Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 13.02.1950, Blaðsíða 4

Mánudagsblaðið - 13.02.1950, Blaðsíða 4
MÁNUDAGSBLA.ÐH) Máaudagur . 13, .febrúar 1940 •jiuuHMitawiimnHHitiiffliaiiiMHiiiinimiiiiitiic!! .iimiiiiiEiMiiitiiíiiiHiiiiiniimramiimHO », 1 Guðmiuidiir 'Císlásón Hagal I MANUDAGSBIABID j BLAO FYRIR ALLA I Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Agnar Bogason Blaðið kemur út á mánudögum. —Verð 1 króna í| lausa- 1 sölu, en árgangurinn, 52 blðð, 48 krónur I Afgreiðsla: Kirkjuhvoli, 2. hæð, opin á mánudögum. | Simi ritstjóra: 3975. | gaiiiK^ Svo á Islandf sei öndum Prentsmiðja Þjóðviljans h.f. IIIIÍDIIIIIÍ iiiicniiiiiiiiiiiniiiiiiiiiiiiciiiiHittiiiiciiiiiiiiiiuc-:- Mannorðsþjófar Framhald af 1. síðu. kunnan ágætismann, og hótar honum málssókn. Þessi maður kann auðsjáanlega ekki að skammast sin. Eg held, að það hefði varla getað skeð í neinu réttarríki, að starfandi lög- regluþjónn léti svona skýrslu frá sér fara, nema ef til vill í Chicago í valdatíð Al Cap- ones, þegar hann var búinn að kaupa upp lögregluna þar. Én setjum nú svo, að skýrslan sé sönn, sem auðvitað enginn trú- ir. Hvaða ásakanir eru í henni á séra Pétur? Aðallega þær, að hann hafi raulað visu fyrir munni sér og ætlað að heim- sækja stúlku í húsi einu í Reykjavik. Iívað ætli margar þúsundir Reykvikinga hafi i'ramið þess konar „glæpi"? Ef lögreglan ætlar að fremja hús- brot á öllum, sem það hafa gert, og handtaka þá, fær húu áreiðanlega meira en nóg að gera næstu mánnðina. Það er ekk,i nóg með, að Jón Leifs heimti skatt af mönnum fyrir að raula lög, heldur virðist nú lögreglan vera farin að líta á það sem alvarlegan glæp. — Hvað heldur Þjóðviljinn, að margir heiðursmenn í Sósíal istaflokknum hafi einhvern tíma á ævinni raulað lag eða heimsótt stúlku? Hvað mundi hann segja, rt Morgunblaðið birti það einn góðan veðurdag með stærsta letri sinu, að Stein grimur Aðalsteinsson eða bór oddur Guðmundsson hefðu raulað Internationalea fyrir munni sér úti á götu og síðan heimsótt stúlkur í Æskulýðs- fylkingunni eða Katrínu Thor- oddsen, og væru því að sjálf- sögðu hættulegir stórglæpa- menn, sem þyrfti að refsa harð lega? Eg er anzi hræddur um, að Þjóðviiljinn mundi kalla það fasisma og svívirðilega, persónuleg ofsókn, eins og það lika auðvitað væri. En ná kvæmlega sama eðlis eru á- kærurnar á séra Pétur, auk þess sem lítill vafi leikur á því, að þær eru ósannar. Það fer að verða vandlifað, ef mað- ur á von á því, að það komi í blóðunum og verði úthrópað sem stórglæpur, ef maffur raul ar Iag, heimsækir stúlku, svo að ég tali nú ekki um það, ef maður drykki sig kenndan. — Svo kemur það sjálfsagt næst, að menn á borð við Guðmund Arngrímsson birta skýrslur um það, að þeir hafi séð valin- kunna borgara fremja innbrot eða drepa menn, og blöðin taka því fegins hendi, ef póli- tískir andstæðingar eiga í hlut og'" birta það stórletrað sem' heilagan sannleika. Það er ægij lég staðreynd, að stjórnmála-j " siðferðið á íslandi er komið á það stig, að svona nokkuð er alls ekki óhugsandi. Ef stjórn- málaandstæðingur á í hlut, eru öll vopn nothæf. Það hefur Iengi viljað brenna við á ís-. landi, að einkalíf manna og jafnvel viðkvæm fjölskyldu- mál séu dregin inn í hina póli- tísku baráttu á ógeðslegan hátt. Þetta tíðkast annars ekki í neinu siðuðu landi, og vei því blaði, sem færi að nota svona aðferðir í Bretlandi eða á Norð urlöndum. Það mundi hljóta svo almenna fyrirlitningu, að það ætti sér ekki uppreisnar von. En á íslandi helzt blöð- unum allt uppi. Það á áreið- anlega langt í land, að einka- líf manna fái að vera í friði fyrir ósvífnum blaðasnápum hér á landi, svo sjálfsagt sem það þó virðist vera. Hvað varðar f ólkinu um það þótt einhver stjórnmálamaður