Vikublaðið


Vikublaðið - 02.12.1994, Blaðsíða 5

Vikublaðið - 02.12.1994, Blaðsíða 5
VIKUBLAÐIÐ 2. DESEMBER 1994 Stjórnmálin Fólkið hennar onnu Hélt einhver að þessi kona vœri búin að syngja sitt síðasta ípólitík? Sá rœðumaður á stofnffundi Þjóðvaka, hreyfingu fólksins, semfékk áköfust viðbrögð fundargesta var Guðrún Árnadóttir, skrifstofustjóri Húsnœðis- nefndar Reykjavíkur. Fólk klappaði fyrir Jóhönnu Sigurðardóttur, sem talaðifyrst, til að hylla hana en undirtektirnar sem Guðrúnfékk voru svar við augnabliki sem henni tókst að skapa á tœplega sexhundruðmannafundi á Hótel íslandi á sunnu- dag. Samspil Guðrúnar og áheyrenda er hluti ósögðu sögunnar umfólkið sem œtlar að gefa Jóhönnu atkvœði sitt. Ljósm: ÓI.Þ. Þeir sem mættir voru nógu snemma á stofhfund Þjóðvaka til að ná sæti gátu notað tím- ann til að lesa fjórblöðung í A5 broti með merki hreyfingarinnar á forsíðu og hagnýtar upplýsingar á baksíðu. I opnunni eru pólitísku skilaboðin sem fundarboðendur vildu halda að fólki við stofhun Þjóðvaka. Fjórblöð- ungurinn er látlaus og það er inni- haldið líka. Orðalagið er almennt eins og sést á tvíþættri skilgreiningu á markmiðum Þjóðvaka: Að efla at- vinnulífið, varanlega velferð og jöfn- un lífskjara og vinna gegn spillingu, forréttindum og söfhun auðs og valds á fárra manna hendur. Allir flokkar, þar með talinn Sjálfstæðis- flokkurinn, geta skrifað upp á þetta. Jafhvel þegar yfirlýsingin er dregin saman í einni setningu, „byggt er á hugsjónum jafhaðarstefhunnar og nútímalegum, frjálslyndum viðhorf- um," er ekki hægt að ímynda sér nokkurn íslenskan stiórnmálaflokk alfarið hafha þessari pólitík. Fyrstu slálaboð Þjóðvaka eru þá þessi: Við erum allt sem áttatíu til níutíu prósent þjóðarinnar vilja að við séum. Útfrá kosningapólitískum sjónar- miðum er skynsamlegt fyrir nýtt framboð að stuða ekki neinn. Ett- hvað-fyrir-alla málefhaskrá er ekki hefðbundin taktík minnihlutahóps heldur stjórnmálaafls sem vill tala fyrir hönd meirihluta þjóðarinnar. Áð þessu leyti er Þjóðvaki Jóhönnu skyldari Forza Italia Berlusconis en Bandalagi Jafnaðarmanna Vilmund- ar Gylfasonar sem gerði áhlaup á flokkakerfið fyrir rúmum áratug. Eins og margir muna talaði Vil- mundur öðrum þræði til einstak- lingsins, bað hann að líta í eigin bann og spyrja sjálfan sig samvisku- spurninga um skattsvik, kaup á smygluðu brennivín og neikvæða vexti, ásamt því, auðvitað, að Vil- mundur hamaðist á spillingu kerfis- ins. Jóhanna gerir enga kröfu til þess að almenningur taki nýja pólitíska sannfæringu, hún biður aðeins um stuðning við sig. Á þessu tvennu er nokkur munur. Vilmundur var hreintrúarmaður en Jóhanna er skól- uð í hagnýtum stjórnmálum. Jó- hanna undirstrikaði þá praktísku pólitík sem hún aðhyllist með því að halda sér til hlés þegar umræðan um spillta embættisfærslu Guðmundar Arna fyrryerandi félagsmálaráðherra geisaði. I gagnrýnu andrúmslofri myndi þetta atriði vera Jóhönnu til trafala enda ber það vitni um rví- skinnung að tala fjálglega um sið- væðingu þegar það er óhætt