Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 24.04.1950, Blaðsíða 8

Mánudagsblaðið - 24.04.1950, Blaðsíða 8
Frægir menn um fimmtugtiMÆNUDAGSBLAÐlÐ Þegar maöur kemur yfir fimmtugt verður maöur miöaldra. Venjulega verður hann þá kyrrlátur og fyllist kærleika til náungans. Adolf Hitlar gat horft um öxl á fimmtúgKafmæli sínu og skoðaö '•** undraverðan lífsferil. Hann byrjaði sem húsamálari (oftast atvinnu- laus) en að lokum varð hann einvaldur í heimsveldi sem hann 'sjálfur jók aö mun. En hversu miklar hörmungar kostuöu sigrar hans mannkyniö? Hvernig voru aörir menn sem áhrif höfðu á heiminn. þegar þeir voru fimmtugir? Hverju höfðu þeir áorkað 4 hálfri öld? Þessir voru enn ekki frægir Christopher Columbus; hann var sáróánægður með heiminn þegar hann var 50 ára. Enginn trúði draum hans um siglingu í vestur til þess að komast til Ind- lands. Þó Ferdinand og Nakella Spánardrottning hefðu kostað fyrsta leiðang- ur hans 1492, þá var það ekki fyrr en 1498, að hann var 51 árs, að hann fór til Ameríku. En enginn hvorki hann né aðrir, vissu þá aö hann hafði fundiö nýtt meg- inland. Hann dó 1506, þá 59 ára, án þess aö njóta þess auðs og vegsemda, sem fund ur hans skapaði. Louis Pasteur Þegar Pasteur var fimm- tugur hafði hann verið skólakennari, prófessor í vís indum og meðlimur franska vísindafélagsins. Hann hafði enn ekki kynnt heim- inum hinar frægu lækninga uppfinningar sínar eins og t. d. antirabies-serumið. Foch marskálkur var um fimmtugt, óþekktur liðsfor- ingi í franska hernum. Hann gekk í herinn til aö berjast í fransk-prússneska stríðinu 1870, en varð of seinn að komast að víglín- unum. Hann var þá ekki frægur hermaður. Það var ekki fyrr en hann varð 63 ára að nafn hans varð heimsfrægt. Þessir voru nokk- uð frægir Julius Caesar var vin- sæll hershöfðingi um fimm tugs aldur. Hann var sigui- vegari í Galliu og land- stjóri Spánar. Hann var upphafsmaður fyrsta þrí- stjórnarveldisins með Crass- usi og Pompeyusi. Hann hafði ekki enn sett öldungadeildinni úrslita- kostina, ekki farið yfir Rukion og farið hergöng- una til Rómaborgar. Hann Sumir af mikilmennusn heimsins veru frægir um fimmtugt — aðrir unsr að vera hafði ekki steypt Ptolemeusi af stóli, krýnt Cleopötru. unniö Egyptaland eða orðið einvaldsherra. Hann vav myrtur 44 f. Jp. 44 ára gam- all. x Móhamcð vann að hug- sjón sinni: að fá alla Araba til að játa eina trú. Hanr. var Kamel-hirðir í æsku, en giftist ríkri ekkju frá Mekka og þar vann hann aö hug- sjón sinn leynilega í meira en 3 ár. Arabar voru þá um það bil að aöhyllast nýju trúna hans. Hann hafði enn ekki náð hátindi valda sinna, né unn ið Mekka, . Egyptaland, Grikkland og Persíu. Bcnjamin Disraeli var um fimmtugt þingmaður íhaldsflokksins og leiðtogi flokksins og fjármálaráð- herra. Hann var ekki oröinn for- sætisráðherra né helduv hafði hann þá náö undir Bretaveldi meirihlutanum af hlutabréfunum í Suez- skurðinum og gert þá ein- valda þar. Þessir voru þegar frægir Vilhjálmur ósigrandi barð- ist við Filipus I. Frakkakon- ung um fimmtugt, sem krafðist réttar yfir hertoga- dæminu Normandy. Hann var launsonur Roberts her- toga Normandys og sveita- stúlku frá Falaise. Árið 1066 þegar hann var 39 ára gerð'í hann innrás í England og sigraði Harald konung við Hastings og varð konungur Englands. Lúðvík 14., barðist þegar hann var fimmtugur við Rómverska heimsveldið, Spán, Holland og England. Hann varö konungur Frakk lands 5 ára að aldri. Hann réðst inn í Flandur þegar hann var 29 ára og vann hverja borg þar. Hann hafði ekki enn tekið þátt í valdastríðinu á Spáni né látið Nýfundnaland ,í hendur Bretum. Friðrik mikli. Um fimm- tugt hafði hann skapað nýtt Prússland, lagt undir sig Schlesíu, sigrað Frakka. Hann hafði ekki enn aukið ríki sitt að 1/3 né limað sundur Pólland og lagt und ir sig gervallt Pommern. Þessar tvær styrjaldir gerðu prússneska herinn að sterkasta herafla veraldar. Hann dó 74 ára. Napoleon. Þegar hann var 50 ára var hann hægt og hægt að visna upp á eyj- unni St. Helenu, Hann var aðeins 46 ára þegar Wellington, sem var jafngamall, lauk lífsferli hans í bardaganum við Waterloo. Á þsssum 4 ár- um hafði hann elzt um 20 ár. Var þetta sami maður- sem varð liðsforingi 16 ára, fylkisstjóri 26 ára og neyddi Breta til þess að gefast upp við Toulon? Sá