Tíminn Sunnudagsblað - 03.07.1966, Blaðsíða 4

Tíminn Sunnudagsblað - 03.07.1966, Blaðsíða 4
ÚR FÓRUM ALDARINNAR .. ... ... ... . ., ...¦ ., Sá með pípuhaffínn er Paul Krúger, forsefí Búanna. Hann hafði oft og Hðum sýnt blökkufólkinu, sem var þrælar Búanna, mikla hörku, en hann vskti samúð fólks i Evrópu með hinni láflfusu og eðMlegu framkomu sinni. Þegar 20. öldin rann upp, leit helzt út fyrir, að tvö lítil Búalýðveldi ætl uðu að verða yfirráðastefnu Breta í Suður-Afríku mikill Þrándur í Götu. Búastríðið svokallaða hafði byrj- að~í október árið 1899. í augum heims. ins var það augljóst mál, að hinir" nýlendugráðugu og heimsveldissinn- uðu Bretar hefðu ráðizt á tvö lítil bændalýðveldi, þar sem guðhræddir, og duglegir afkomendur hollenzkra innflytjenda bjuggu. — En bakgrunn ur Búastríðsins var ekki eins ein faldur og almenningur ætlaði. Buarnir höfðu búið umhverfis Höfðaborg síðan um 1600. Þegar upp runalegt föðurland þeirra, Holland, lenti undir yfirráð Frakka í Napó- leonsstyrjöldunum í byrjun 19. aldar innar, höfðu Englendingar, sem voru hatrömmustu andstæðingar Frakka um þær mundir, hertekið Höfðaborg og umhverfj hennar. í byrjun virtist Búunum vera alveg sama um yfirráð þeirra, því að þeir höfðu ekki borið sérstaklega hlýjar tilfinningar til hinnar hollenzku nýlendustjórnar. En Adam var ekkj lengi í „Para dís." Fljótlega urðu miklir árekstrar. Eitt af því, sem vakti 'ivað harðastar deilur og átök meðal Englendinga og Búa, var yfirvofandi afnám þræla- halds í löndum brezka heimsveldis- ins. Þrælahald var svo bannað í Suð ur-Afríku árið 1933. En þrælarnii höfðu verið aðalvinnuafl Búanna og undirstaðan að efnalegri velgengni þeirra, og það var því ekki lítill spónn, sem þeir töldu sig missa úr aski sínum við þetta. Brezkir trúboð-- ar útbreiddu líka kristindóm meðal blökkumannanna, og það líkaði mörg um Búum heldur illa. Þeir voru kal- vinistar og trúðu.því, (sem var mjög hagkvæmt fyrir þá), að blökkumenn irnir væru — samkvæmt kenning- unni um fyrirfram sköpuð örlög — afkomendur Kams, sonar Nóa. En Nói hafði í Mósebók I. bannfært K.am og dæmt hann til þess að verða „þræll allra þræla." Búarnir gripu nú til þess ráðs, til þess að losna undan brezkum yfir ráðum, og þó ekki sízt til þess : að losna við hin brezku áhrif, sem breidd ust út meðal .blökkufólksins, þræla þeirra, að flytjast hópum saman bú- ferlum frá löndum sínum lengra inn í hálendi Suður-Afríku Ferð þeirra var erfið og hættuleg og á leiðinni fæddist með þeim sú hugsun, að þeir væru hin útvalda þjóð guðs á leið til fyrirheitna iands ins. Þessir flutnirigar áttu sét sUð árið 1835, og þeir leiddu til stofnun ar tveggja sjáifsíæðra rífcja rraasÁaal og fríríkisins O^anje. Viðbrögð Eng lendinga við þessu voru ekki o\ ;tur- leg: Stundum hjálpuðu þeir þessuro ríkjum í baráttu þeirra gegn hei -ká- um blökkuþjóðflokkum. sem ekki vildu viðurkenna Hlverurétt Búnana á þessum slóðum. Og öðru fncru hjálpuðu þeir-biökkufólkinu ti' br-ss að halda til jafns við Búana. Nú gerðust þau firn. að stóni: iall og demantanámur fundust í Trans vaal. Og gullið seiddi' til sín /nenn'1 í stórum straumum. Búarnir i-öfðu horn í siðu þessara aðskotadyi'u og kölluðu þá „uitlanders" (þ.e. útend- inga), en þetta voru einkum Eng- lendingar. Búarnir neituðu be:m um kosningarétt. en hins vegar greiddu þessir „uitlanders" 90% alls skatts, -em lagður var á — meðal annars, almenning. Þetta - varð til þess að auka spennuna í viðskiptum Bú- anna og aðkomumannanna, ekki sízt, þegar Ijóst var, að-Búarnir notuðu skatttekjur sínar af aðkomumönnun um til þess að kaupa nýtízku vopn fyrir. Þeir skiptu fyrst og fremst við hinar frægu vopnaverksmiðiur, Krupps í Þýzkalandi, og þýzkir Iiðs foringjar gengu í þjónustu þeirra við herþjálfun. Meðan þessu fór fram, hélt þrælahaldið áfram í ríkjum Bú anna, þótt það væri bannað lögum samkvæmt. Nú voru þrælarnir aðeins kailaðir „læTlingar," en ekki þrælar. Nafnið vsr þaff eina. spm breyttist við lögin um afnám þrælahaldsins. 532 ÍUINN- SUNNUDÁGSIU.AÖ

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.