Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 23.01.1950, Blaðsíða 3

Mánudagsblaðið - 23.01.1950, Blaðsíða 3
Mánudagur 23. janúar 1950 MÁNUDAGSBLAÐIÐ MÁNUDAGSÞANKARl Síldarbræðslustöð var 09 oliugeymar Jóns Reykvikings Meira grjót Þegar maður lítur yfir kosningabardagann nú fyrir bæjarstjórnarkosn- ingarnar, hlýtur það að vekja alveg sérstaka furðu, hvernig vopnunum er beitt. Að vísu erum við íslendingar öllu vanir í þyí ef ni, en þo er nú ef til vill j gengið talsvert lengra í yfirborðshætti en venju- legt er fyrir kosningar, og | er þó langt til jafnað. í Það má segja, að barátta minni hlutans snúist nær eingöngu um að útmála, hvað ógert sé af alls kon- ar framkvæmdum og um i leið er skuldinni skellt á meirihlutann. Þetta er áuð \ vitað að sumu leyti eðlileg aðferð„en gallinn er bara \ sá, að henni er beitt með • slíkum öfgum, að engínn \ heyrandi maður getur lát- \ ið blekkjast. Því það er augljóst, að ef fullnægja ) ætti öllum kröfum minni- | hluta flokkanna og yfir- j boðum þeirra til kjósenda 'l nú fyrir kosningar, þá '] væri það bæjarfélaginu og ) þjóðinni í heild margsinn- ] is ofviða. Yfirleitt ganga ') kröfur minnihlutans út á húsbyggingar til eins og annars, en það er glöggt, að hvorki væri unnt að kaupa allt það byggingar- efni, sem til þar, né held- l ur er vinnuafl fyrir hendi til að Ijúka þessum fram- ' kvæmdum á fáum árum. \ Minnihlutinn hefur á i margan hátt mjög góða \ aðstöðu til þess að ná sér ) niðri á meirihtutanum, ein j mitt nú. En í kosningaá- ! róðrinum bregzt þeun al- veg bogalistin, Þar vantar alla „línu": Hver flokkur minnihlutans hrópar um : f ramkvæmdir, en fátt þó sameiginlegt um það með- I al þeirra allra. Svo er auð vitað ekki nóg að byggja hús. Bæjarfél. þarf margra muna með og rekstur þess ; er f jölbreyttur. En minni- 1 hlutinn TALAR ALLS 1 EKKI UM NEITT ANN-] ing af skrifstofu sakadóm ara, sem aldrei hefur fengizt við annað síðan hann kom frá græna borð- inu en elta smáþjófa og dæma þá á ábyrgð síns yf- irmanns? Meirihlutinn hef ur hér það fram yfir, að þeir, sem þar eru á oddi, eru þaulkunnugir öllum bæjarmálum og hafa staðið úti í alls konar veðrum í því praktíska lífi. Þó eru þar atiðvitað undantekningar, sem spilla fyrir. Yfirleitt eru listar minnihlutans, og þó sérstaklega Fram- sóknar og kommúnista, miðaðir við hreint kjós- Brennyr Reykjavík í náinni framtíð? Fyrir nokkrum mánuðum beiningar sér reyndari og sást þess getið í blaði, að framsýnni manna. olíufélögin hér í Reykjavík hafi farið fram á það við bæjarstjórn, að fá stað ví Örfirisey til starfsemi sinn- ar. Þetta hefur þeim dottið í hug, þegar bau sáu, að hluti af eyjunni var tekinn und- ir síldarbr'æðslustöð og full- sannað var með framkvæmd um þar, að h. f. Kveldúlfur og valdhafar bæjarins, þ- e. bæjarstjórn og borgarstjóri, höfðu hvort sem var bundið Örfirisey undir grútarbræðslu stöð, þó að það væri að vísu gert að bæjarbúum forn- spurðum. En slíkt gaf olíu- félögunum öruggari vissu endadekur og alls ekkert| um góðan árangur viðvíkj- annað. Kemur þetta eink um fram í því, hve mikið er seilzt eftir atkvæðum kvenfólksins. Það er lær- dómur frá Rannveigar- skandalanum. En þetta pilsadekur lofar engu góðu, því á bak við það f elst ekkert annað en k jós endabrall af auðvirðileg- ustu tegund. Engum heil- vita manni dettur í hug, að bænum væri bezt st jórn ða af Sigríði Eiríks og Katrínu Thoroddsen, og þær eru ekki heldur settar á listana af því, að nokk- ur treysti þeim til nokk- urs, sem gagn er í. Þetta eru „platform"-brúður og ekkert annað. ) AÐ en þörf á ný jum húsa- 1 