Vísir Sunnudagsblað - 21.06.1942, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 21.06.1942, Blaðsíða 1
mmm 1942 Sunnudaginn 21. jiiní 18. blaö PHILIP VAN DOREN STERN: MAÐURINN SEM MYRTI ABRAHAM LINCOLN Þriðjudaginn 11. apríl 1865. Lee hafði gefizt upp Iveim dögum áður og Norðurrík- in voru sannfærð um að styrj- öldin væri á enda. Um götur Washington-borgar, sem voru illa lýstar, þrammaði borgarlýð- Urinn, örvita af sigurgleði. John Wilkes Booth stóð á gangstéttinni og horfði þögull og þungbúinn á fylkingu skrif- ara úr ráðuneytinu, sem fór ef tir Pennsylvania-breiðgötunni. Blysin, sem þeir báru, vörpuðu flöktandi bjarma á hið laglega en ólundarlega andlit hans. Hann hafði sveipað skikkkjunni um sig, eins og hann hafði yndi af að gera á leiksviðinu, þvi að jafnvel í eymd sinni og niður- lægingu gat hann ekki gleymt því, að hann var leikari. Booth hataði þessa ánægðu Norðurrikjamenn, sem voru allt í kririgum hann. Hann hafði nú xáfað i tvo daga um göturnar 'Og ekki komið dúr é auga. Það hafði verið hleypt af fall- byssum í sífellu til þess að fagna sigrinum og skotdrunurnar höfðu ætlað að æra hann. Hann hafði reynt að drekka sig full- an, en það var alveg sama hvað íhann drakk mikið, hann gat alls ekki gleyml þvi, að Suðurríkin, sem voru honum svo hjartfólg- Sn, hefðu verið brotin á bak aft- ur. Mannfjöldinn hraðaði sér fram hjá honum i áttina til „Hvíta hússins", því að Lincoln ætlaðj að halda ræðu. Booth kinkaði kolli tiJ hins hávaxna förunautar síns og slóst í för með fjöldanum. Hann beit á jaxlinn. Hann ætlaði að virða fjandmann sinn fyrir sér vand- lega. Abraham Lincoln, ástsælasti forseti Bandarikjamanna, fæddist í bjálkakofa í Kentucky-fylki 12. febrúar árið 1809. Hann var af fátækum kominn og móðir hans dó, meðan hann var kornungur. Abraham Lincoln hlaut litla skólamenntun í æsku, en las þó mik- ið og menntaðist vel á þann hátt. Hann var orðlagður fyrir krafta og þótti segja skemmtilega frá. f fyrstu vann hann ýmis land- búnaðarstörf, en varð síðar skrifari í New Salem, Illinois. Árið 1832 fór hann £ herferð gegn Rauðskinnum og er henni var lokið reyndi hann að stofna verzlun með félaga sínum, en hún fór á höfuðið. Þá varð hann póstmeistari New Salem, en árið 1836 tók hann lögfræðipróf og byrjaði lögfræðistörf í Spring- field, Illinois, árið eftir. Afskipti Lincolns af opinberum málum hófust árið 1834, cr hann var kosinn á fylkisþingið. VarS hann fljótlega leiðtogi sins flokks, sakir mælsku sinnar. Árið 1846 var hann kosinn á þjóð- þingið í Washington, en hafnaði endurkosningu árið 1850. Síðasta tímabil ævi Lincolns hófst árið 1854, þegar deilurnar í þrælamálunum urðu æ harðari. Republicana-flokkurinn var stofn- aður til að hindra útbreiðslu þrælahaldsins og Lincoln varð fljót- lega foringi hans í Illinois. Árið 1856 var hann varaforsetaefni og féll, en árið 1860 var hann kosinn forseti. Ári síðar slitu Suðurríkin sambandinu og þar með hófst borgarastyrjöldin, sem geisaði í fjögur ár. Meðan styrjöldin stóð (árið 1864) var Lin- coln endurkosinn forseti. Lincoln eignaðist fjóra sonu, en aðeins einn þeirra lifði föður sihn. Hann — Robert Todd Lincoln — var sendiherra Banda- ríkjanna í London árið 1889—93. Booth var viti sínu fjær af hatri til Lincolns. Hann leit svo á, að Lincoln legði Suðurríkin í einelti og kenndi honum um allar hörmungarnar, sem þau höfðu orðið að þola. Hann og félagar hans höfðu mánuðum saman selið um færi til þess að handsama forsetann og fara með hann sem fanga til Rich- mond. Fólkið ruddist í hundraðatali inn á afgirta svæðið umhverfis Hvita húsið og hirti ekkert um það, þótt það træði vorblómin undir fótum af ;áfergju sinni til að komast sem næst húsinu. Booth hallaði sér upp að tré og virti fyrir sér húsið, sem forset- inn bjó í. Nú hlakkar í honum yfir sigrinum, hugsaði Booth. Hann lét fyrirlitningu sína í Ijós með þvi að hrækja út úr sér og leit siðan á förunaut sinn. En hann hafði ekki veitt því eftirtekt, sem Booth gerði. Fjög- urra ára styrjaldarhörmungar höf ðu nitt úr honum allar góðar hugsanir og tilhneigingar, svo að i sálarlífi hans bærðust að- eins lægstu og dýrslegustu hvat- ir mannsins. Hann var tvítugur að aldri og hafði ekki lært neitt annað en að drepa. Booth hafði tekið piltinn upp af götu sinni, er hann var svangur og átti ekki þak yfir höfuðíð, og gert hann að auðmjúkum þjóni sín- um. Þessi ungi risi hafði tekið sér nafnið Lewis Paine eftir að hann strauk úr her Suðurríkj- anna, og hann var nú lífvörður Booths, reiðubúinn til þess að gera hvað esm hann skipaði. Allt í einu var kveikt ljós í einum glugga Hvita húss- ins. Mannfjöldinn fór að hrópa. Lúðrasveit byrjaði að leika, gluggi var opnaður og hávaxinn, grannur maður kom fram í hann og ávarpaði mannfjöld- ann. Lincoln talaði með þreytu- legri og tilbreytingalausri rödd, og Boofh fannst hann heyra Norðurrikin tala. Þetta var rödd kaupahéðins — að baki henni var ágirnd og auragræðgi manna, sem hugsuðu aðeins um peninga. Hann hafði frétt, að þessi maður hefði raunverulega verið búðarloka einhversstaðar i útkjálkahéraði. Hinn granni renglulegi líkami mannsins sýndi, að hér var bóndadurgur á ferð, skakkur og skældur af erfiði og áreynslu. Það var skammarlegt að fela svona manni að stjórna landi, sem einu sinni hafði verið stjórnað af prúðmennum! Ræða Lincolns snérist um vandamál fylkisins Louisiana, sem hafði verið hertekið: „Það er óf ullnægjandi í augum sumra manna, að blökkumönnunum skuli ekki hafa verið veittur kosningaréttur. Eg er því með- mæltur, að hann verði veittur þeim, sem gáfaðastir eru, og hafa barizt í hernum fyrir mál- stað okkar." Svipur Boofhs harðnaði. Það var þá satt, sem hann hafði heyrt! Lincoln lét sér ekki nægja að veita þrælunum frelsi, held- ur ætlaði hann einnig að veita þeim kosningarrétt, rétt til að hafa áhrif á stjórn Suðurríkj- anna, sem voru að mestu leyti byggð hvitum mönnum. Það varð að hindra, hvað sem

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.