eða embættismaður drekki sig kendan eða heimsæki kven- fólk, ef hann gegnir störfum sínum óaðfinnanlega? — En svona alger einkamál eru hval reki á fjörum stjórnmálablað- annáV.og ef einhver þólitiskur andstæðingur hefur ekkert slíkt aðhafzt, þá er bara að Ijúga því upp á hann, það verða alltaf einhverjir, sem trúa því, og þá er tilganginum náð. Svo auðtrúa sálir eru til, að þær mundu jafnvel trúa því, að Pétur Ottesen og Sig- fús Sigurhjartarson hefðu ver- ið á kvennafari og fylliríi, ef það stæði í blaðinu þeirra. — Aumingja fólkið ber alltaf ein hverja dularfulla virðingu fyr ir hinu prentaða orði, og ætti það þó að vera búið að reka sig nógu oft á. Ef hin ógeðslega rógs- og lygaherferð gegn séra Pétri Magnússyni verður til þess að vekja menn til umhugsunar um þetta ófremdarástand, hef- ur hún orðið til nokkurs góðs, þótt hún sé sprottin af illum hvötum og beitt hafi verið að- ferðum, sem eru viðurstyggð í augum alls heiðárlegs iólks. AJAX. í grein minni „Þá blindur leiðir blindan hér ..." skýrði ég frá þeim áfellisdómi, sem sagnaskáldið og ritdómarihn Hans Kirk hefur kveðið upp yfir öðrum merkishöf- undi dönskum, Harald Her- dal, vegna ummæla, sem Her- dal lætur eina af persónun- um í síðustu skáldsögu sinni hafa um það vináttu- og bræðraband þeirra Hitlers og Stalíns, sem stærstu velti veraldarhlassi það herrans ár 1939. En síðan hafa gerzt í máli þessu atburðir, sem vakið hafa geipiathygli. Þegar ég ritaði grein mína, kom það í ljós, sem menn röfðu ekki búizt við: Harald Herdal fékk birta \ -Land og Folk mjög harðorða svar- grein við ummælum Kirks. Herdal segir meðal annars svo: „Hafi Kirk raunverulega í augnabliks einfeldni hald- ið, að ég mundi þegja, þá hef- ur hann vaðið í meiri villu og svíma en nokkru sinni fyrr. Mér er ókunnugt um hvort Kirk ber einn ábyrgð á árás sinni — eða flokkur- inn og LAND OG FOLK eru honum samdóma. En ég.veit, _að Kirk, hvernig sem hann kann að láta verður að svara til sakar gagnvart mér. Eg er ekki óvingjarnlegri en svo í hans garð, að ég geti vel skilið löngun hans til að leggja niður rófuna og hlaupa sem fætur toga, en hann kemst ekki upp með það, begar um er að ræða mál eins og þetta". Herdal heldur því síðan fram, að höfundar beri alls ekki ábyrgð á því, sem sín- um skoðunum, er þeir láta persónur segja í skáldsög- um sínum, en hann ber það um leið blákalt fram, að af- staða Kommúnistaflokksins gagnvart bræðrabandi Hitl- ers og íStalins hafi verið röng, — og að flokkurinn hafi stuhdum síðan tekið alrangar ákvarðanir. Þá seg- ir hann meðal annars, að bók sín hafi verið rædd á flokksfundi hálfan eða jafn- vel heilan sunnudag, og auð- vitað matar hann Kirk á ummælum Nexös, svo sem þessum: „Bezta bók þín. Gjöf frá spámanni til okkar allra". Og Herdal klykkir loks út með eftirfarandi klausu: „Þessi greinargerð er skrif- uð fyrir þá, sem lesa Land og Folk, flobksmenn sem aðra. Þeir eiga rétt á að heyra skoðanir beggja máls- aðila, og þeir hafa gott af kálið er ekki sopið, þótt í ausuna sé komið, þegar ein- hver gerir sósíalistískum rit- höfundi rangt t-il og hyggst síðan varna honum máls" að komast að raun um, að Grein þessari fylgdi engin athugasemd frá ritstjóran- um, en aðeins þessi klausa frá Hans Kirk: „Þar eð ég lít svo á, að deilunni um bók Haralds Herdal sé lokið, hirði ég ekki um að gera athuga- semd við grein þessa. Eg vík ekki frá skoðun minni á Harald Herdal . Það slumaði í ýmsum, þeg- ar þessi grein birtist í Land og Folk. Hvernig gat nú á þessu staðið? Var Harald Herdal svo vinsæll meðal al- mennings innan kommúnista- flokksins, að blað- og flokks- stjórn þyrði ekki að varna honum máls- eða var meira frjálslyndi ríkjandi hjá flokknum, en menn höfðu áður þótzt