Tíminn - 20.05.1970, Blaðsíða 7

Tíminn - 20.05.1970, Blaðsíða 7
MJ&vikuuAGUR 30. raaf 1978. TIMINN Útgefandf: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Framfcvaemdasljórt: Kristján BenedfttSBOn. Rttstjórar: Þorarinn ÞoraHnwon (áb). Andés Kristjánsson, Jón Helgason og Tómaa Karisaon. Anglýsingastjórl: Stemgrínmi Glslason. Rltstjórnar- AilfstufuT 1 Bddnbúslim, etmar 18300—18306. SkrifWofur Baofeaatnetf 7 — Afgrelðsmsínil: 12323 Auglýstagaslml: 19923. ABrar atrtftofta afmt 18300. Asfcrifargjald fcr. 165.00 á mán- ofH, tamaBdandi — í knssasSta kr. 10.00 eint. ¦ Prentsm. Edda hf. f Kaupsamningarnir Kaupsamningar mfni vmnuveitenda og flestra félaga f AlþýOusambandi íslands féHu úr gildi aðfaranótt síðastl. ¦fðstudags. Samningaumleitanir, sem hafa farið fram að undanfðrnu, hafa enn ekki borið árangur og stjórnir flestra verkalýðsfélaga hafa því aflað sér verkfallsheim- Mdar. Sum stærstu verkalýðsfélögin, eins og Dagsbrún f Reykjavík og Eming á Akureyri, hafa þegar boðað verk- fðH í næstu viku. Dagsbrún hefur áréttað verkfallsboð- unina með bví að stððva þegar alla eftirvinnu. Þessi skjótu viðbrögð verkamannafélaga þurfa ekki að koma neinum á óvart eftir það sem á undan er gengið. Launþegar hafa tvö undangengin ár sætt sig við mikla kjaraskerðingu. Nú hefur árferði batnað mjög að nýju, og munu fróðir menn telja, að verðlag útflutningsvara sé nú um 20% hærra en það var á árinu 1967, og afla- brögð í vetur hafa verið með allra bezta móti. Launþeg- vm ber því nú að f á kjör sín verulega bætt. Það hafa Mka undantekningarlaust allir, sem rætt hafa þessi mál að undanförnu, lýst yfir þeirri skoðun smni, að nú bæri að veita launþegum verulegar kjara- bætur. Atvinnurekendur hafa gert þetta ekM síður en aðrir. Þegar þetta er athugað, ætti að horfa "bétur um sam- komtdag'nú en lengi áður. Það er líka áreiðanlega ein- dregin ósk þjóðarinnar, að samkomulag náist, án þess að ffl verkfana þurfi að koma. Verkföll eru dýr fyrir alla. VerkföH virðast líka með öllu óþörf nú, ef nægilegrar sanngirni er gætt. Verkalýðsfélðgin hafa flest lagt fram krðfur sínar, en fyrsta gagntilboð af hálfu atvinnurekenda var lagt fram í gær. Það er mikill galli á samningagerð hér, hve seint viðræður hef jast, og hve seint deiluaðilar leggja fram tillögur sínar. Þetta þarf þó ekki að koma að eins mikilli sðk og ella, ef nægur undirbúningur hefur átt sér stað að öðru leyti. Málavextir eru svo augljósir og einfaldir að þessi sinni, að samkomulag ætti að geta náðst, án þess að til stór- átaka komi. Næstu daga ber að hafa hraðann á og vinna vel. Launþegar eiga að fá kjarabót, án þess að þurfa að grípa ta verkfallsvopnsms. Þjóðin mun fylgjast vel með því, hvernig unnið verð- ur að kaupsamningunum næstu daga. Hún mun veita því ríka athygli, ef einhverjir aðilar beita þar óeðlilegri tregðu eða ósanngirni og verða þannig valdir að því að rjúfa vinnufriðinn. En skorti ekM góðan vilja, á að vera auðvelt að ná skjótri lausn. Fjögur Vísitala framfærslukostnaðar hefur hækkað verulega enn einu sinni, eða um 4 stig. Söluskattshækkunin veldur hér mestu. Hefði verið f arið að ráðum Framsóknarmanna á þingi í vetur, þ.e. að undanþiggja helztu neyzluvörur söluskatti og hækka fjölskyldubætur um 20%, hefði verið komið í veg fyrir þriggja stiga hækkun á vísitölunni. Þá hefði tillaga Framsóknarmanna um að leiðrétta skattvísi- töluna, dregið úr kaupkröfum, sem launþegasamtökin verða að gera ella. Alit hefði þetta hjálpað til þess að halda verðbólgunni í skefjum og auðveldað raunhæfar kjarabætur. Núverandi ríkisstjórn hefur bersýnilega lít- inn áhuga á heilbrigðum og raunhæfum fjármálaaðgerð- um. Þ.