Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 15.08.1968, Blaðsíða 3

Frjáls þjóð - 15.08.1968, Blaðsíða 3
Ritstjjórnargreih KREPPA í ÍSLENZKUM SJÁVARÚTVEGI Nú þegar við stöndum írammi fyrir þeirri stað- reynd, a'ð kreppuástand hef ur myndazt í íslenzkum sjávarútvegi, svo til hreinna vandræða horfir, þá er ekki aðeins nauSsynlegt að gera sér grein fyrir því, hverjar séu höfuðorsakirnar, sem valda þessu, heldur þarf jafnhliða aÍS grípa til sér- stakra ráðstafana, svo þetta ástand valdi sem minnstum skaða. Ef dregin er upp mynd af ástandinu, þá er það í fáum dráttum svona: Hraðfrysti- húsin eru full af fiski, sem vantar markað fyrir, eins og stendur. Greiðslugeta hús- anna er víða komin í þrot og grundvollurinn undir rekstr- inum ekki til, aÍS óbreyttum aðstaeðum, segja frystihúsa- eigendur. Samningar hafa staoTÖ yfir aÍS undanförnu á milli frystihúseigenda og rík isstjórnar um f járhagsgrund- völl fyrir frystihúsin, en til hvers þeir samningar leiða, er ekki vitað þegar þetta er skrifað. Miklar saltfiskhirgð ir frá síoustu vetrarvertíð liggja i landinu og er miki'ð af þeim fiski bæði metinn og pakkaður. Búast má við skemmdum á þessum fiski, þar sem víoast vantar kœli- geymslur fyrir saltfisk í hin- um ýmsu verstöðvum. Óseld skreið frá fyrra ári liggur í landinu í stórum stíl. Ég mun nú taka hverja þessa framleiÍSsIugrein fyrir sig. Hraðfrystihúsin sem eru stærsti aðilinn aÍS fiskfram- leiðslunni, þau munu vera einna verst á vegi stödd og fjárhagslegur rekstrargrund- völlur þeirra brostinn. Þegar spurt er um hvaÍS valdi þessu, þá er venjulegt svar þáð, aÍS verðfall á frystum fiskflökum á sl. ári og sem hefur haldizt sí ðan sé orsök- in. Að sjálfsögðu er það þungt áfall þegar verðsveifl ur verða á mörkuðunum og ekki hef ur verið gætt þeirrar fyrirhyggju að mynda vertJ- jöfnunarsjóði hjá sölusam- tökum framlei'ðenda, þegar verð er stígandi, til að mæta lækkandi verð fyrst í stað. En ég veit ekki betur en á meðan ennþá var stígandi f iskverð á mörkuðum heims ins, þá þurftu frystihúseig- endur að fá ríkisstyrk til að bera uppi sinn framleiðslu- kostnað. Svo naumt var þeim skammtaður rekstrar- grundvöllurinn af ríkisvald- inu. Það skiptir engu máli í þessu sambandi þó þessi rekstrarstyrkur væri nefndur hagræðingarfé. Það segir sig sjálft að atvinnuvegur, sem þannig er leikinn af ríkis- valdi, hann er ekkí fær um að taka á sig miklar ver ð sveiflur. En ég vil segja aÍS þetta, svo bölvað sem þaÍS er, sé ekki þaíS hættulegasta viÍS þróunina í okkar sjávar- útvegi og fiskvinnslu á viÍS- reisnartímabilinu, heldur hinn mikli samdráttur sem orðið hefur í framleiðslu frystra fiskflaka. Guðmund- ur Garðarsson viðskiptafr., gefur glögga og sláandi mynd af þessari hliÍS máls- ins í Morgunblaomu 30. júlí sl. í mjög fróíSlegri grein. Samkvæmt því sem Guð- mundur gefur upp, þá hefur útflutningur frystra fiskflaka héÍSan frá Islandi farið hraÍS- minnkandi, með svo að segja hverju ári. ÁriíS 1958 var þessi útflutningur 64.700 smálestir, en er kominn nið ur í 40.700 smál. áriÍS 1967. Þetta er minnkun sem nem- ur hvorki