Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 12.06.1950, Blaðsíða 1

Mánudagsblaðið - 12.06.1950, Blaðsíða 1
3. árgangur. __j ^sr ^**r >r >^ ^^ >^ ^< Blaéfyrir alla Mánudagur 12. júní 1950 23. tölublað. Sigurður Skmgfield: HVAÐ ER „STEF"? Margir hafa beðið mig að skýra frá-því, hvað eigin- lega „STEF" væri, og þá einnig, hvernig hinum útlendu Stef jum sé háttað. Þýzkaland, sem vera mun vagga Stefjanna, þar sem útflutningur þýzkrar músíkur hefur verið mestur allra músik landa, og hefur þýzka rikið tekið inn miklar upp- hæðir arlega í útlendum gjaldeýri í gegnum sín mörgu heinváfrægu tónskáld. Sama er að segia um músiklöndin ítalíu og Frakkland. Þá liafa og Finnland og Noregur fengið miklar peningasummur í gegnum tónskáldin Sibel- ius og Grieg. Þýzka „Stefið" tekur tiltölulega litlar prósnetur af t. d. ópereítum ög óperum, núll komma eitthvað pró- sentur. Af hljómleikum hef ég sjálfur borgað til Stefs í Hámborg, fyrir tvo hljómleika, 3 mörk og 20 pfenninga, af liðugum níu hundruð marka nettótekjum, sem konsert- agentinn afhehti mér, Þetta „system" Stefjanna mun einn- ig gilda í öllum norrænum löndum, að prósentutalan er svo lág, að músikhús og hljómleikamenn finna ekkert til þess að borga það, en tónskáldin fá sínar prósentur, þvi safnast þegar saman kemur. Ef í útlöndum ætti að gera þessa Stefs-stofnun að einhverri okurstofnun, þá myndu stjórn- ir landanna a augnabliki grípa inn í, og blátt áfram fyrír- b jóða slíka f járöf lun. Hér heima er allt öðru máli að gegria. — Hér er TÓN- SKÁLDAFÉLAG, sem telur nokkra meðlimi, sem skrifa upp nótur, og vilja eðlilega fá eitthvað fyrir skriffinnskuna. Þetta tónskáldafélag hefur f jóra menn í stjórn hins ís- lenzka Stefs, nýkjörinn forstjóra, JÓN ÞÓRARINSSON, varaformann Pál fsólfsson og framkvæmdarstjóra Jón Leifs, vara-framkvæmdarstjóra Snæbjörn Kaldalóns. Þess- ir menn eru einnig í stjórn Tónskáldafélagsins, sem skiptist þar þannig: Páll ísólfsson formaður, Jón Leifs varafor- maður og Jón Þórarinsson framkvæmdarstjóri. Þessir þremenningar eru, eins og maður veit, tónskáld, og það er vissulega eðlilegt, að þau vilji eitthvað fá fyrir sín verk. En gallinn er sá, að í þessu efni er ekki um auðug- an garð að gresja, og þess vegna ekki hægt að þvinga neinn til þess að spila eða syngja verk þeirra, nema ef listamanna- þing væri háð mánaðarlega, sem svo endaði í f ylliríi á Hótel Borg, til uppbótar verkanna. En þegar ekki er hægt að halda listamannaþing nema einu sinni á hverjum 15 til 20 árum, þá er það öllum Ijóst, að verk íslenzkra tónsííálda verða á þessu tímabili að hvílast, og þes-s vegna er það eðlileg afleið- ing af orsök, að Stefs-þremenningarair llafa farið fram á óvenju háar upphæðír sem borgun fyrir uppfærslu ÚT- LENDRA TÖNSKÁLDA. — Enda er borgað inn til Stefs milljónir frá.'bíóum, íiaffihúsum, bílstjórum, kabarettum og síðast en ekki sízt átti útvarpið að borga HUNDR- UÐ ÞUSUNDA ÁRLEGA, en útvarp&stjóri gat með herkj- um komið upphæðinni niður í EITT HUNDRAÐ TUTTUGU OG ÁTTA ÞUSUND KRÓNUR Á ÁRI, og hefur útvarps- stjóri — að sögn — ekki sofnað væran blund síðan. Skrifstofukostnaður Stefs er geysimikill (í einu af dag- blöðunum stóð fyrir nokkru, að hann næmi um þrjú tíl f jög- ur hundruð þúsundum á ári). Aftur á móti sú prósenttala, sem hin útlendu tónskáld íá, sem hér eru sungin og spiluð, mun af Stefi vera reiknuð út í fullu samræmi við hinn út- lenda taxta, sem allstaðar er eins í útlöndum, og þar er VlSITALA ekki til. Af öllu þessu er því Ijóst, að Stefs- Framh. á 4 