Tíminn - 13.02.1972, Blaðsíða 8

Tíminn - 13.02.1972, Blaðsíða 8
TÍMINN Sunnudagur 13. febrúar 1972 VERTU SÆL, FARÐU VI Rætt við Stefán íslandi óperusöngvara Golgata Reykjavik er nafniö, sem Stefán Islandi, fyrrum óperusöngvari, hefur gefiö 'staðnum, þar sem hann býr. En nú eru sex ár, liöin siöan hann kom heim til tslands að loknum löngum söngferli erlendis. Blaöa- maöur Timans hitti hann a& máli fyrir skömmu f fbúð hans i sam- býlishUsi, sem stendur þar sem Háaleitisbrautina ber hæst og raunar hærra en siálfa Öskju- hllðina. — Ég keypti þessa IbUð eingöngu vegna Utsýnisins, sagöi Stefán Islandi. — Ég sit oft hér dögum saman og horfi út. Héðan er útsýni til Snæfellsness, Esjunnar og til austurs lengst upp I Mosfellssveit. Og svo er nátt- túran óspjölluð á hæðinni um- hverfis húsið, henni má alls ekki breyta, hér á ekki aö byggja meira en orðiö er. He'rna er alltaf rok, jafnvel þótt logn sé þegar komið er niður i bæ. En ég kann þvl vel. Og vindurinn hvin á veggjum þessa manns, sem um langt skeið var dálæti hvers mannsbarns á tslandi og gerði garðinn frægan með söng slnum erlendis, en kom hingað á sumrin og héít hvern konsertinn af öörum fyrir yfir- fullu hUsi. Hann er ánægður og æðrulaus: — Þaö var alltaf ætlun min að eyða hér ellinni. Fólkinu hér þykir vænt um mig og mér þykir vænt um þaö. Mér Hður vel. — Þú viðist nú ekki tiltakan- lega aldurhniginn. —Ég er bráöum 65ára og það er býsna hár aldur fyrir söngvara. Og eitt er vlst, að þaö er ekki svo mikiö sem einn tónn eftir I mér. ftg get ekki einu sinni raulað á rekkjustokknum lengur. Var stundum þreyttur l á söng En það er I lagi, ég var oröinn þreyttur á öílu þessu gauli mlnu. Þessi 40 ár, sem ég hef verið að . baksa vi& söng hafa náttúrulega ekki ætið gengiö hljoöalaust af, . enda hef.&i þaö ekki veriö svo praktískt. Og sturidum var ég or&inn svo þreyttur á tónlist og söng aö mér fannst það allt hávaði, hve fagurt sem það var. Nú get ég aftur á móti haft þögnina í kringum mig eins lengi og ég vil. Ég hlusta t.d. ekki á ut- varp og sjónvarp nema eitthvaö sérstakt eða göfgandi sé á dag- skrá." — Er þá engin eftirsjá a& röddinni? — Ekki af maöur er svo hamingjusamur aö geta hætt þegar röddin er farin aö gefa sig. Aö hafa ekki ráö á þvi og halda áfram aö halda I skottið á þvi, sem ekki lengur er til, — þaö er mesta sorgarsaga, sem ég get hugsað mér. Og láta ef til vill aðra segja sér að nú veröi maöur a& hætta. En a& geta sagt við röddina: Far þú, vertu blessuð og þakka þér góða samfylgd. Ég skil við þig glaður og kátur I geði. — Það er eott. Söngur seni var ófáanlegur Þa& er bezt aö gleyma ekki erindinu vi& söngvarann, a& spyrja hann um plötu Stefáns ts- landi, sem Skagfiröingafélagið og Fálkinn h.f. gáfu út nú fyrir jólin. — Skagfirðingafélagið átti frumkvæ&i ab þvi, a& safna& var saman upptökum og plötum, sem gefnar voru út með söng mfnum hér á&ur, og valio Ur þeim efni á stóra hljómplötu. Sumt af þessu iiafði