meira né miitaa en 37.1%. Það munar um minna. Þessi framleiðslu samdráttur var ekki að kenna óhagslæðu markaðs- verði á þessu tímabili, því verð var oftast stígandi og mjög gott. Hér var þaÍS sjálf stjórnarstefnan, sem réði ferðinni. Á þessu tímabili hefur togarafloti Islendinga gengið saman um helming og landróðrarbátum ver- stöðvanna hefur einnig fækkað talsvért. AÍS sjálf- sög'ðu þýðir þetta minni afla og minni útflutning, eins og skýrsla Guðmundar gef- ur til kynna. Á sama tíma- bili auka Nor ðmenn útflutn- ing sinn á frystum fiskflök- um sem hér segir. Árið 1958 fluttu þeir úr 17.400 smál., heildarútflutningur Fionor nam á reikningsárinu 51.000 smál., og óx yfir timabilið um 5.500 smálestir. Þetta er 11—12% aukning á heildarútflutningi samtak- anna. Á freðfiskmarkaði Ástralíu héldu sölusamtökin velli og á markaði friverzl- unarbandalagsins var um soluaukningu að ræða. Hins vegar var um talsverðan sam drátt að ræða í sölu Efna- hagsbandalagslandanna, og eins til Austur-Evrópu. Það er engin hending aÍS freð- fiskmarkaður okkar hefur gengið saman hröðum skref- um undir viÍSreisnarstjórn, bæíSi í Austur-Evrópu svo og í Bandaríkjunum. Þetta er bein og rökrétt afleiðing FRJÁLS ÞJÓÐ Crtgefandi huginn hp. Ritstjóri: Sverrir Hólmarsson (ábm.) Framkvæmdast j 6ri: Jóhann J. E. Kúld Rltnefnd: Einar Hannesson, Gils Guðmundsson, Guðjón Jónsson, Gunnar Karísson, Haralduf Henrýsson, Magnús Torfi Ólafsson, Sigurður Guðgeirsson Vésteinn Ólason, Þórir Danielsson. Áskriftargjald kr. 400.00 á ári. Verð i lausasölu kr. 10.00 "¦¦¦¦¦¦'.........' '»¦= Prentsmiðjan Edda prentaði ""¦»"«¦ en 1967 er þessi útflutning- ur orÍSinn 67.077 smálest. Þetta er aukning er nemur 285.5%. Þá hafa Danir auk ið útflutning sinn á frystum fiskflökum yfir þetta sama tímabil úr 19.100 smálest- um 1958 í 27.700 smálestir 1966. Þá er rétt ao" geta þess að norsku sölusamtökin „Fionor" þau uku úrflutning sinn á frosnum fiskflökum á Bandaríkjamarkað um 60% á síðasia reikningsári sem endaði 30. júní sl. En af stjórnarstefnunni í sjávar- útvegs- og markaðsmálum. Það er ekki hægt að selja þann fisk sem ekki hefur ver ið hirt um að f ramlei ða. Okk ar fiskframleiðsla minnkar á meðan fiskframleiðsla ann- arra fiskframleiðsluþjóða vex með risaskrefum. Og það eru þær sem leggja und ir sig þá markaði sem vi'ÍS vorum komnir inn á með ærnum tilkostnaol og höfð- um góð tækif æri til a'ð auka. I stað aukningar kemur sam- dráttur hjá okkur. Þetta er sannleikurinn sem nú blasir vitS óg hvert mannsbarn á Islandi þarf að vita um. Og ekki nóg með að þannig sé þetta í pottinn búið, heldur stöndum við nú höllum fæti í samkeppni við aðrar fisk- vinnsluþjóðir á mörkuðun- um, vegna þess, að við höf- um ekki fylgt þeim eftir á sviði vöruvöndunar, hvað meðferð á nýja fiskinum, hráefninu í frystu fiskflökin viðkemur. Og svo lengi sem þessu verður ekki kippt í lag, þá er ekki samkeppnis- aðstaða okkar jöfn, við þá sem framar standa á þessu sviði. Erfiðleika þá, sem nú eru í sölu á saltfiski okkar, má rekja til þess, að salt- fiskframleiðsla margra þjó'ða hefur vaxi'ð