Vísir Sunnudagsblað - 21.09.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 21.09.1941, Blaðsíða 1
1941 Sunnudaginn 21. september 38. blað A. J. Johnson: Ágrip af sögu Ölfusárbrúarinnar. RITA© 8. SEPT. 1941 í TILEFNI AF ÞVl, A» ÞANN MANAÐ- ARDAG FYRIR 50 ÁRUM VAR BRÚIN VlGÐ OG TEKIN TIL ALMENNRAR NOTKUNAR1). Það hefir mátt líta manna- ferð mikla stefna að Ölfusá hjá Selfossi úr öllum áttiun þriðju- daginn 8. september 1891, þrátí fyrir látlaust óveður (rok og regn) mestallan daginn. Talið er að mannfjöldinn er þar safnað- ist saman, hafi verið um 1800, en hefði vafalaust orðið miklu meiri, ef veður hefði verið gott, eins og næsta dag á undan (logn og sólskin)2). Á. þeirra tima mælikvarða var þetta stór hópur, og ekki hvað sízt er þess er gætt, að þá varð fólk að ferðast einungis á hest- haki. Það hlaut því að vera eitthvað nýstárlegt á ferðinni, er seiddi og heillaði svo margt fólk á einn og sama stað i jafn vondu veðri. Enda var það svo, því auglýst hafði verið, að lands- höfðinginn yfir Islandi, ætlaði þennan dag "að vígja annað stærsta mannvirkið er þjóðin 1) f einu dagblaSinu, er kom út hér í bænum 7. sept. s.l., var svo komizt aS orSi: „Fyrir nokkrum idögum voru 50 ár liSin síSan brú- jn yfir ölfusá var tekin til notkun- ar.......Saga þessa brúarmáls er -táknræn fyrir sögu þjóSarinnar. |Hin erlenda stjórn, sem þá hafSi lítök í framkvæmdum landsmanna, taldi, aS hin fátæka þjóS mætti. ivart rísa undir þeim útgjöldum." l(Leturbr. hér.) Ekkert af þessu er (sögunni eSa sannleikanum sam- kvæmt. 2) Fjórum árum síSar, er Þjórsárbrúin var vígS, 28. júlí 11895, var taliS aS um 2300 manns hefði sótt vígsluna. VeSur þá frem- ur gott. Þrjátíu og m'u árum síðar, eSa 1934, er brúin yfir þriSja stærsta vatnsfalliS á SuSurlandi, Markarfljót, var vigS (1. júlí), var imannfjöldinn um 7000, er var viS- istaddur þá vígslu. Mun þaS vera fjölmennasta útisamkoma bir á landi til þessa, þegar Alþingishá- tíðin er undan tekin, enda var veö- ur mjög gott. hafði ráðist i að framkvæma, (hitt var Alþingishúsið) og langstærsta, sinnar tegundar, — og raunar hið fyrsta — hengi- brúna yfir Ölfusá hjá Selfossi.3) 3) Svona til gamans má geta þess, aS forstöSunefnd brúarvígsl- unnar hafSi ákveSiS aS loka brúnni fyrir allri umferS kl. 11 árd. vígslu- daginn. Vegna veSurs hafSi Magn- úsi Stephensen landshöfSingja seinkaS svo, aS hann komst ekki austur yfir brúna áSur en henni var lokaS, en vígsluathöfnin átti aS fara fram fyrir austan ána. En ekki kom honum til hugar aS fá undanþágu hjá nefndinni til aS fara yfir brúna, þó fyrirhöfnin væri nú ekki önnur aS líkindum, en að losa um enda á tveimur silkiborSum á endum brúarinnar, — heldur reiS hann meS fylgdarliSi sínu á næsta ferjustaS, og sundlagSi hestana, en lét ferja sig yfir ána, — eins og aSrir, er of seint urSu fyrir. Mundu valdhafar nútímans gera þaS sama, ef eins stæSi á? Björn bóndi og fv. alþm. í Grafarholti, sem var viS- staddur vígsluna, segist enn í dag Þegar hér var komið, og loks- ins var búið að taka valdið af hinni miklu elfu, sem um alda- raðir hafði látlaust sungið sina „sigursöngva" yfir þvi, að „banna ferðir manna", þegar loksins hafði tekizt að koma beizli með „stengum úr brezku stáli, og«keðju-strengjum frá sömu þjóð, við þessa glófextu f jörugu og fasmiklu ótemju, er frá órofi alda hafði geyst áfram með flaxandi faxi, fnæsandi nösum og háværum jódyn," voru liðin 19 ár, nitján löng ár, frá því er sú hugsjón fæddist, að taka einveldið af Ölfusá (og Þjórsá) með fjötrum stáls og sleina. En þessi hugsjón fæddist austur i Rangárþingi árið 1872, i heila séra Hannesar Stephen- sens á Barkarstöðum, er þá var prestur i Fljótshlíðarþingum. dást aS minni landshöfSingja, því hann varð, vegna veSurs, aS flytja ræSu sína blaSalaust — var vitan- lega meS hana skrifaSa, — en mundi hana svo vel, aS honum skeikaSi - aldrei, f rekar en hann hefSi lesið hana upp af prenti. Hann hreyfði þvi fyrstur al'.ra manna að byggja brýr yfir Ölf- usá og Þjórsá, á þingmálafundi að Stórólfhvoli fyrrgreint ár. Þessari djörfu bugsjón — á þeirri tið, var strax vel tekið, og kaus fundurinn þá þegar nefnd — einn mann úr hverj- um hreppi sýslunnar — til að hrinda máiinu af stað. 1 þeirri nefnd áttu sæti ýmsir merkis- menn Rangæinga á þeim tímaj t. d. sira ísleifur Gislason (sið- ast prestm- í Arnarbæli) Sigurð- ur Magnússon bóndi á Skúms- stöðum, Jón Hjörleií'sson hrepp- stjóri i Skógum, séra Hannes Stephensen og Sighvatur Árna- son bóndi í Eyvindarholti, er um langt skeið var þingmaður Rangæinga, og barðist lengi og vel á þingi fyrir því, að þessar stórelfur væri brúaðar. Var Sighvatur formaðm' nefndarinnar. Safnaði hún dá- litlu fé (200 kr.) er siðar var greitt upp í ferðakostnað erlends verkfræðings. Nefnd þessi sendi þá beiðni til þáverandi landshöfðingja Hilm- ars Finsens, að hann útvegaði ÖLFUSÁRBRÚIN (180 álnir á lengd, ca. 112 metrar).

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.