Vísir Sunnudagsblað - 12.10.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 12.10.1941, Blaðsíða 1
wmmm 1941 Sunnudaginn 12. október 41. blað Ragnap Ásgeirsson: Með Einari Jónssyni í Ye s t ur - $kaf t af ellssýslu. Á fundi sínum síðastliðið vor, bauð sýslunefnd Vestur-Skafta- fellssýslu Einari Jónssyni mynd- höggvara og frú hans heim, til að ferðast um sýsluna og kynn- ast henni og íbúunum. Var heimboð þetta með þökkum þegið. Vegna kunningsskapar míns við Skaftfellinga og þau hjónin var ráðgert að eg og kona mín yrðu með í förinni, eg sem leiðsögumaður þeirra um sýsluna, sem eg hefi farið allof t um. Var förin farin seinni hluta ágústmánaðar og tókst í alla staði prýðilega. Tíðinda- maður Vísis hefir heðið mig um upplýsingar um ferðina og skal því nokkuð frá henni skýrt hér. Lagt var upp fra Reykjavík árdegis þann 19. ágúst og farið að Kirkjubæjarklaustri þann dag, en sú leið er 300 km. Er farið um fjöll og byggðir, eld- hraun og eyðisanda. Þetta er löng dagleið, en skemmtileg vegna hins sibre^^tilega lands- lags, en þó verður ferðafólkið fegið þegar komið er að Kirkju- bæjarklaustri á Síðu, eftir 12— 14 stunda akstur. Að klaustr- inu er gott að koma, þar hefir verið mesta höfðingjasetur að fornu og nýju. Lárus bóndi Helgason- og synir hans eru at- hafnamenn. Á klaustrinu gistum við -sex nætur, við vorum nærri því far- in að álíta okkur heimafólk og áttum erfitt með að fara, enda rak Lárus ekki á eftir okkur þaðan. Meðan við. vorum í sýslunni var okkur fenginn lít- ill bill til umráða. Frá klaustr- inu var farið í ýmsar áttir að skoða Siðuna óg nærliggjandi sveitir. Fyrsta daginn var þó haldið kyrru fyrir og hvílt sig eftir ferðina austur, að öðru leyti en því, að gengið var vest- ur að Systrastapa og austur á Kirkjugólf. Kirkjugólfið eru bergstuðlar, sem sér í endann á upp úr jörðinni og er það mjög einkennilegt og hafa sumir haldið það vera af manna hönd- um gert. Daginn eftir var farið austur að Teygingalæk, í eystra eld- hrauninu. Þar hafa verið byggð- ir 5—6 bæir neðan við hraunið — brunann — eins og það oft er nefnt þarna, og þarna heitir á Brunasandi. Ætlunin var að fara austur í Fljótshverfið ef hægt væri í bil, en Eldvatnið hjá Teygingalæk var ekki álitið fært litlum bil. Snerum við því við þar, eftir að hafa skoðað tún og akra hjá Jdni bónda. Vestarlega í Eldhrauninu er Orustuhóll og á hann gengum við, því ský var ekki á himni þennan dag. Þó hóllinn sé ekki hár, þá er leit að jafn fögru út- sýni og þaðan. 1 austri Lóma- gnúpur og Öræfajökull, til vest- urs Siðan og Eldhraunið eins og úfinn sjór allt í kring. Á Orustuhól ættu allir ferðamenn að ganga, sem þar nálægt koma, það verður ógleymanlegt þeim sem koma þar í góðu veðri. Á „heimleið" komum við að Fossi en það er einn fegursti bær á Síðunni og er þá mikið sagt og einnig skoðuðum við.Hörginn, hinn gamla blótstað heiðinna manna, sem margir bæir þar draga nafn sitt af t. d. Hörgs- land, Hörgsdalur. Er Hörgur- inn klettur sem stendur nokkuð stakur og er sérkennilegur út- lits. Fróðlegt hefði það verið að geta skyggnst til baka í ann- ála fornaldarinnar og séð til hinna gömlu forfeðra okkar á þessum helgistað þeirra. Daginn eftir fórum við um þessar sömu slóðir á