sami, sem gaf Frökkum Belgíu og landamæri sem náöu aci Rínarfljóti, þegar hann var 28 ára. 36 ára var hann keisari Frakklands og kon- ungur ítalíu. Hann sigraði viö Austerlitz, þegar hann var 37 ára, hertók Berlín og reisti konungsríkið Vest- falen. Thomas Edison hafðí, þegar hann var 50 ára, gert alheim undrandi með upp- finningum sínum (síman- um, gramofóninum, raf- magnsljósinu o. s. frv.). Þegar hann var 34 ára, á því eina ári, seldi hann pat- ent af hvorki meira né minna en 104 uppfinning- um. í æsku hafði hann verið blaösöludrengur, skóburst- ari, járnbrautarstarfsmað- prentari -— en svo varð hann á unga aldri einn af mestu mönnum vísindanna. Nikölai Lenin var fimm- tíu ára 1920 og einvaldi kommúnista í Rússlandi. Hann var sonur lágsetts stjórnarstarfsmanns. Bróðir hans var dæmdur til dauða fyrir samsæri gegn keisai- anum. Sjálfur var Lenín dæmdur í 3 ár til Síberíu. Eftir aö hafa stjórnað upp- reisninni frá Genf, Finn- landi og París, snéri hann aftur til Rússlands 1917 með samþykki þýzku stjórn arinnar. Hann skipulagði Pétursborgarbyltinguna og felldi Kerenskystjórnina frá völdum og stofnaði einræoi alþýðunnar sem þjóðnýtti landið, eignirnar og fram- leiðslutækin. Benito Mussolini hafði þegar hann var 50 ára, ver- ið liöhlaupi úr ítalska hern- um, áróðursmaður sósíal- ista, ritstjóri og höfundur fasistahreyfingarinnar. Hann hafði skipulagt gönguna til Rómaborgar orðiö einræðisherra ítalíu 1922 þá 40 ára. Hann hafði ekki kynnzt Hitler, sem þá var rétt að birtast í stjórnmálaheimin- um og II Duce, hafði þá ekki ekki enn hugsað um Rom-Berlín-öxulinn. Ef t:i viil dreymdi hann þá um sigur í Abysseníu. Helicopter-vélar eru mjög til umræöu þessa dagana. — Hér er mynd af einni nýjustu gerð slíkra véla í Banda- ríkjunum. Molfke Framhald af 4. síðu. mjög bilaSur að heilsu. Bréf hans til arttingja sinna um ástand og atbúrði í Tyrklandi á árunum 1835—1839 voru gefin út í bók- arformi og álitin klassískt rit. Þegar Molke kom heim kvnnt ist hann Marri Bururton dóttur ensks ekkjumanns, sem hafði kvongast systur Molkes. Molke kvongaðist Marrv. A brúðkaupsdegi sínum var Molke gerður majór. Hann hélt áfram að gefa út bækur um ferða lög sín í Austur-Evrópu, bjó til fjölda af nýjum kortum yfir Constantinopel, Dardanellasund og Litlu-Asíu. 1845 kom út bók eftir hann um rússnesk-tyrkneska stríðiðíErfópu 1828—1839, og er sú bók talin hreinasta meist- araverk um hernaðargagnrýni. I tíu ár var Molke herforingja- ráðsformaður ýmissa deilda, og 1857 var hann gerður formaður þýzka herforingjaráðsins í Ber- lín. Uppdráttum Molkes var fylgt í ófriðnum við Austurríkismenn. 1866. Tveim herjum var stefnt móti Prússum, austurrísk-sax- neska hernum, sem í var 270000 manns og norður og suður þýzka hernum, 1 20000 manns. Prúss- neski herinn var 60000 minni en þessir herir. En með herkænsku Molkes unnu þó Prússar mikinn sigur. Eftir friðinn veitti prússneska þingið Molke 30000 pund og fyrir það keypti hann Creisau nálægt Schweidnitz í Slésíu. Ar- ið eftir gaf. Molke. út bók um styrjöldina milli Austurríkis- manna og Prússa. . •. ¦ ¦ Arið 1868, 24. des. dó kona Molkes. Næsta ár kom svo stríðið við Frakka. Mörgum árum áður hafði Molke gért teikningar og áætlanir um það stríð. Og þegar herinn var kallaður saman var teikningum hans fylgt í öllu. Hann var gerður foringi herfor- ingjaráðsins á höfuðstöðvunum meðan stríðið stóð, og var það konungurinn, sem það gerði. Eftir sjö mánuði var því stn'Si lokiS meS stórsigri Prússa. í október 1870 var Molke gerSur greifi, en vopnahlé var samiS 28. jan. 1871. Molke varS marskálkur í júní 1871; . I nokkur ár eftir ófriðiinn bafði Molke umsjón meS útgáfu sögu þessa ófriðar, er herforingjaráðið samdi. Hún kom út á árunum 1874—1881. Molke varð þingmaður 1871 og dó 24. apríl 1891. Hann var jarSaSur viS hlið konu sinnar í Creisau. (Moitke hefur í greininni allsstaðar misritazt Molke) C L I 0 ^Framhald af 5. síðu. hér ekki með rétt mál, þá ætti hann að gera sér ferð þarna inn- eftir og sjá með sínum eigin aug- um. Til samanburðar við sóðaskap- inn á Skúlagötu má benda á snyrtilega umgengni .íbúa bæjar- húsanna við Hringbraut. Þau hús voru byggð á undan Skúla- götuhúsunum, og þau, eru enn eins og ný. CLIO

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.