Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 12.03.1960, Blaðsíða 8

Frjáls þjóð - 12.03.1960, Blaðsíða 8
& Friðarboði frá Svíþjóð í heimi vaxandi vígbúnaðar gætir hinna dýpstu andstæðna. ,Um leið og þjóðir — stórar og ismáar, ríkar og fátækar — sóa svimandi háum verðmætum í vígbúnaðarkapphlaupið, bind- ast milljónir manna samtökum um það að vinna að afvopnun og fordæma þann hernaðaranda, isem óhjákvæmilega siglir í kjölfar þess þjóðskipulags, er toyggir tilveru sína á ímynduð- sum hervörnum. Friðarsamtökum þessum fjölgar með hverju ári og á- stæðan fyrir því, að þeim tekst ekki að láta taka meira tillit til sín e'n raun ber vitni, er yfir- leitt pólitískur skoðanamunur þar af leiðandi skortur á sam-' starfi og trúnaðartrausti. — Þannig hefur t. d. verið ástatt ineð tvenn hin víðfeðmustu kvennasamtök heims, sem bæði vinna markvisst að réttindum kvenna og að friðarmálum. Al- jþjóðakvenréttindafélagið ljær ekki máls á því að ganga til samstarfs við Alþjóðasamband lýðræðissinnaðra kvenna, þótt málsstaðurinn, sem unnið er fyrir, sé hinn sami, einungis vegna þess, að í hinum síðar- íiefndu samtökum, sem senni- lega eru hin fjölmennustu í heimi, eru meðal annarra kon- ur, sem búa við hagkerfi hinna sósíalistisku landa heims. Hér hefur dvalið undan- farna viku þekkt mennta- og vísindakona, dr. med. Andrea ÍAndreen, á vegum Menningar- og f riðarsamtaka íslenzkra kvenna. Dr. Andreen er sænsk að ætt og hóf hún ung nám í læknisfræði. Að loknu námi, dvaldl hún í Berlin, London og Boston, og gerði sjúkdómafræði að sérgrein sinni. Þá réðist hún til Stokkhólmsborgar og tók að sér forustu á aðalrann- sóknarstofu borgarinnar. Sam- tímis vann hún að doktorsrit- gerð sinni og lauk henni árið 1933. ¦ Dr. Andrea Andreen hefur frá æskuárum gert kvenrétti- nda- og friðarmál að baráttu- rriálum sínum og ávallt verið þár framarlega í fylkingu. Hún er nú varaforseti í Alþjóðasam- bandi lýðræðissinnaðra kvenna og á sæti í Heimsfriðarráðinu, sem eru ein áhrifamestu friðar- samtök heims. Loks er hún for- maður í hinum sænsku kvenna- samtökum, sem vinna að rétt- inda- og friðarmálum kvenna þar í landi. Dr. Andreen er fríð kona, fíngerð og nettleg. Hún hefur mjög fágaða framkornu, enda er hún hámenntuð kona á LlTIÐ FRETTABLAÐ Laugardaginn i 21. viku vetrar. Lengi lifi Gudda Maður einn tók að sér að prenta plögg fyrir skóla nokkurn hér í bæ. Fór hann xneð reikninginn til skólastjórans, sem skrifaði orðalaust upp á hann. En ekki mátti hann borga og lá leið mannsins næst niður í Fræðsluskrifstofu Reykjavíkur. — Er Mý bék frá Davíð Davið Stefánsson, skáld átti 60 ára af- mæli 21. janúar s.l. Frézt hefur að hann hafi að undanförnu verið að búa nýja ljóðabók til prentun- ar. — Helgafell mun gefa bókina út. Lán í oláni Um þessar mundir tnunu vera að koma nýjar nálar í glym- skratta útvarpsins. Ekki hafði verið gert ráð fyrir við kaup Þeirra ágætu tækja, að skipta þyrfti um nálar og er þó tækni- forusta Ríkisútvarps- ins viðkunn. Mun þeg- ar vera kominn marg- faldur venjulegur xiotkunartími á þær, en þetta eru safírnál- ar. — Ekki mun þó ¦.oálarsuðið hafa fceyrzt á firði austur. reikningurinn kom þaðan uppáskrifaður að nýju eftir sólar- hrings bið tók maður- inn enn á rás og hélt upp stiga Reykjavík- ur Apóteks. Eftir margar fyrirspurnir og hlaup milli skrif- stofa komst hann loks með reikninginn í endurskoöunardeild. Þegar reikningurinn hafði þar verið grand- skoðaður var mannin- um tjáð að hann, þ. e. a, s. reikningurinn, væri þakksamlega þeginn upp í útsvars- greiðslu hans. „Og ef þú ekki treystir okk- ur þá geturðu farið heim með reikninginn og tekið af honum af- rit og komið svo með það og þá skal ég kvitta á það," sagði afgreiðslustúlkan - með jsínu bliðasta brosi. Reikningurinn var upp á rúmar tvö hundruð krónur. Eignarrétturinn er f riðhelgur Félag matvöru- kaupmanna hélt ný- lega