Austur- síðu, því Einar langaði mjög að sjá þær í annað sinn og festa þá sem bezt í minni. Vegna þess geymdum við okkur einn ein- kennilegasta staðinn þarna til þess dags, sem sé Dverghamra, sem víða eru frægir, sem von- legt er. En síðari hluta dagsins dvöldum við á Breiðabólstað hjá læknishjónunum, Snorra 'Hall- dórssyni og frú Guðbjörgu. Og gengum að Keldunúpi, skoðuð- um Steðjann og fleira fagurt og merkilegt. Laugardaginn 23. var farið niður í Landbrotið. Síðan sýn- ir fegurð sína og gengur í augu við fyrstu sýn, en Landbrotið lætur minna yfir sér og leynir mörgum fögrum stöðum. Fjallasýn er stói-kostleg þaðan. Landbrotið er í jaðri á gömhí hrauni vestan Skaftár. Hólar eru þar fleiri en i Vatnsdal, það er óhætt að fullyrða. Þeir eru sumir holir innan og hraun- leðjan minnir á hangandi jurt- h* innan í hólunum; t. d. í „Runkaskjóli". Á sumum er op efst og koldimmt að sjá þar niður. Við komum fyrst í Þykkva- bæ til Þórarins bónda og hann var fylgdai'maður okkar um Landbrotið. M. a. sýndi bann okkur „Tröllhyl", þar sem stór- fljót hefir fallið fyrir hamra i fyrndinni. Nú er þar aðeins vatn i grængolandi hyl, en far- vegur fljótsins þur. Tröllalegt er þar um að litast og kemur manni á óvart að sjá slíkt i smáfríðri sveit. Heima i Þykkvabæ er fagurt um að horfa, túnið stórt, i hraunálm- um sem teygja sig fram á sand- inn. Græn engi i f jarska. Þaðan sést til vöruhússins við Skaptár- ós, sem er alllangt i burtu. — Nú rekur margt á sandana, björgunarfleka og fleira slíkt. I Þykkvabæ stóð heil tunna af uxatólg, sem nýlega hafði skol- að á land; í henni voru víst 4—5 hundruð pund.. — Önnur slík koin á Iand í Álftanesi, til bónda sem á 16 börn. Það kom sér vel nú í dýrtíðinni. Góða stund dvöldum við hjá Þórarni í Þykkvabænum og skoðuðum margt, trjálund og heimagrafreit. Þar hvilir faðir hans, Helgi Þórarinsson, sem eg held, að þar hafi verið einn fyrsti — ef ekki fyrsti bóndi á landinu, er raflýsti bæinn sinn. Þórarinn fylgdi okkur að Seglbúðum til Helga bónda Jónssonar. Einnig þar dvöld- um við góða stund, skoðuðum hibýli og garða sem hort- tveggja er óvenju snyrtilegl. Við Seglbúðir var forn festar- hringur í hraunröndinni, þar til fyrir fyrir nokkurum áratug- um. Þá voru skip bundin þar, en nú er þaðan langt til sjávar. Mikið hefir strandlína landsins breytzt þar síðan á fyrri öldum íslands byggðar. Grænlækur heitir mikill læk- ur, eða lítil á vestan við Segl- búðir. Hann er með afbrigðum góður lil stangaveiði. Fást þar allt að 20 punda sjóbirtingar. — Annað sem eftirtekt vakti í Landbroti var hið ágæta berja- land. Hefi eg hvergi séð jafn stór og mikil krækiber. Má þar fylla skjólur á tiltölulega stutt- um tima. — Er eg kom i höfuð- staðinn og sá þar krækiber í búðargluggum á kr. 3.00 hvert kíló, þá datt mér í hug að þarna er atvinnugrein sem bíður fram- takssamra manna, að hagnýta þessa ágætu jarðarinnar ávexti — i Landbrotinu og annarsstað- ' ar. 1 Landbrotinu vorum við að- eins þennan dag, en öll mun okkur langa þangað aftur, þar f elst margt gott milli hraunhól- anna. 1 Meðallandið þótti ekki raðlegt að fara, var sú leið talin illfær litlum bil og bilferja á Eldvatni ekki í góðu lagi.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.