aldrci veriö sett á plötu, en þa&, sem komst a 78 snúninga plötur hefur um árabil verift me& öllu ófáanlegt. Elztu upþtökurnar eru frá þvi um 1937-38, og eru af plötum, sem ger&ar voru í Kaup- mannahöfn og hafa ekki veriö seldar hér, þaö yngsta á þessari nýju plötu eru lög sem ég söng á tónleikum f Gamla blói 10. okto- ber 1958. Þetta er sannkölluö Skagfirðingahljómplata, hUn er helguð Skagafiroi og á umslaginu er mynd af Drangey. HUn hefur selzt vel, þakka skyldi fyrst og fremst formanni Skagfirðinga- félagsins I Reykjavik. Ég hef beðið Skagfiröingafélagið, aö þeir peningar, sem hafst upp Ur sölu plötunnar, verði lagðir I sjóð, sem ég stofnaöi einu sinni og er i Skagafirði. Stofn þessa sjóös voru 50.000 kr. sem Skagfir&ingar söfnuöu og gáfu mér. Þessir peningar eiga aö vera I Skagafirði og bætast viö þenrian sjöö minn, þegar höfuð- stóllin er öröinn nógu mikill, hef ég beðið um, aö vöxtum og vaxta- vöxtum verði Uthlutað til Skag- firöings, konu eöa karls, sem hefur hug á riámi og er álitinn hiálparverbur. Sjóðurinn hefur efekert'. með söng að gera styrkþegi mætti gjarnan vera bóndadrengur, sem vill fra á bændaskóla, . eða stUlka, sem ætlar á hUsmæðraskóla. Hvaöa nám sem kemur til greina, og hugsun min er, að sjóðurinn gæti erðið ungu efnilegu fólki til ofur- litils stuðnings. — Hvaða lög er á plötunni? — Það eru Stormar, BI, bl og blaka, Kirkjuhvoll, I dag skein sól, Þey, þey og ró, ró„ Sáuð þiö hana systur mina, Ég lit I anda liöna tlö, Heimir, Gigjan, Vöggu- ljóö RUnu, Svanasöngur á heiöi, Amma raular I rökkrinu, Til skýsins, Soföu unga ástin mln, og Horfinri dagur. íog lét i ljós ósk um aö Bikarinn eftir Eyþór Stefánsson yr&i me& & plötunni, svo eitt lag eftir Skagfiröing yr&i á þessari skagfirzku plötu. En hljómplötufyrirtækiö Fálkinn vildi þa& ekki af þvi a& Bikarinn er á annarri plötu minni, sem þaö hefur gefiö Ut. Ég er þakklátur fyrir hlýju fólksins — Ert þU mikill Skagfir&ingur I þér? — Tengsli mln viö island hafa alltaf verið sterk og hjarta ætt- jarðar minnar er I Skagafiröi. Ég þarf ekki aö fara i neitt mann- greinarálit. Mér hefur þótt jafn- vænt um alla Islendinga, hva&an sem þeir hafa veriö af landinu. Þegar ég korn hingaö á suinrin var ég alltaf að syngja fyrir fólkið og mér fannst ég eiga þaö. Mér virtist lika, að þvi fyndist það eiga mig. Það hafa vissulega ekki allt verið gullkorn sem ég bar á borð. En það var eins og flestum þætti það gott, sem ég söng. Eitt sumar hélt ég 13 söngkvöld i Gamla biói og það var alltaf uppselt. ÞU getur Imyndað þér að sllk aðsókn gaf góðan pening. Fyrir hann hef ég m.a. keypt mér þessa eggjaskurn, sem ég bý hér i. Þeir peningar, sem ég hef unnið mír inn hér hafa aldrei fariö Ut fyrir landsteinana. Ég hef eytt þeim hér heima til eins og annars. Fjórtán óperuariur A einum konsertinum I Gamla blói gerði ég glappaskot. Eg hygg ekki, að nokkur söngvari hafi verið eins heimskur og ég þá. &g söng 14 óperuarfur á