byggicgum og öðrum skyldum framkvæmdum. ! Þetta er nokkuð einþætt. Piisadekur \ Ef litið er yfir „kandí- i data'"-hópinn er fátt um fína drætti. Það er naum ast sjaanlegur nokkur 1 maður hjá minnihlutan- um, sem sé álitlegur „kommúnalpolitiker". Hvað þýðir að vera að ' bjóða upp á lækni og hjúkrunarkoiiu til að reka ! bæjarfélag? Eða lögfræð- Sundrung minnihlutans Það blasir nú við, að Sjálfstæðisflokkurinn hlýt ur að verða mestu ráðandi í landsmálunum á næstu tímum. Ef til vill gerist þar stefnubreyting imdir forystu hans. Stjóm bæj- arins hlýtur að laga sig að miklu leyti eftir stjórn landsins. Það er óhjá- kvæmilegt. Eins og nú stendur, er eðlilegast og affarasælast, að land og bær lúti sömu yfirstjórn. Auk þess veit enginn lif- andi maður, hvað tæki við, ef minnihlutinn sigr- aði. Þar sýnist ekkert sam starf geta átt sér stað. Við mundi taka bræðings- stjórn Sjálfstæðisflokks- ins og Alþýðuflokksins, ef að líkum lætur. En svo má hugsa sér, að Sjálfstæðis- menn neiti algerlega að mynda samsteypustjórn. Þá yrði að kjósa upp, því bæjarstjórnin væri þá ó- starfshæf. Ef til vill er getuleysi minnihlutans til samkomulags stérkasta haldreipi nteirihlutans, og það er atriði, sem enginn kjósandi getur leitt hjá sér að hugleiða. andi sinni málaleitun. Um þetta hefur svo verið næsta hljótt síðan. En fyrir nokkrum vikum stóð í einu dagblaði bæj arins, að hafnarnefnd hefði samþykkt að veita tveim ol- íufélögum lóðarréttindi þar, sem sé að leyfa þeim að hafa olíumiðstöð sína á eyjunni. Reykvíkingum finnst víst ekki mikið við þetta ráða- brugg að athuga, enda mun þeim ekki hafa fundizt það nein goðgá, þegar síldar iDræðslustöðin var reist í Ör firisey. Það var látið óá- talið af meginþorra bæjar- búa, og fengu þeir, sem að því stóðu, að halda því verki áfram í skjóli þess valds, sem þeir töldu sig sjálfir haía til þess. Miklum fjölda mætra manna fannst þó slíkt hin mesta fjarstæða. Um það leytí, sem hafizt var hanHa um þessar frægu framkvæmdir, skrifaði ég og fleiri í blöðin um þetta skemmdarverk og mótmælt- um því. Sýndum við fram á. hve mikil f jarstæða það væri Verksmiðjan var drifin upp og tugum milljóna kr. sóað þar í botnlausa hít, sem höfuðstaðarbúar mega svo taka á sínar herðar, eins og þegar er komið á daginn. Ætli einhver launi þeim ekki lambið gráa núna um kosn- ingarnar? Á stofnfundi Fegrunarfé- lagsins benti ég á og upp- lýsti, að hér væri um óaf- sakanlegt frumhlaup að ræða og gerði ráð fyrir, að þeg- ar önnur bæjarstjórn kæmi til sögunnar, mundi verk- smiðjan verða rifin, "Nú geri ég ekki ráð fyrir, að það verði gert að sinni, því að líklegt má telja, að varla verði minni vinnukostnaður við að rífa hana en reisa. Sennilega verður hyggileg- ast og minnstur skaði, úr því sem komið er, að láta hana standa óhreyfða, þar til hún grotnar niður af sjálfu sér, eða þar til að bæjar- og ríkissjóður í sam- einingu hefðu bolmagn til þess að þurrka þessa óprýði höfuðstaðarins burtu úr Ör- firisey. Því eins og rtú standa sakir um fjárhagsvandræði þjóðarinnar, eins og upplýst var nú um áramótin, virðist ekki v-iðlit að gera neinar framkvæmdir í því efni. En hvort Fegrunarfélag Reykja víkur vex að áliti fyrir að- gerðir sínar eða aðgerða leysi þessu viðvíkjandi, með an verksmiðjan stendur þarna óhreyfð, er annað mál. Annað mál, sem þó mjög. er skylt þessu, vil ég minn- ast á rneð fáum orðum. En það er fljótandi síldarverk- smiðjan Hæringur. Eg þarf ekki að fara mörgum orðum um þá mislukkuðu fram- kvæmd, það hafa svo margir rabbað og ritað um það fyr að byggja síldarbræðslustöð. iftæki, sem enginn