Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 03.04.1950, Blaðsíða 2

Mánudagsblaðið - 03.04.1950, Blaðsíða 2
MÁNUDAGSBLAÐH) , .. rf Máattdagitt* 3. afíríl 1950. - ÍJr heimi leiklistarinnar \ri NAUÐSYN SAMSTARFSISL. LEIKFELAGA Eitir Ævar Kvaran „Áhorfendasalurinn var litill; með lagni mátti kannske þjappa 100 manns saman á bekkina. En hér inni voru miklu fleiri, a. m. k. 150 manns; hekkir þéttsetnir og allt í kring standandi fólk, maður við mann. Hiti var mik- ill og misjöfn ilman í lofti, jþví að sumir áhorfendur íhöfðu auðsjáanlega koraið íbeint frá vinnu sinni. Hvert sem ég leit, sá ég veðurbarin andlit sjómanna og bænda og kvenna þeirra ljóma af eftir-j vænting, þrátt fyrir þrengsl- in og hitann. Eg átti í mestu vandræðum með að komast í buxnavasann minn til þess að na í vasaklút til að þerra svitann af enninu, sök- um þess hve þétt var setinn bekkurinn, en tókst það þó að lokum eftir nokkurn bægslagang. Eg sat á 2. bekk, ©g ef satt skal segja, dauð- kveið ég fyrir þessari leik- sýningu. Eg var ættaður úr þessu Utla sjávarþorpi og hafði komið þangað um dag- inn til.þess að vera viðstadd- ur kirkjuvígslu, en síðan ver- ið boðinn á þessa leiksýningu leikfélagsins, sem tilhlýðilegt þótti að hafa þennan dag til heiðurs hinum mörgu gest- um þorpsins. Eg þekkti vel Ieikritið, sem þarna átti að taka til meðferðar, og þótti vænt um það, því að það er eitt af merkustu verkum í ís- lenzkum leikbókmenntum. Eg kveið nú fyrir því, að verða að sitja þarna í hitanum og óloftinu í tvær klukkustundir og horfa á þessa blessaða við- vaninga stama sig í gegnum þetta ágæta leikrit. — Loks fer tjaldið frá. Bæjar- hlað. Bæjargafl til vinstri. - Fagurblá f jöll í f jarska, en til hægri sést móta fyrir gripa húsi eða smiðju. Miðaldra bóndi situr á steini og er að flétta reipi. Eg horfi á bónd- ann, og einhvern veginn léttir mér strax. Hann er svo dæma Iaust eðlilegur. Það er eins og hann hafi ekki gert annað allt sitt líf en flétta reipi. Brátl kemur ung stúlka út úr bæn- um, auðsjáanlega dóttir hans. ©g þau taka tal saman; og íeikurinn heldur áfram. Og hvað skcður? Eg gleymi hit anum, óloftinu, þrengslunurc ©g hörðum bekknum. Hrifinr ©g undrandi horfi ég á leik endurna. Framkoma þeirra r. fcispursdaus og örugg; kun áttan hiklaus, framburðurinn skýr og leikur þeirra furðu- eðlilegur og sannfærandi. — Þetta stritandi alþýðufólk í htla þorpimi mínu fékk mig, vandlátan borgarbúann, til þess að gleyma stund og stað. Mér mun seint líða þessi leik- sýning úr minni." Þetta var aðalefnið í frá- sögn kunningja míns, sem hitti mig á förnum vegi í fyrra, er við röbbuðum saman um leiklistarmáL Eg hef end- ursagt þetta nokkuð ýtarlega hérna sökum þess að ég veit, að þessi lýsing gæti átt við víða annars staðar úti um landið, þar sem leiklistarstarf semi er haldið uppi af áhuga- mönnum. Tvenns ber þó að gæta í sambandi við framan- greinda frásögn. I fyrsta lagi, að þar hafði kunnáttumaður f jallað um leikstjórnina, og í öðru lagi var um ramm-ís- lenzkt viðfangsefni að ræða, þar sem atburðarasin á sér stað á sömu slóðum og leik- ritið er sýnt, og er því sér- staklega hjartfólgið leikend- um. . Það er alkunna, að víða í sveitum Islands og sjávar- þorpum lifir og dafnar mikill leiklistaráhugi. Ungt og á- hugasamt fólk býður þar meiri erfiðleikum byrginn en nokkru sinni geta orðið á vegi okkar hér í höfuðstaðnum. 1 dreifbýlinu þarf unga fólkið stUndum að sækja leikæfingar langar leiðir, og notar 'til þeirra tíma, sem aðrir hafa sér til hvíldar. Sjálfir verða leikendur iðulega ao leggja af mörkum allt nauðsynlegt tii sýninganna. Við skulum nú til fróðleiks athuga dálítið nánar í hverjuj örðugleikar þessa unga fólks liggja. i " ...¦ Ef koma á upp leiksýningu, þarf fyrst og fremst að f á einhvern til þess/;að annast ieikstjórn, því að leikæfingar án leikstjóra verða aldrei ann að en fum og föndur. Það ger- ist nú æ algengara að leikfé- lögin úti um land leysi þetta spursmál með því að ráða sér frá Reykjavík leikstjóra, sem hefur kunnáttu í þessum efn-l um. Þetta hefur gefizt mjög vel, því a-5 jafnframt hag-| kvæmari aðferðum hafa leik- endur getað bætt við sig þekk ingu í tæknilegum undirstöðu triðum. Við leikstjórn dugar kkert þingræðisskipulag, ef starf inu á að miða nokkuð áf ram. Leikst jóri þarf því að hafa myndugleik' til þess að geta haldið uppi fullkominni hlýðni og aga. Verði