einum og sömu tónleikunum. Það var anzi mikið konsertprógramm. Eins og þU sjálfsagt veizt er oft iriikið af háum og erfiöum tónum I arlum. Þar er boginn spenntur eins hátt og mannsröddin kemst. Þetta haf&ist, en ég verb a& vi&urkenna, að ég var or&inn anzi þreyttur. Þaö var ekki a& tala um nein aukalög eftir þetta geggelsi. — Vildi fólk hér heima kannski heldur heyra islenzk lög? — Þau voru alltaf vel þegin. En vænzt þotti fólkinu um óperuari- urnar. Það vildi sjá hvaö Stefán tslandi gat. „Hann kemst riú ni&ur," sag&i það e.t.v. „ en kemst hann þá upp aftur " — Og ég laumaði allt.af Islenzkum lögum inn á söng- skrána, þegar ég hélt tónleika erlendis. Meðan ég var aö syngja þau, var ég komin heini til Islands, upp I sveit, norbur i Skagafjörð jafnvel. Og íslenzku lögin fengu oftast góöar viötökur. ,,Ég bið um ekkert annað en árangur" — ÞU varst ástmögur þjóöarinnar. Þráöi fólkiö svo mjög söng eftir tiltölulega Htil kynni af tónlist og söng, eöa hvað olli? — Ég veit ekki. En eg fékk betri menntun en flestir aðrir söngvarar á minum tima. Það er ekki mér að þakka að ég gat komið fram sem sá sem kunni. Ég getþakkað guði, og ég get lika þakkað það mönnunum. Rfkharð Thors framkvæmdastjóri kosta&i nám mitt án þess aö krefjast endurgjalds. „Ég biö ekkert um annaö en árangur", sagöi hann Ég sá svo um þegar ég hélt tón- leika hér I Gamla biói, aö stUkan fyrir miðju væri alltaf tekin frá fyrir Rikharð og hans fjöld- skyldu. Þegar ég hélt minn fyrsta konsert hér að loknu námi 1933, söng ég eingöngu fyrir Rikharð Thors. Ég var að sýna honum hvað ég kynni og þakka fyrir mig. Hann kom til min niður I kjallara að loknum söngnum og tók f hönd mina, fámáll að vanda. „Þa& fór eins og mig grunaöi,' var næstum þaö eina sem hann sagöi. Þá þóttist ég viss um, aö mér heföi tekizt hérumTsfl vel. Þetta var min „succés" og hUn hundraö prósent. Ég bjó þá á Hótel Borg, og þa& segi ég satt, a& ég kom varla fótunum niður á götuna á lei&inni ni&ur eftir. Og á þessum or&um mannsins, Richards Thors, hef ég lifaö allt fram á þennandag. Hvort hann haföi vit á söng e&a ekki, hef ég enga hug- mynd um. Þa& kemur mér ekki vi&. Og hef&i einhver si&ar sagt vi& mig, a& ég gæti ekkert sungið, þá hefði ég einungis svaraö: Þín sko&un skiptir mig ekki máli, Rlkharöi Thors finnst þetta gott. Þaöersvo gott að verba gamall ef maöur hefur einhvers a& minn ast, sem er gott, eiris og þessa nianns, Bg er horium mjög þakk- lótur. MYRKUR 1 TUT' Agnar Jónsson og Gublaug Guðlaugsdóttir kona hans. Þ.M. SKRIFAR: t reisulegu húsi, sem Blindra- vinafélag tslands á vib Bjarkar- götu I Reykjavik, bUa mebal annarra öldrub hjón, Agnar Jóns- son og Gublaug Guðlaugsdóttir. Þau eru bæði ættuð norðan af Ströndum, en hafa verið búsett i borginnirúmlega tuttuguár. Þau hjón mega kallast jafnaldra, fædd 23. og 24. janUar 1889. Foreldrar Agnars voru Jón Péturssonog GuðrUn Ólafsdóttir. Hún var ættuð Ur Húnaþingi i móðurkyn. Foreldrar Guðlaugar