botnar í í Örfirisey. Eg sýndi framj hvernig til er orðið, nema hvað sagt á, eftir bæði hérlendri ' og erlendri reynslu, að síldveiði mundi ekki verða hér ná- lægt á næstu árum, vegna þess, að hvalveiðistöð var starfrækt í Hvalfirði, og einnig vegna hinnar gegnd- arlausu rányrkju, sem átti sér stað þegar síldin veidd- ist sem mest þar fyrir tveim árum. Enginn veit, hve mörg hundruð þúsundir máJa hafa þá sokkið þar til botns af dauðri síld úr þeim nótum, sem alltaf voru að springa. Þetta liggur nú þar í botn- inum sem kasúldin leðja og eitrar sjóinn út frá sér. All- ar röksemdir fyrir þessu og bendingar um það voru virt- ar að vettugi. Þeir herrar, sem að þessu glæpaverki er að Marshall- hjálpin hafi verið notuð í það, ásamt ríkis-, bæjar- og einstaklings-framtaki. Eg vil aðeins benda þeim, sem að þessu Hærings-fyrirtæki standa, á það, að bæta ekki gráu ofan á svart með því að láta þessa ennþá fljót- andi síldarverksm. sökkva til botns við Ægisgarð — beztu, nýjustu og dýrustu bryggju í höfninni — með öllum þeim vélum, sem í hana hefur verið hlaðið, heldur taka úr henni vélarn- ar, þó að mikið kosti, og geyma þær í verksmiðjunni Faxa í Örfirisey. Fleyta sið- an skipsskrokknum burt úr hjÖfninni og koma honum fyrir annars staðar, þar sem þó hann sykki, eins og þar sem hann er nú. Það yrði óframíkvæmanlegt að ná honum þaðan aftur, eftir að hann væri sokkinn til botns þarna í höfninni, eða ókleift kostnaðarins vegna íyrir hafnarsjóð. Kem ég þá aftur að þeirri hugmynd eða ráðagerð, að olíugeymar verði settir upp í Örfirisey, til viðbótar þeirri skemmdarstarfsemi, sem eyjan hefur þegar orði5 fyrir. Verði þetta fram- kvæmt, má búast við, að það yrði til stórtjóns fyrir Rvík, eða jafnvel til eyðilegging- ar höfuðstaðnum. í riti mínu „Reykjavík — Örfiris- ey", sem ég gaf út 1948, sýndi ég fram á, hver hætta bænum gæti stafað af því á stríðstímum, að starfrækja síldarbræðslustöð í Örfiris- ey, sem þá yrði auðvitað sótzt eftir að sprengja. Sú hætta margfaldast við þaðr að hafa þar líka olíugeyma, því að ef sprengjum yrði varpað á eyjuna, mundi olí- an og síldarlýsið (ef nokkuð væri) renna logandi yfir höfnina. Annað eins hefur komið fyrir í öðrum lönd- um. Hver væri það þá, sem vildi eiga það á samvizk- unni, að hafa stuðlað að því, að svo færi? Á fundi þeim í Fegrunar- félaginu, þar sem rætt var um bræðslustöðina í Örfiris- ey, lýsti S^gurður Ól'aaon hrl. því yfir, í hinni snjöllu mótmælaræðu sinni, að það, sem ég hefði sagt um þessi mál í fyrrnefndu riti mínu, væri í fyllsta máta réttrnætt og íhugunarverð staðreynd. 1 styrjöld er, eins og mönn- um er kunnugt, mest sótzt eftir að sprengja olíustöðv- ar og annað það, sem hern- aðarþýðingu hefur. Er; þá nokkurt vit í að ætla, að önrt- ur hernaðarsjónarmið ríki hér á íslandi en um heim allan? Jafnvel þó að ekki væri um styrjöld að ræða, gæti samt hætta vofað yf- ir og hún af mannavöldum, eins og hefur sýnt sig hér ekki alls fyrir löngu, og til eru þeir menn í okkar þjóð- félagi, sem hafa ánægju af að horfa á sem allra stærstu brennu, hvað sem það kost- aði þá sjálfa og þjóðfélagið. Ennfremur kemur oft fyrir sjálfs-íkveikja. stóðu, hunzuðu allar leið-i ekki yrði eins .mikið tjón af, Hvaða hugsunarháttur rík- ir meðal ráðandi manna Reykjavikurbæjar, ætla þeir að setja höfuðstað okkar í jafn-gífurlega hættu eins og af þessu gæti stafað?- Er nú Hvalfjörður ekki fullnægj- andi til þess að hafa þar olíustöðvar? Svo virðist sem þeir fáu menn, sem að þessu ráðabruggi og framkvæmd« Framh»ld á 6, síðu. j

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.