Þ. Kristinn Björnsson, sálfræðingur: Um takmarkaðan aðgang að verklegu námi Þessi grein er skrifuS til að vekja athygli á sérstæðu cin- kenni hins íslenzka fræðslukerf is. Einkenni, sem litla athygli hefnr vakið og litt verið rætt, þrátt fyrir miklar umræ'ður nm fræðslumál að undanförnn. Þetta er hin mikla takmörkun á aðgangi nngs fólks að iðnnámi og ððrn verklegu námi. Jafn- framt má benda á það, hversu lítið fræðslukerfið hefur verið tengt atvinnulífinu, og mörgu þörfu verklegu námi hefur enn ekki verið komiS á, nægir þar að iiefna nndirbúningsmenntun og þjálfun iðnverkafólks, af- greiðslufólks og fleira. Sú mun reynsla ungs fólks, sem nú sælrir um að hef ja iðn- nám, að ýmsar iðngremir séu svo að segja lokaðar. Aðrar taka við nemum, sem bjóðast. Það skapar sérstakt misrétti, að cinstakir meistarar i cftirsótt- um iðngreinum ráða því hverja þeir taka til náms í greininni, en engin undirbúningsmenntnn ða hæfnispróf tryggja þeim hæf ustu eða bezt nndirbúnu aðgang nmfram aðra. Er þetta ólíkt þvf, sem er við inntöku í flesta æðri skóla, þar sem viss próf, svo sem landspróf eða annar til skilinn undirbúningur er látinn skera úr því, hverjir fá aðgang. Hlutverk fræðslnkerffs er mismnnandi í ýmsum löndum og frá einum tíma til annars. Fyrrum var menntun munaður hinna bezt settn í þióðfélaginu, æflað það hlutvcrk helzt að anka glans yfirstéttafólks og gera það samkvæmisliæfara, og hún var dægradvöl þeirra, sem höfðu nægan tíma og þurftu ektí að strita fyrfr lífsnauðsynj um. í lýðfrjálsum þjóðfclögum síðari tíma verður meuntun a<- menningseign og fær það hlut- verk að veita yfirsýn yfir þekk ingu manna á umhverfi sinu og tilverunni, oft án þess að hugs- að væri um hagnýtan tilgang bessa. Það er fyrst f tækniþró- nðu, verkskiptu þióðfélagi nú- tfmans að hagnýtt gildi fræðslu verður augljóst. Nú er fræðslu- kerfi ætlað að búa f jðlda æsku- fóTks undir störf sem fram- leiðsla, efnahagur og velllðan þjóðar byggist á að rétt og vel sé unnin. -Ef skólunum tekst þetta ekki, veldur það stöðnun verklegra framfara og hagvaxt- ar og afturför f tiOiti. í umræoum hcr á landi um menntamál sfðustu árin hefur almennt komið fram skilningur á gildi menntunar en elnkum þó háskólamenntunar. Þess hefur minna gætt, að krufið værl til mergjar, hvernig skólan-nir gætu beint komið til móts við þarfir atvinnulífsins og lítt veriS rætt um verklegt nám. Hinar miklu umræður, sem orðið hafa um landspróf og nauðsyn þess að opna fleiri leið til náms í mcnntaskóla, eiga að nokkru rætur að rekja til þess, að flest styttra nám og verklegt nám er mjög oskipulagt, aðgangur að því takmarkaður eða það er varla aðra námsleið en lands- Eristinn Björnsson, iðnnám, sem fyrr er nefnt, og próf og langskólanám, þó að margar fleiri ættu að vera til og eins girnilegar. Þetta er kjarni málsins. fs- lenzka fræðslukerfið hefur ekki verið skipulagt í samræmi við þarfir atvinniilífsins og tengsl er að miklu leyti lokað án þess að almenningur veiti því telj- andi athygli. Síð'ast liðið vor urðu mikil blaðaskrif og fuudahöld -egna þess að tilraun var gerð tfl að takmarka aðgang að einni deild háskólans, læknadeild. Um lang- an tíma hefur þó aðgangur ver- ið takmarkaður að náini f út- varpsvirkjun, hjúkrun, hús- gagnasmíði og fleiri greinum án þess að nokkrir mótmælafund- ir væru haldnir eða verulega um málið skrifað. Ég vil aS síðustu benda á nokkur atriði, sem hafa þarf f huga við endurskipulagningu fræðslukerfis okkar með tilliti til hagnýtra þarfa. 