síðu. H^gongumidar áð óperunni - Sundur- söguð leiktjöld - Dýrar ökuferðir Margt heyrir maður nú um Þjóðleikhúsið þessa dag- ana. Mönnum er einkar táðrætt um hina undarlegu ráð- stöfun Þjóðleikhússtjóra, að sprengja verðið á aðgöngu- miðum að óperunni upp í 100 krónur per haus. Þetta mun hvergi þekkjast í heiminum, að ríkisfyrir- tæki eins og Þjóðleikhúsið — raunverulega þjóðareign — skuli yfirleitt hafa kjark í sér til annars eins og þessa. Það er virðingarvert, að reyna að fá hingað óperu, en mitt í sparnaðaröldunni, þegar allir eru hvattir til að spara, þá er óþarfi fyrir hið opinbera að bjóða heim folki, sem það hefur ekki efni á að halda, nema að léggja óhæfilega mikil gjöld á þá, sem vilja njóta kvöldsins í Þjóðleik- húsinu. Sviðsstarfsmenn Þjóðleikhússins hafa setið við svarta iðju undanfarið. Þeir hafa ekki gert annað en að saga sundur leiktjöld þau, sem nota á við Brúðkaup Figaros í kvöld. Nokkuð af leiktjöldum óperunnar hafa verið send hingað frá Svíþjóð, en þegar til kom, reyndust allar dyr og gluggar Þjóðleikhússins of smáar til þess að koma þeini inn í húsið. Þjóðleikhússmenn létu það ekki á sig fá, heldur bara söguðu „kúlissurnar" í stykki og tróðu þeim inn. Sigurður Skagfield: I, Ágæfjr fónleikar Symfómuhljómsveitarinnai', I untlir stjórn dr. Victom I Urbantschitseh f Dr. Urbantschitsch upp* færði þ. 2. júní s.l. með Sym-i fóníuhljómsveitinni í ÞjóðV leikhúinu, verk eftir Rossinf, Mendélsohn, Mozart og Jóh* Strauss. Dr. Urbantschitschl er einbúi hér heima, hanií gnæfir yfir, við eigum engant annan hljómsveitarstjóra semi nálgazt getur dr. Urbants^ chitsch á því sviði. Dr. Ur-» bantschitsch formar hin stóru músíkverk frá eigin' i - - brjósti, hann þarf ekki nein- ar grammóf ónplötur tilj þes að fara eftir. Því þjálfun; og músikmenntun, samfará miklum gáfum hins þroskaðá músíkmanns, gem dr. Ur- bantschitsch að fyrsta flokks DIRIGENT. Hljómsveitin spilaði með ágætum hin stóru verk, form- fast með nákvæmu tempi, og hljómfegurð. Hljómsveitin er; nú á góðum vegj að geta spil-> að hvaða músikvérk sem er; — með bravour — ef hún! aðeins fær möguleika að þjálfast og þroskast undii) taktstokk dr. Urbantschitsch, Aheyrendur hylltu okkar á^ gæta dirigent, og hljómsveit-» ina, og maður fann hinn. sterka straum einlægrar hrifn ingar og vináttu, — sem eng-> inn' annar hljómsveitarstjóri hér heima hefur náð. Startgjald bifreiða hækkaði upp í sex krónur s. 1. föstudag, en síðan kostar ferðalagið fimmtiu aura á mín- útu. Er nú svo komið, að ekki eru til „túrar" hjá bifreiða- stjórum, sem kosta nudir átta krónum, en meðalferðir munu kosta tíu krónur eða þar yfir. Þessa ráðstÖfun má telja varhugaverða, og heyrzt hefur, að bifreiðastjórar almennt séu mjög gegn svona háu startgjaldi. Bifreiða- iotkun almennings hefur minnkað talsvert, og ætla má að hún minnki allverulega nú, þegar verðhækkanir al- mennt leika lausum hala. Sennilegt er, að almenningur mjög alvarlega noti nú ekki Ieigubifreiðar nema í brýnustu nauðsyn. Um mánaðamótin geysaðf mikið glæpamannastríð % Brooklyn, New York. Þeir) se mvoru að verki voru ung-< ir glæpamenn allir um 17! ára. Flokkarnir sem börðus^ voru úr tveim hverfum borg- arinnar og ætluðu að gerai út um hvor þeirra ætti að? halda völdum og endað| stríðið þannig að báðir lentu: í höndum lögreglunnar og þar bíða þeir dóms. Unglingarnir höfðu skamml byssur og skutust á í hliðar* götu en íbúarnir flýðu semi fætur toguðu í allar áttir< Nokkrir særðust og einij (N. Y. Times);,

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.