fund, þar sem samþykkt voru mót- mæli gegn efnahags- ráðstöfunum ríkis- stjórnarinnar. Einn fundarmanna vildi jafnvel ganga svo langt, vegna 3—5% lækkunar á álagi, sem boðin er, að höfðað yrði prófmál gegn rík- inu vegna brots á 67. grein stjórnarskrár- innar, sem fjallar um friðhelgi eignarréttar- ins. Orðabók fyrir húsmæður Væntanleg mun á markaðinn innan langs tíma orðabók fyrir húsmæður. Mun í henni verða orðalisti úr a. m. k. fjórum tungumálum og ísl. þýðingar orða, sem oftast koma fyrir í mataruppskriftum í prjóna- og sniðablöð- um. Okurmáli áfrýjað Sigurður Berndsen hefur áfrýjað „okur- máli" sinu til Hæsta- réttar og ætlar að fiytja það sjálfur. Megin ástæðan fyr- ir áfrýjuninni mun vera sú að -Valdimar Stefánsson krefst þess að sektin sé greidd á tveimur árum. Til sanns vegar má færa að ekki megi innheimta okursektir í okkar þjóðfélagi á skemmri tima en svo að okurvextir af sekt- inni geti greitt hana upp, til dæmis á 3—4 árum með 30—40% vöxtum. fleiri sviðum en þeim er telja til læknisfræðinnar einnar. Oft hef ég á fundum erlendis dáðst að skýrri og rökfastri túlkun hennar á þeim málefnum, sem hún berst fyrir og á leikni hennar í tungumálum. Hún virðist jafnvíg á enska, þýzka og franska tungu. Heiðarleiki og sannleiksást Dr. Andreen kemur skýrt í ljós í tveimur viðtölum, sem nýlega hafa birzt við hana í alþjóðlegu kvennariti. Hún telur erfiðasta atburð lífs síns hafa verið, þeg- ar hún kom heim frá Kóreu ár- ið 1952, en þangað fór hún sem meðlimur alþjóða-vísindalegr- ar sendinefndar til rannsóknar á sýklahernaði. sem talið var að hefði verið rekinn í Kóreustyrj- öldinni. „Þegar heim kom, var framburður minn rengdur, bæði af hægrisinnuðum blaðamönn- um og af vísindamönnum í Sví- þjóð. En það aftraði mér ekki frá því að halda áfram að skrifa um það, sem é g hafði séð í Kóreu. í öðru viðtali er hún spurð að því, hverju hún spái um f ramtíð kvenréttindahreyfing- arinnar. Hún segir: „Það er von mín, að innan tíðar verði engin — eða mjög fá —¦- kvenréttinda- samtök. Mér er þó ljóst, að þörf er á þessháttar samtökum, á meðan konur hafa ekki náð sömu áhrifum í félags- og stjórnmálum og . karlmenn. En við verðum að ná þessu fullkomlega jafnrétti. Sá dag- ur hlýtur að koma, þegar konur ræða við karlmenn á jafnréttis- grundvelli, bæði á þjÓðlegum pg alþjóðlegum vettvangi og áhrifa þeirra gætir jafnt, þegar kvenréttindi eru ekki lengur neitt vandamál. Þegar: sá dag- ur rennur upp, þörfnumst við einungis félagasamtaka, þar sem framfarasinnaðir menn og konur starfa saman að vernd barna og varðveizlu friðar." Þessi merkiskona hélt er- indi á fjölmennum kvennafundi sem haldinn var í Framsóknar- húsinu s.l. þriðjudag. Síðan hélt hún til Akureyrar, þar sem hún mun tala á fundi en heimleiðis fer hún upp úr þessari helgi. Það er mikill fengur, þegar slíka gesti ber að garði. Sigríður Eiríksdóttir. X auaardaginn /2. marz Í960 ~ FRJALS ÞJDÐ Söfuskattsfrumvarpii — Var landhelgi Islands 4-8 á17.cg 18. öSd? Dr. Gunnlaugur Þórðarson hefur sagt frá því í viðtali við Alþýðublaðið 6. marz að hann hafi nýlega fundið í dönskum söfnum merkileg skjöl um forn- ar tilskipanir um landhelgi ís- lands. Sést á þeim að á síðari hluta 17. aldar og snemma á 18. öld hefur landhelgin verið 4—8 mílur. Dr. Gunnlaugur stingur upp á því, að íslendingar gefi út frímerki í kynningarskyni, þar sem dregnar séu umhverfis mynd landsins landhelgislín- urnar að fornu og nýju. Skjalafundur dr. Gunnlaugs er mjóg merkilegur og frí- merkjatillögur hans einnig at- hyglisverðar. ,Frh. af 1. síðu. án tillits til bókstafs laganna, eru svo grímulaus tilraun til einræðis, að fordæmalaust með öllu mun úr þingsögunni síðan einræðistímabilinu lauk. Það virðist ekki þurfa mikla tortryggni til að álykta sem svo, að aftan við setninguna um að afnema söluskatt vanti aðeins orðin, ef flokksbróðir ráðherr- ans á í hlut. Sömuleiðis, að „fjármálaráðherra skuli á- kveða sektina" háa, ef t. d. kaupfélag á í hlut, en svo væga, ef flokksbróðir hans á í hlut, að ekki verði talin ástæða að leita til dómstóla. Algjörlega fráleit ákvæíi. Það, að afhenda pólitískum ráðherra það vald, sem farið er fram á í þessu frumvarpi er auðvitáð algjörlega fráleitt. Freisting til misnotkunar þessa valds er svo augljós, þar sem um milljónir eða milljónatugi getur verið að ræða, að ekki kemur til mála, að nokkur mað- ur, hversu trúverðugur sem hann annars væri, kæmist hjá að flekka hendurnar.