Íslendingaþættir Tímans - 17.07.1976, Blaðsíða 5

Íslendingaþættir Tímans - 17.07.1976, Blaðsíða 5
1938, gerðist kennari viö Austurbæjar- skólann 1945 og kenndi slöan söng vio þá stofnun til dauðadags. Þá var hann stjórnandi Karlakórs verkamanna i Reykjavik um 7 ára skeiö(1933-'40) og Karlakórs Dagsbrúnar 1946-'48. Einn- ig tók hann alloft ao sér að æfa söng- flokka félaga og skóla fyrir árshátiöir og afmælisfagnaði. Tónsmtðar stund- aði Hallgrlmur einnig, samdi m.a. hátíðakantötu, er frumflutt var á 25 ara afmæli Austurbæjarskólans árið 1955. Hefur það verk alloft siöan verið flutt á samkomum I skólanum undir stjórn hans. Þegar Hallgrimur hóf starf I Austur- bæjarskólanum, haföi ég kennt þai um 14 ára skeið. Tókust þá þegar með okk- ur kynni, er þróuðust upp I vináttu. Þau bönd treystust og við það, aö elstu synir okkar sátu saman I bekk I barna- skóla og menntaskóla,Iuku stúdents- prófi saman og slunduðu siðan nám við sama háskóla erlendis. Þetta m.a. skapaði þau tengsl milli heimilanna, er eigi hafa rofnað slðan. Arið 1937 kvæntist Hallgrlmur á- gætri konu Margréti Arnadóttur, ætt- aðri úr Rangárþingi, er I dag fylgir manni sinum til grafar. Af fimm börn um þeirra eru fjögur á lífi, atgervis- og myndarfólk. Með Hallgrimi er genginn, góður drengur, skemmtilegur félagi og ein- lægur unnandi islenskrar náttúru, tón- listar og sögu. Hann var einn þeirra manna, er til æviloka hélt óskerlum þeim hæfileika, sem hverju heilbrigu barni er I blóö borinn, en of margir glata siðar, að undrast þau íurðuverk náttúrunnar og Hfsins er blasa við, hvar sem fæti er stigið á grund og alda gjalfrar við stein. Kennarar Austurbæjarskólans kveðja Hallgrlm Jakobsson með sökn- uði, þakka áratuga samstarf og senda ekkju hans, börnum þeirra og barna- börnum hugheilar samviöarkveðjur. Sigurður Runólfsson. t Hallgrimur Jakobsson hafði lengi verið einn af fremstu liösmönnum rót- tækrar verkalýðshreyfingar i Reykja- vík I menningarmálum, einkum er varðaði söng og aðra tónmennt. Hann hafði samið m.a. baráttusöngva sem uröu vinsælir og túlkuðu öðru betur sóknarhug alþýðu I erfiðri llfsbaráttu pessara tlma. „Fánasöngurinn" — Kvað við uppreisnarlag, við texta Jóns Rafnssonar og „Til átaka" við texta Stefáns ögmundssonar svo nefndir séu tveir þessara baráttusöngva, munu standa sem óbrotgjarnir minnisvarðar islendingaþættir um baráttuvilja alþýöunnár á kreppu- árunum. Þá hafði Hallgrlmur einnig um langt árabil stjórnað Karlakór verkamanna, sem var sterkur þáttur i félags- og menningarbaráttu verkalýðshreyfing- arinnar og túlkaði undir stjórn hans glóð og eldmóð baráttusöngvanna. Slðar stjórnaði Hallgrlmur einnig Karlakór Dagsbrúnar. Sá er þetta ritar var nýkominn norðan ur ólafsfirði til þess að afla sér auk- innar menntunar I tónlist, ef verða niætti að hann gæti með aukinni kunn- áttu m .a. orðið að einhver ju liði i þeirri örlagagllmu, sem framundan var og enn er ólokið. Þetta voru dagar Kefla- vlkursamningsins haustið 1946. Þá mættumst við Hallgrlmur Jakobsson. Það kom fljótt I ljós þegar við fórum að bera saman bækur okkar, að ekki skorti sameiginleg áhugamal. Upp frá þvi áttum við einatt gnægtir slikra málefna. Almennur söngur, sem alltaf haföi verið rlkur þáttur I félagslifi alþýðu, dvinaði mjög á strlðsárunum. Þetta fannst mörgum mönnum I verkalýðs- hreyfingunni vera menningarleg aft- uri'ör og vildu leita ráða til úrbóta. Þá var hafinn undirbúningur að útgáfu söngvasafns. Það kom I hlut okkar Hallgrims að annast framkvæmdir, og Alþýðusam- bandið gaf út