Íslendingaþættir Tímans - 19.01.1980, Blaðsíða 1

Íslendingaþættir Tímans - 19.01.1980, Blaðsíða 1
ÍSLENDINGAÞJtTTIR Laugardagur 19. janúar 1980. 3. tbl. TIMANS Jörundur Brynjólf sson alþingisforseti F. 21. febrúar 1884. D. 3. dese'mber 1979. Jörundur Brynjólfsson fyrrverandi al- þingisforseti andaðist mánudaginn 3. desember sl. og var þá kominn hátt á sjötta áriðyfir nirætt, en hann var fæddur á Starmýri í Alftafirði 21. febrúar 1884. Poreldrar hans voru hjónin Brynjólfur Jónsson bóndi á Starmýri Brynjólfssonar bónda á Geithellum, og Guðleif Guð- mundsdóttir bónda á Starmýri Hjörleifs- sonar sterka, sem var annar hinna kunnu Haf nabræðra, en þeir urðu þegar i þegar i lifanda lifi þjóðsagnahetjur sakir afls og harðfengis. Jörundur átti skamma dvöl hjá foreldr- um sinum þvi móðir hans varð vegna van- heilsu að leita sér lækninga til Kaup- mannahafnar. Föðursystir Jörundar bjó þá i Þórisdal i Bæjarhreppi og tók hinn nyfædda sveintil sín. Nokkrum árum síð- ar fluttist Jörundur suður i Nesjahrepp meðfósturforeldrum sinum og dvaldi þar með þeim þar til hann var tvltugur að aldri. Stundaði hann öll algeng sveitastörf á uppvaxtarárunum meðal annars sjó- róðra bæði frá Papós og Hornafjarðarós- um. Var hann strax i fremstu röð ungra manna að vaskleik og öllu atgervi. Skemmtilegasta starf Jörundar á æsku- árum voru smalaferðir um hin bröttu Hornafjaröarfjöll, og minntist hann oft á efriárumýmsraatburðafrá þvi starfi svo og gleðistunda á hestbaki, en hann hafði mikið yndi af hestum og kunni góð tök á tamningu og meðferð þeirra. Haustið 1904 lagði Jörundur land undir fót og gerðist nemandi I Bændaskólanum a Hvanneyri og útskrifaðist þaðan með búfræðipróf vorið 1906. Næsta vetur var hann svo barnakennari á æskustöðvum slnum i Nesjahreppi. Svo vel féll Jörundi kennslustarfið þennan vetur, aö þegar Kennaraskóli íslands var stofnaður haustið 1908 þá gerðist hann nemahdi þar ogsettistiþriöja bekk. Næstavor 1909 tók hann kennarapróf og réðist siðan kennari viö Barnaskóla Reykjavfkur. A árunum 1911-1912 var hann I Kaupmannahöfn um 10 mánaöa skeið og stundaði nám við Kennaraháskólann þar og lagði mest stund á náttiirufræði. A kennaraárum sinum I Reykjavlk gaf Jörundur út barna- og unglingablaðið Unga tsland i félagi við þá Hallgrim Jóns son og Steingrim Arason. Þetta starf hófu þeir áriö 1913 og á þvi sama ári kom út fyrsta útgáfa af reikningsbók fyrir barna- skóla, sem þeir Jörundur og Steingrlmur sömdu og gáfu Ut. Arið 1919 gerði Jörundur breytingu á högum sinum, flutti úr Reykjavlk og gerðist bóndi austur i Biskupstungum á jörðinni Múla. Astæðurnar fyrir þessu vorutvær. 1 fyrsta lagi, að ofarlega Ihuga Jörundar bjó löngun til búskapar I sveit, en I öðru lagi mun það þó hafa vegið þyngra, að hann vildi láta börnin sin alast upp i sveit og venjast störfunum þar. Um- gengni við jöröina og dýrin. Jörundur kvæntist 20. október 1910 Þjóðbjörgu kennara Þórðardóttur tré- smiðs i' Reykjavik Narfasonar og konu hans Guðrúnár Jóhannsdóttur. Þau Þjóð- björgeignuðust nokkur börn, sem öll hafa orðið kunnir borgarar og góðir Islending- ar. Þau hjón skildu og Jörundúr kvæntist aftur. Var siðari kona hans Guðrún Dal- mannsdóttir og eignuðust þau einn son: Gauk prófessor I lögum. Guðrún er dáin fyrir nokkrum árum. A Reykjavikurárum Jörundar var margt að gerast samtimis I Islensku þjóð- Ufi. Islandhafði fengið heimastjórn og is- lenskur ráðherra hafði nii aðsetur I Reykjavik' Stjdrmálabaráttan, sem fram aö þvl hafði mest snUist um endur- heimt landsréttinda og stjdrnfrelsis var nú aðfærast á fleiri sviö en áður og taka á sig ný form og gömul flokkaskipan aö riðlast. Nýjar stefnur og hugsjónir ruddu nyjar brautir. Ungmennafélagshreyfing- in fór eins og vorblær um landið. Sam- vinnuhreyfingin var að eflast og danskar selstöðuverslanir, sumar aldagamlar, hrundu hver af annarri. Togara- og vél- bátaútgerð færðist i aukana, en opnum áraskipum ogskútumfór fækkandi. Byrj- að var að örla á stéttabaráttu og færðist iiún i aukana með nýjum atvinnuvegum og auknu frelsi þjóðarinnar, einkum eftir aðheimsstyrjöldin 1913 til 1918 hófst. Jör- undur fylgdist vel með öllum þessum hræringum og tóksjálfur þátt I þeim. Og ekki hafði hann lengi verið i Reykjavik þegar menn fóru að festa augu á honum sem efnilegum baráttumanni fyrir bætt- um li'fskjörum þeirra sem minna máttu sln. Hann var þá og alltaf mjög ákafur i sjálfstæðisbaráttunni og studdi þá sem

x

Íslendingaþættir Tímans

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingaþættir Tímans
https://timarit.is/publication/303

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.