einhver úr leikf lokknum á staðnum að takast þennan vanda á hend- ur, sökum skorts á kunnáttu- manni, má gera sér í hugar- lund, að erfitt getur verið fyr- ir hann að leiðbeina félögum sínum, svo að verulegu gagni megi koma. Þá er að velja leikritið. Það þarf að vera ís- lenzkt eða íslenzkað; auk þess þarf það að vera nægilega skemmtilegt til þess að tryggja aðsókn að leiksýning- unum, annars er allt starfið unnið f yrir gýg. Það má held- ur ekki vera of mannfrekt, vegna þess að venjulega er ekki úr stórum hópi leikenda að velja; auk þess sýnir reynslan, að því stærri sem leikendahópurinn er, því erf- iðara er að halda hópnum saman til æfinga. Þá þarf að útvega búninga á alla leik- endur og jafnvel hárkollur. — Verða þá leikendur ýmist.að útbúa þetta sjálfir eða reyna að fá það lánað úr Reykjavík, oft með ærinni fyrirhöfn. — Mæla þarf leiksviðið til þess að geta reiknað út stærð leik- tjaldanna; en í þau þarf auð- vitað að útvega efni, máln- ingu, við og striga, sem aldrei hefur verið jafn erfitt að af la sér og á þessum tímum gjald- eyrisskortsins. Takist það samt, þarf að smíða tjöldin og mála.sÞá þarf að ganga frá ljósaútbúnaði leiksviðsins, út- vega husgögn og aðra leik- muni; sjá um undirbúning leiksýninga; birtingu auglýs- inga, prentun og sölu aðgöngu miða o. s. frv. Þegar þess er gætt, að leikendur sjálfir verða að annast öll þessi ólíku og margvíslegu störf, geta menn gert sér í hugarlund, hvílíka ást á viðfangsefninu og fórnfýsi þarf að sýna til þess að ráðast í leiksýningu við svo erfiðar kringumstæð- ur. Og samt er þessari starf- semi haldið uppi um allt land. Það sýnir tvennt: hinar miklu vinsældir leD'listarinnar með- al íslenzkrar alþýðu og þann brennandi áhuga og ást, sem unga fólkið hefur á þessu við- fangsefni. Vafasamt er, hvort nokkurs staðar í heiminum ríkir meiri áhugi á leiklist en einmitt meðal íslenzkrar al- þýðu. Þetta er merkilegt atr- iði í íslenzkri alþýðumenn- ingu, sem oss ber skylda til að hlúa að. Væntanlega eru allir sam- Margaret prinsessa, systir Elizabetar ríkisarfa, verður að taka þátt í ýmsum opinberum skemmtunum, eins og aðrir meðlimir konungsf iölsWldnnnar, Hér «st hún vera að koma úr leikhf^i í Londora; mála um það; en hvernig á þá að f ara að því ? Hvaða leið- ir liggja beinast að því marki ? Samkvæmt 10. gr. laga um þjóðleikhús skal það „___ vinna að eflingu leiklistar hvarvetna á landinu." Fyrst um sinn getur þáttur Þjóð- leikhússins til þess að fram- fylgja þessu fyrirmæli varla orðið annar en sá, að ferðast með leikflokk leikhússins um landið árlega og sýna eitt- hvert gott leikrit. Það er að vísu góðra gjalda vert, en hætt er við, að bið geti orðið á því, að það efli leikstarf- semina úti um landið svo að nokkru nemi fyrst um sinn. Hvað eiga þá þessir áhuga- menn að gera? „Guð hjálpar u þeim einum, sem hjálpar sér ¦ sjálfur," segir máltækið. Þeir eiga að hjálpa sér sjálfir. Þeir eiga fyrst og fremst að stofna j. til samtaka. Þessi litlu leik- félög eiga að taka höndum •> saman og sameinast í lands- samband: Samband íslenzkra leikfélaga. Kostir slíks sam- bands eru auðsæir. Það myndin i ¦ geta lyft því Grettistaki til eflingar leiklistinni í landinu,. sem um munaði. Sambandið gæti 'haft fulltrúa eða fram-p kvæmdastjóra í Reykjavík, sem hverju sinni vissi hvaða . verkefni hvert félag hefði á. i prjónunum. Hann gæti því.. skipulagt lán á milli félag--r, anna á handritum, búningum , o. þ. h. Hann hefði bezta að- ; stöðu til þess að útvega hent- .. ug leikrit til sýninga, þar eð, í hann hefði aðsetur í Reykja-.;.. vík. Þá gæti hann annazt inn- .. kaup fyrir félögin á ýmsum ,' nauðsynjum til sýninganna, g i svo sem hárkollum, sminki, -;t efni í búninga (eða lán átr þeim) o. s. frv. Hann gæti a ennfremur verið milligöngu- u maður fyrir f élögin á útvegun fo leikstjóra, ef. því væri að ib skipta. . ,, :., ¦, }j !: Er leikfélagasambandinu'' yxi fiskur um hrygg, þyrfti '" það að beita sér fyrir nauðsyn '"'' legri samræmingu í byggingu '' leiksviða úti um landið. — Það þarf að gera hentuga ' teikningu af góðu leiksviði, >! teikningu, er síðan væri höfð til hliðsjónar við byggingu " allra leiksviða, scm byggð ' verða í framtíðinni úti um '' landið. Kostír þessa fyrir-' komulags eru meðal annars ' þsir, að auðveldlega. mætti '! . i Framhald á S. sí5a ¦;

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.