en fela sig á bakvið afstöðuleysi um leið og spillingin verður áþreifanleg. En tdl- fellið er að Jóhanna er komin á stall sem gerir hana ónæma fyrir öllu öðru en stærstu ásökunum. Og Jó- hanna verður ekki sökuð um neitt stórt. Hér kemur að þætti Guðrúnar Arnadóttur sem hóf ávarp sitt með yfirlýsingu um að hún væri pólitískt viðundur. Hún sagði að fólk hefði Vinstristeinninn Ekki veit ég hvort Sýsifbs í grísku goðsögunni um þráhyggjuna, reyndi að velta steini sínum á fjalls- brúnina með átaki frá hægri eða vinstri. Aftur á móti er öraggt að steinninn komst aldrei á toppinn. Hann valt stöðugt niður á ný, án þess að lenda á hægri eða vinstri löppinni. Sýsi gat haldið áfram að velta óhaltur. Var steinninn of þungur fyrir garpinn? Kannski hefði hann komist á toppinn ef Sýsi hefði reynt að velta hæfilega litlu hlassi. Þó kann að vera að hann hafi aldrei haft áhuga á að Ijúka áformi sínu heldur velt til þess eins að fá útrás fyrir sjúklega átaka- þörf sína. Líka er möguleiki að sam- kvæmt eðli sínu og lögun hafi steinn- inn ekki verið til þess gerður að tróna yfir öðrum. Ef Sýsi hefði verið íslenskur er nokkurn veginn víst að hann hefði annað hvort verið hálfvitlaus ofur- hugi að bisa steini einn upp erfið- leikahjallann, þjóðinni til hagsbóta, eða stofhað nýjan veltiflokk til vinstri eftir hverja misheppnaða tilraun. Hann hefði talið að félagshyggja feldist í því að vera stöðugt að velta kjósendum til ímyndaðs gagns án þess að læra af reynslunni, þegar mis- tökin vora ranghugmyndum hans Guðbergur Bergsson sjálfs að kenna meðan hann horfði á hugsjón sína fara forgörðum og skellti skuldinni á aðra. Manni dettur í hug sýsifosarsósíal- ismi þegar fréttir berast um hug- sjónafólk sem klýfur sig úr gömlu vinstriflokkunum, svo hægt verði að mynda ný brot með hreinan skjöld. Um stund er reynt að velta þungu hlassi á tindinn í ljúfu nafhi verka- lýðs, kvenna eða láglaunafólks, með kokhreysti uns liðið byriar að rífa kjaft við samherja sína í miðri hlíð. Steininn rennur þá úr höndunum á eldhugunum og aftur í sama farið. En svo heppilega vill til að enginn rotast í þessum róttæku rassaköstum, því menn kunna fótum sfnum forráð. Þegar á reynir era þeir engir bjarg- vættir heldur venjulegir heypokar. Það kemur í ljós með nýjum klofh- ingi og að hugsjónin og grertistakið voru það líka. íslenskir kjósendur era það trú- gjarnir að furðu sætir, ef þess er gætt að við erum engir álfar út úr hól, heldur þjóð sem hefur aldrei þolað innlenda kúgun og einræði þótt stundum sé pukrast með lýðræðið eftir geðþótta þeirra sem geta breitt yfir ýmislegt sér í hag. Helsta ástæðan fyrir trágirni okkar er sú alþýðlega skoðun, að ef einhver þenur sig óskaplega hljóti að vera gagn í honum og hann fari með rétt mál. Þegar reyndin er venjulega sú að þannig maður hefur engan tíma til að sýna hæfileika eða hvað hann hefur til brunns að bera á hagnýtan hátt. Orka hans fer í það að þenja sig í tíma og ótíma. Enginn getur talað látlaust og gert eitthvert gagn um leið. Almenningur veit