heiðinni. Ligg- ur þá annar vegur austur há- fjallið að svo nefndu Steingerði, sem er ávöl hæð með stórri vörðu; svo þaðan suður fjallið og ofan svonefndar Nautatung- ur, yfir svonefnt ÓfærugiL heim, Kollabúðadal að Koílabúðum við Þorskafjarðarbotn. Þorskj af j arðarheiðin hef ir löngum verið illræmd fyrir fannalög og ófærð á vetrum, PÉTUR JÓNSSON. og svo fyrir það, hversu villu- hætt er á þeim slóðum, sem stafar af, að háfjallið allt er mishæðalítil flatneskja. Enda hefir mörgum ferðamanninum orðið klaksárt að vetrinum á þeim slóðum. Sumár hafa far- izt í giljum og gljúfrum, sem siðan eru við þá kennd, t. d. Egilsfoss, Andrésargil, Isfirð- ingagil o-. fl. Fjölskylduholt dregur líklega nafn af því, að fjölskjdda hafi borið þar bein- in, þótt engar sagnalegar heim- ildir séu fyrir því nú. Hinir munu þó lángtum fleiri, sem farizt hafa þar, og engin ör- nefni né endurminningar hafa látið eftir sig, engin vitanleg spor liggja eftir. Enn aðrir hafa hrakizt þar, en þó náð lifandi til mannabyggða, helkaldir og aðframkomnir, og siðan ýmist dáið af kalsárunum eður orðið örkumlamenn til æviloka. Slíkt hefir jafnvel borið við nokkrum sinnum í þeirra manna minni, sem enn eru á lífi. Hér skal nú sögð saga af ein- um slíkum atburði. Sumarið 1888 var aðal Vest- fjarðapósti vikið frá stöðu sinni sökum eins eður annars á- greinings hans við póstmeistar- ann í Reykjavík. Þá þegar, eður

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.