síðan verð lækkaði á frysta fisk- inum, svo framboð hefur ver ið meira en áður. Þegar þannig stendur á, þá er hæg ast fyrir þá að selja, sem geta bo'ðið fram mikið magn af fyrsta flokks fiski, án þess að þurfa að selja lakari gæÍSa flokka mcð. Þarna stöndum viÍS ekki nógu vel aÍS vígi í harðri samkeppni við þjóð- ir, sem komnar eru langt á undan okkur í vöruvöndun. Um skreiðarframlciðsluna er þaÍS að segja, aÍS Nígeríu markaðurinn er lokaður, en algjört skilningsleysi ríkir gagnvart ítalíumarkaðnum hvað gæðum framleiðslunn- ar við kemur. AÍS mínu áliti hvílir þyngsta sökin á stjórnarstefnunni þegar leita skal orsaka fyrir því, hvérs vegna okkar fre'ðfiskútflutn- ingur minnkar á tíu árum um 37.1% á sama tíma og NorÍSmenn auka sinn freð- Framhald á bls. 7. FRAMTÍÐ KOMMÚNISMANS Þó a'ð innihald samkomu lags Rússa og Tékkóslóvaka í Cicrna sé ekki að fullu ljóst, leikur enginn vafi á því að Tékkóslóvakar hafa unnið mikilsverðan sigur. Me?S því atí f á opinbera vlð- urkenningu Sovétríkjanna á sjálfsforræði kommúnista flokka einstakra rikja hafa þeir ekki einungis tryggt áframhaldandi viðgang stefnu Dubceks, heldur unnið öðrum kommúnista- ríkjum sjálfsákvörðunar- rétt í innanríkismálum — ef ákvæði samkomulagsins eru meira en orðin tóm. Með staðf estu sinni og lagni hafa Tékkóslóvakar sýnt fram á at5 Austur-Evrópu- ríkin geta brotizt undan hugmyndafræðilegu oki Sovétríkjanna, ef einlægur vilji þjóðarinnar stendur að baki. Enginn vafi er á því að það var fyrst og fremst einhuga stuðningur þjóðar- innar sem gaf Dubcek og félögum hans styrk til að láta ekki undan. Samkomulagið í Cierna á vafalaust eftir að hafa víð- tæk áhrif í Austur-Evrópu. Ekki ér ólíklegt að stefnu- breytinga megi vænta inn- an tíðar í Póllándi og Þýzka landi. Sigur Dubseks hef- ur mjög veikt aðstöðu Ul- brichts og Gomulka. Einn- ig er atS vænta einhverra breytinga á stjórn Sovét- ríkjanna. Sovézku valdhöf- um urðu á herfilegar skyss- ttr í viðskiptum sínum við Tékkóslóvakíu. Einhverjir veröa látnir sæta ábyrgð fyrir þær og má þá búast við einhverri valdaröskun á æðstu stötmm. Með klauf a legri framkomu sinni hefur Rússum tekizt að fá nær alla kommúnista upp á móti sér, bæði hina frjélslynd- ari og hina íhaldssamari. Hinir frjálslyndari eru reið ir yfir hótunum og þvingun artilraunum Rússa, hinir í- haldssamari harma það að svokölluð svik Tékkósló- vaka við kommúnismann skyldu ekki hafa verið brot in á bak aftur með hörku. Þannig hefur aðstaða sovézka kommúnistaflokks- ins sem forystuflokks kommúnista í heiminum enn orðið veikari. Fróðlegt verður að fylgj- ast með framvindu mála í Tékkóslóvakíu á næstunni. Varasamt getur orðið að vera of hjartsýmij margar hættur eiga enn eftir að verSa á þróunarbraut stjórnar Dubceks, ekki sízt sú að hún steinrenni í sattiskonar skriffinnsku- veldi og stjórn Novotnys var. Hvort það gerist eða ekki fer áreiðanlega að miklu leyti eftir því hversu raunverutegt málfrelsi og skoðanafrelsi verður í Tékkóslóvakíu. — sh. FíjálS þjóð — Fimmtudagttr 15. ágftst 1968 3

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.