þetta, en trú hans er byggð á öðru en eigin reynslu af þögn og iðjusemi. Sýsifosar „fél- agshyggju" samtímans geta því velt steintungu sinni endalaust með þeim afleiðingum að láglaunafólk, verka- menn eða konur fa klettinn jafhan á sig eftir kosningar og liggja í dái fram að næstu, í staðinn fyrir að ýta Sýsi- fosunum frá eða rota þá með eigin afli og steininum. misst tiltrú á stjórnmálaflokkunum. Stefhuskrár flokkanna væru allar eins, þeir lofuðu að hugsa fyrst og fremst um lítilmagnann en „þessi haleljúakór er falskur," sagði Guð- rún sem ekki var með skrifaða ræðu heldur studdist við punkta og talaði eins og andríkið bauð. Er Jóhanna þá ekki eins og allir aðrir, bara miðaldra kona? Nei, svaraði Guðrún,Jóhanna laðar til sín nýtt fólk, hún hefur traust allra. Þéttsetinn salurinn tók undir með Guðrúnu. Enn kröftugra varð lófatakið þeg- ar Guðrún sagði launin á íslandi svo skammarlega lág að jafnvel flótta- menn frá Kína, sem væru þó ýmsu vanir, fúlsi við þeim. Guðrún talaði beint til þjóðarinn- ar sem horfir forviða uppá það að •rfkisvald og atvinnurekendur snúa bökum saman í hetjulegri baráttu gegn því að sjúkraliðar fái fimm þús- und kall í kauphækkun ofaná sextíu- þúsund króna mánaðarkaup. Guðrún náði til þeirra sem mættu á stofhfund Þjóðvaka til að lýsa yfir vantrausti á kerfinu. Fólkið á Hótel íslandi á sunnudag var um margt líkt því sem sótti fundi Reykjavíkurlist- ans. Stærsti hópurinn var á fertugs- og fimmtugsaldri en það era menn og konur sem ekki hafa tapað hæfi- leikanum til að hneykslast án þess að láta ungæðingshátt hlaupa með sig í gönur. Fólk sem er einfaldlega þreytt á gömlu flokkunum og finnur til samkenndar með Jóhönnu vegna þess að hún hefur það orðspor' að standa uppí hárinu á körlunum sem eru dæmigerðir fulltrúar fyrir kerfið. Jóhanna þarf enga sérstaka stefhu- skrá, hún þarf bara að halda áfrám að jagast fram að kosningum og fólk mun fylgja henni. Málið er ekki flóknara en svo. Effir kosningar, hinsvegar, er hætt við að Berlusconi-syndrómið verði Jóhönnu að fjörtjóni, sérstaklega ef Þjóðvaki kemst í ríkisstjórn. Forsæt- isráðherra ítalíu stendur höllum fæti, í þessari viku ráðleggur Economist honum að segja af sér vegna fjár- málaflækju sem hann tók með sér inní ítalska stjórnarráðið. Jóhanna mun taka með sér þingmannaflækju, einstaklinga sem langflestir era steyptir í sama mót og þingmenn annarra flokka. Væntanlegir þing- menn Þjóðvaka era ekki andófs- menn hertir í sameiginlegri baráttu fyrir minnihlutahugmyndafræði sem er í þann veginn að slá í gegn. Þeir ' hafa margir reynt fyrir sér í öðrum flokkum undir formerkjum áhuga- manna sem vilja verða atvinnumenn. Persónulegur metoaður er ekki lík- legur undanfari kerfisbreytinga. Páll Vilhjálrnsson Reglulegir fundir Borgarstjórnar Reykjavíkur eru haldnir í Ráðhúsi Reykjavíkur fyrsta og þriðja fimmtudag hvers mánaðar kl. 17:00. Fundirnir eru opnir almenningi og er þeim jafnframt útvarpað á AÐALSTÖÐINNI FM 90.9.

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.