komast að raun um? Svona var spurt. Og hvað svo? Jú, hinn 19. þ. m. fór Har- ald Herdal til Þýzkalands, rússneska hernámshlutans. Hann fór með ferjunni, sem er í förum milli Gedser og Warnemunde. Hann hafði vegabréf frá sendisveitinni rússnesku í Kaupmannahöfn og öll sín plögg í bezta lagi. Hann hugðist ferðast til Berl- ínjar, Leipzig og Dresden. „Hvergi hræddur hjörs í þrá hlífum klæddur mínum", mundi hann hafa tautað fyrir munn isér, ef hann hefði kunnað íslenzku og verið rímna-fróður. Ef til vill hef- ur hann viljað sýna manni að nafni Hans Kirk, að þarna væri piltur, sem farið gæti ferða sinna, hvað sem Kirk sá tautaði og raulaði! En hvað varð svo uppi á teningnum? Daginn eftir kom Harald Herdal aftur til sama lands, Danagrundar, með ferjunni — og sagði sínar farir ekki sléttar. Rússneskir fjármenn í Warnemiinde höfðu ekki verið alveg á því að sleppa þessum hafri inn í það hag- lendi, þar sem hinum menju- máluðu höfrum Stalins bónda er beitt. Fjármenirn- ir tóku í hornið á hafrinum og vörpuðu honum í stíu ut- an girðingar, en fleygðu hon- um svo út í ferjuna dönsku morguninn eftir! Þetta þótti þó nokkrum tíðindum sæta, og var sendi- ráðið rússneska í Kaup- mannahöfn spurt, hvernig á því stæði, að Harald Herdal hefði verið gerður afturreka. En þeir háu herrarþvoðu hendu r sínar. Þeir vissu ekki neitt. Þeir sögðu, að þetta hefði gerzt utan þeirra um- dæmis! En Kirk mun hafa glott í kampinn og sagt: „Vér látúm ekki að oss hæða, — 'nei, og aftur nei)" En nú er enn frá því að segja, að í þennan mund kom ' til Kaupmannahafnar rússnesk sendinefnd, sem kynna skyldi dýrð Sovétríkj- anna, þar á meðal friðarvilja þeirra og frelsisást, en hins vegar var með Dönum hrópáð fjöllum hærra um þá með- ferð, sem Harald Herdal hafði hlotið. Og nú voru góð ráð dýr. Harald Herdal hafði snúið sér til rússneska sehdi- herrans og veifað vegabréfi sínu. ER ÞETTA FÖLSK A- VÍSUN — eða er hún ekki fölsk? Og nú kvað sendiherr- ann vera mundu um misskiln ing að ræða. Hann mundi sjá svo um, að hliðinu í Warne- •múnde yrði upp lokið. Lengra er málum ekki kom- ið — ennþá. En það er ekki laust við, að „det danske grin" leiki um varir hvers þess, sem á þau minnist, og er yfirleitt talið, að meðferð- in á Herdal hafi. með öllu komið í veg fyrir annars hugsanlegan árangur . af för sendinefndarinnar rússnesku, — því að hverjar sem verða efndirnar á loforði sendiherr- ans, dettur -engum. í hug, að Herdal ha|i verið gerður aft- urreka v^gna. annars en bók- ar sinnar og hinnar hvass- yrtu greinar um Kirk og flokksstjórnina — og hvað sem öðru líði verði fr'am- koma syndaselsins geymd en ekki gleymd, enda auð- sætt, að hann hefur ekki, þrátt fyrir margra ára trú sína á kommúnismann, „losn- að undan blekkingu persónu- leikans", svo sem vinur vor, Þórbergur, orðar það. En svo er það þetta: Hvað koma þessi mál ís- lendingum við? Hvað kemur þeim við það, sem gerist suður í Búlgaríu, Póllandi, Tékkóslafíu, austur í Rúss- landi — eða jafnvel sunnan við aðeins „tvö hundruð mílna sjó úti í Danmörku?" Jú, svo spyrja víst ærið margir heima á íslandi enn þann dag í dag, — og þó finnst okkur, sem um langt skeið höfum opin augun, þeg- ar aðrir lokuðu þeim — og það margir hinir ólíkustu menn, — að .mjög sé nú um skipt andvaraleysið frá því sem áður var — og það að minnsta kosti allt fram á ár- ið 1947. í þessum mánuði hafa gerzt atburðir í höfuð- stað íslands, sem til þess benda, að þannig geti. farið, að erfitt reynist að bera svo tjöru í koll margra íslenzkra menntamanna, að þeir ranki ekki við sér fyrr en athöfn- inni er aðc.fullu lokið. Stúdentafélag. Reykjavíkur hefur haídið, fund .yið hús- ,; Fraimhald á 7. síðu.

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.