1. Draga verðnr verulega úr eða afnema með öllu þær höml- ur, sem eru á aðgangi að íðn- námi og ððru tiltæku verklegu námf, svo að allir, sem hæfir teljast til að stunda það, fái aðgang. Þetta gæti þýtt að auka þyrfti kennslukrafta og aðra að- stððn við þetta nám, en kostn- aður vegna þess er tiltölulega lítill og mun minni en við iengra nám, til dæmis i háskóla. Nokkur off jölgun í ein- hverjum iðngreinnm er því lit- il sóun miðað við offjölgun í háskóiagreinum. Ekki er heldur mikil hætta á off jölgun, þvf aö með vaxandi iðnþróun eykst þörfin á iðnmenntuðu fólki. 2. Koma þarf á stuttu námi sumpart f námskeiðaformi f ýmsum þeim greinum, sem nú er ekki vðl á, t. d. fyrir af- greiðslufólk, iðnverkafólk og sjómenn. Eitthvað hefur verið gert af slíku, en það er allt óskipulegt, lítið kynnt almenn- ingi og ekki I tengslum við fræðslukerffð, sem beint fram- hald skyldunámsins. 3. Koma þarf £ almennri fræðslu á gagnfræðastigi um atvinnulifið, krðfur þess og þarfir. Slfk starfsfræðsla eykur yfirsýn nemenda, gerir þeim náms- og starfsval auðvcldara. Jafnframt þarf að koma á leið- beiningnm um starfsval fyrir nemendnr unglinga- og fram- haldsskóla. 4. Athuga þarf námsskrá skól- anua allt frá barnafræðslustigi upp á menntaskólastig með sér- stöku tilliti til þarfa atvinnn- lífsins. Er ekM citthvað, sem sleppa má, og ætti ekki annað þarfara að koma í staðinn? f skóluin okkar hcfur tfl þessa íítil áherzla verið lögð á undir ekki til. Almenningur sér þvf við það eru lítil. Þegar ungl- inga- og gagnfræðanámi Iýkur, er þörf vissra stuttra en skipn- lagðra námsbrauta fyrir þá sem ætla ekki í langt nám, og þess- ar námsbrautir þurfa að leiða beint út í atvinnulífið. Ein þessara námsbrauta er stöðuþekkingu ýmissa greina náttúruvísinda, sem eru bein undirstaða verklegra greina, en meirí tíma eytt i mál og sagn- fræðinám. Þetta þarf e-1. v. að breytast á sumum skóiastigum. Má t. d. spyrja, hversu hagnýtt það er, að menntaskólanemar læri 5 erlcnd mál o;, allir sömu málin. Væri ekki heppilegra, að hver lærði tvö til þrjú og ekki allir það sama, en nukið væri námsefni f náttúruvísindum og félagsfræði? 5. Sérstaka athygli þarf að veita námi þeirra, sem eru andlega fatlaðir á einhvern hátt, tornæmir eða eiga erfitt með nám. Þessum nemendum er hálft f hvoru útskúfað ur skólakerfinu, þegar baruastigi lýkur, ef ekki beint með að veita þeim ekki skólavist, þá óbeint með afstöðu skólans og aðgerðarleysi í að veita þeim námsaðstöðu við sitt hæfi. En þeir þurfa nokkuð aðra náms- skrá en venjulegir nemendur og verMega þjálfun, sem enn er ekki völ á, að skyldunami loknu. Þessir nemendur eiga að geta orðið nýtir starfsmenn á mörgum sviðum, ef rett er á haldið. 6. Háskóli fslands þarf að tengjast atvinnuvegunum meir en nú er. Kanna þarf rækilcga, hvaða greinar á háskólastigi eru nauðsynlcgar fyrir forráðamenn og tæknimenntaða menn, sem starfa á hinum ýmsu sviðum atvinnulffsins, og koma svo á kennslu í þessum greinum, er miðist við þarfir þess. Háskólinn á ekki aðeins að vera embættismannaskóli fjar- Iægur atvinnnvegum og þðrfum þeirra. Ég hóf þetta spjall með þvi a'ð tala um takmarkaðan að- gang að iðnnámi. Það kemur I Iiós, þegar farið er að fhuga tengsl fræSsluskerfisins við atvinnulífið og þjónustu við það, að fleira er fhugunarvert og ofmargt til að ræða eða gera tillögur um f stuttri grein og að Iítt athuguðu niáli. En fyrr nefnd takmörkun á aðgangi að iðnnámi og afskiptalevsi almenn ings af þessu er táknrænt og sýnir okkur betur er margt ann EYamhald S 11. síðu J

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.