voru Guðlaugur Jónsson og Ingibjörg Jóhannsdóttir, Þau bjuggu lengi á Steinsstöðum i Norðurfiröi. Agnar og Guðlaug lifðu æsku sina alla i Arneshreppi og bjuggu þar saman i þrjátiu og fimm ár. Þar fæddust börnin þeirra þrjU, synirnir, Ingvar og Jón og dótt i r i n Ág U s t a . BU settu þau hjón fyrst saman i Stóru-Avik. Þar bjó lengi Guð- mundur bróðir Agnars. Svo bjuggu þau ellefu ár á Steinstúni og fimm ár á Melum en eftir það átján ár á Hrauni, litlu afbýli skammt frá Stóru-Avik. Það býli byggði, á beru hrauni, Sigvaldi Jónsson, bróðir Valgeirs bónda i Norðurfirði. Arið 1950 fluttust þau Guðlaug og Agnar til Reykja- vikur. Þá var hann orðinn þvi nær blindur og börn þeirra öll bU- sett syðra. Það var þvi fárra annarra kosta völ, enda þótt brimgnýrinn við bergfætur strandanna létiennþá vel i eyrum og hressandi stroka norðansval- ans, drægi ögn Ur dapurleika dökkvans. Þau hjón eru glöð og viðræöugóð og sýnast Htið hafa mæðst af ellinni þau fjögur ár, sem liðin eru frá þvi ab ég heim- sótti þau sibast hingab á Bjarka- gotuna. SU ebliseigind Stranda- bUans ab bregba sér litt við mis- vibri tilverunnar, virbist vera þeirra aball. Ójá. Þab var nú enginn stórbú- skapur hjá okkur á Hrauni. Vib höfbum um 40 kindur, 1 — 2 kýr ogeitthross. Enþetta bjargabist. Þab var oft vel ab hafa frá sjónum, fiskurinn gekk grunnt upp undir Strandirnar, og á þeim tima var ekkí verra ab lifa i Ares- hreppi en öbrum stöbum, sem vib höfbum spurnir af. pjogur var fyrr á tlmum mikil veiðistöö og þaðan gengu mörg hákarlaskip. Sú útgerð var að mestu úr sögunni, þegar ég man, en yfir staðnum var þó ennþá ein- hver ljómi fornrar frægðar. Og alltaf var róið þaðan til fiskjar. Jakob Thorarensen átti jörðina og hann bjó i heimabænum. Þar gat hann tekið bátshöfn heim til sin og látið i té róðraraðstööu á haustin. Eg held t.d. að Guðmundur bróðir minn hafi róið þaðan á Viking sinum árib 1897. Þá voru sumar gömlu hákarla- bUbirnar ennþá uppistandandi, eba höfbu verib endurbyggbar tií ibUbar og héldu slnum gömlu nöfnum. ReykjariesbUb: I henni bjó Hjálmar, sonur Gubmundar Pálssonar I Kjós. Kona hans hét Lilja. Fyrri maður hennar, MagnUs, fórst á HUnaflóa meb Þorsteini frá Kjörvogi. NesbUb: (KaldrananesbUb) Þar bjó mabur, sem Pétur hét Gubmundsson. Hann var ein- hleypur, lipur I umgengni og sagt, a& oft væri hann i fer&alögum BroddanesbU&: Þar bjó Pétur Jónsson. Hann var faöir Guö- bjargar konu Sörla Hjálmars- sonar. Þau hjón, Guðbjörg og Sörli eiga mörg mannvænleg börn, meðal þeirra bræðurna, Pétur og Kristmund, sem eiga og reka fyrirtækið Stálver hér i Reykjavik. HellubUð: 1 henni bjó Samson Jónsson. Kona hans var Karitas Jónsdóttir, bráðvel gefin og ágæt kona. Þau hjón voru ákaflega fátæk en vildu þó ekki leita á náðir annarra. Samson trUði þvi, að þeim mundi leggjast eitthvað til þegar harðast svarf að, og tók þvi mjög fjarri að leita á náðir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.