söngvasafnið „tslands- ljóð" haustið 1948. „Söngllf er aflvaki þjóðlífs. Af strengjum hörpunnar stökkva gneist- ar frelsisins. Fyrir mætti sigursöngv- anna brestur okið. Ráöi söngurinn húsum, mun þjóðin ráða landi." Þann- ig endaði Þorsteinn skáld Valdimars- son forspjall sem hann reit fyrir Is- landsrjóðum. Með þeim orðum er lýst hugsun þeirra sem að útgáfunni stóðu. Söngfélag Verkalýðssamtakanna var stofnað I febrúar 1950. Hallgrlmur var stuðningsmaður þess alla tlð með- an það starfaði. A útmánuöum 1964 var Tónskólinn stofnaður með þvl sérstaka markmiði að „efla almenna músikþekkingu þjóðarinnar, ekki sist meðal þess fólks, sem aðeins getur varið takmörk- uðum tómstundum til þess aö auka þekkingu slna á þvi sviði", eins og seg- ir I skipulagsskrá skólans. Hallgrimur hafði átt mikinn þátt I að safna styrktarfélögum og undirbúa stofnun skólans að öðru leyti. Hann var kosinn formaður Styrktarfélags Tónskólans á stofnfundi }>ess og jafn- framt formaður skólaráðs Tónskólans. Upp frá þvi var hann jafnan edurkjör- inn til þessara starfa og gegndi þeim til siðasta dags. Hann beitti góöum gáfum sinum til þess að leysa margan vanda sem að bar, ekki slst á erfiðum frumbýlingsárum. Það er margt sem skólinn á honum að þakka. Rikur þáttur I skapgerð Hallgrims Jakobssonar var að leita hins sanna I hverju máli, og ég hygg að hver við- leitni samferðarmanna hans til að heyja sér aukna menntun hafi átt stuðning hans visan. Að lokum vil ég færa einlægum vini og starfsfélaga um 30 ára skeið þakkir, og eftirlifandi konu hans, Margréti Arnadóttur, og börnum þeirra samúð- arkveðjur. Sigursveinn Kristinsson. f Það var mikil fátækt á Grimstaða- holtinu i byrjun kreppunnar miklu og siðar, en lika þá voru Austurf jöllin af- skaplega falleg. Við sáum reykina stiga upp sunnan Vigdisarvalla, vest- an við Sveifluháls. t okkar augum var þetta mikil fjarlægð, viðerni, eiginlega ónumin lönd. Reyndin varð hinsvegar sú að við þrömmuðum eftir slóðum, sem fótspor manna og dýra höfðu greipt I helluhraunin á göngu sinni um aldir. En ævintýrið brást okkur ekki. Að ganga lynggróna hlið. Sjá allt I fyrsta sinn. Furða sig á blómi, furða sig á steini, fiðrildi eða fugli. Enginn okkar sá undrið eins ungum augum og Hallgrlmur Jakobsson. Enginn okkar dáði það meira. Ég minnist þess vel eitt sinn á ferða- lagi að deilt var um töku fágætra eggja, sem ekki voru til I safni. Ég man hversu traustan málsvará fuglinn átti þar sem „Blmi" var. Hann hafði snemma óvenju per- sónulegt og sjálfstætt mat á fyrirbær um og málefnum. Það var oftiviðræðu eins og hann varpaði á loft spegli.Þar sáum við mynd málefnis og hlutar I sérstöku ljósi, hreinni birtu, ekki mistri hagsmunalegra viðhorfa. Engin tilhneiging til að fegra sér i vil. Þvert á múti, ef mynd hans sjálfs brá fyrir þá fylgdi gjarnan kimin athugasemd eða glaður bjartur hlátur hans. Og sætt- andi var hann jafnan ef bliku dró á loft i kappsfuliri umræðu. Asamt félagshyggju og lærdómsiðju átti músikin jafnan öndvegissæti á æskuheimili Hallgrims Jakobssonar. Sjálfur byrjaði hann snemma að leika á hljóðfæri og semja lög. Eg man þau bæði með og án orða, ýmist myndir æsku og heiðra daga eða eggjuð vopn til baráttunnar þegar „kvað við upp- reisnar lag". Þessi stuttu kveðjuorð gera engin skil þvi mikla verki, sem Hallgrímur Jakobsson vann islenskum verkalýö

x

Íslendingaþættir Tímans

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingaþættir Tímans
https://timarit.is/publication/303

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.