- Sú fárán- lega tillaga, að afhenda pólitísk um ráðherra dómsvald í saka- málum, með því að fela honum að ákveða sektir, jafngildir því í raun og veru, ef samþykkt verður, að þingræðið sé orðinn hreinn skrípaleikur. Vafalaust er, að hefði slík tillaga komið frá ráðherra um vald sér til handa með sið- menntuðum lýðræðisþjóðum, mundi sá hinn sami ráðherra ekki hafa verið talinn fær -um að gegna embætti. Þess vegna hljóta allir frelsisunnandi menn að gera þá kröfu til alþingismanna, hvar í flokki sem beir standa, að þeir felli úr frumvarpinu öll ákvæði um vald til handa póltískum ráðherra. Geri þeir það ekki, höfum við Islend- ingar nú þegar eignast okkar de Gaulle í efnahagsmálum, og mun þess þá ekki langt að bíða, að aðrir ráðherrar fylgi fordseminu og láti þing- ið fá sér í hendur völd dóm- stóla og þingsins sjálfs. Verður stofnaður Verzlutiarbankl? Aðalfundur Verzlunarspari- sjóðsins var haldinn í Þjóðleik- húskjallaranum s.l. laugardag 5. marz. Fundarstjóri var kjörinn Hjörtur Jónsson kaupmaður. Þorvaldur Guðmundsson for- stjóri, formaður stjórnar spari- sjóðsins flutti skýrslu stjórnar- innar um starfsemi síðast liðins árs. Bar skýrslan með sér að starfsemi sparisjóðsins hafði vax- ið mjög á árinu. Innstæður í árs- lok námu samtals 153.5 milljón- um króna, þar af 113.5 millj. kr. almennar sparisjóðsinnstæður. Höfðu innstæðurnar aukizt um 37.8 milljónir króna á árinu, þar af 25.4 milljónir króna í spari- sjóðsreikningum. Verzlunarspari- sjóðurinn er nú orðinn stærsti sparisjóður landsins og gerði for- maðurinn grein fyrir framtíðar- horfum. Hann kvað stjórn sparisjóðs- insí í samræmi við samþykkt að- alfundar Verzlunarsparisjóðsins 7. marz 1959, hafa hafizt handa um undirbúning að stofnuh verzl unarbanka. Hefði máhð verið rætt við viðskiptamálaráðherra Kvö'd i Leningrad Framh. af 5. síðu. æskú að ég hugsaði: Hvaða drengir eru þetta? Hvaðan koma þeir? Hvaðan hafa þeir peninga? (Niðurlag næst). og mætt þar velvilja og stuðn- ingi óg væru tillögur stjórnar sparisjóðsins nú í athugun hjá viðskiptamálaráðuneytinu. Höskuldur Ólafsson sparisjóðs- stjóri, las upp og skýrði endur- skoðuða reikinga sparisjóðsins og voru þeir samþykktir sam- hljóða. Þá fór fram kjör tveggja manna í stjórn. Óskað var eftir hlutfallskosningu og var hún við- höfð. I stjórn voru endurkjörnir af einum lista Egill Guttormsson stórikaupmaður og Þorvaldur Guðmundsson forstjóri. Hlaut sá listi 144 atkvæði. Listi Kristjáns Jónssonar kaupmanns, hlaut 38 atkvæði. Svohljóðandi tillaga var ein- róma samþykkt: „Aðalfundur Verzlunarspari- sjóðsins haldinn 5. marz 1960 á- lyktar með tilvísun til tillögu samþykktar á aðalfundi spari- sjóðsins 7. marz 1959, að stjórn sparisjóðsins i samráði við stjórnir heildarsamtakanna vinni markvisst áfram að stofnun verzlunarbanka. Jafnframt lýsir fundurinn á- nægju yfir þeim áfanga, sem þegar hefur náðzf í málinu." Stjórn Verzlunarsparisjóðsins skipa nú Egill Guttormsson stór- kaupmaður, Þorv'aldur Guð- mundsson forstjóri og Pétur Sæmundsson viðskhptafræðingur. Fundurinn var fjölsóttur. FuUtrúaráð tjjóðvarnaríélaganna. Fundur verður haldinn í fulltrúaráði þjóðvarnar- félaganna í Reykjavík, laugardaginn 12. marz kl. 4. s.d, Fumdarstaður: Ingólfsstræti 8. Stjórnin.

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.