Tíminn - 19.02.1972, Blaðsíða 9

Tíminn - 19.02.1972, Blaðsíða 9
Laugardagur 19. febrúar 1972 TÍMINN .¦¦ . ö K.Þ. i Reykjahllð við Mývatn, en ferðamannas'öo K.Þ. við Laugar I kveða á aöalfundum félagsins, og aö þessu sinni munu þeir herða róðurinn, og verður sérstakur visnaþáttur meðal skemmti- atriða. Þá verða væntanlega lesn- ar kveðjur, sem félaginu berast og ræður fluttar. Loks má geta þess, að Boðberi, félagsblað K.Þ. kemur út prent- aðtir og vandaður i búningi, til- cinkaður afmælinu, og rita þar ýmsir menn um félagio. Þar eru ýtnsar skýringarmyndir og tölur um vöxt og viðgang félagsins, svo og reikningar ársins 1971 og skýrslur til fróðleiks og glöggvun- ar um íélagsstarfið til þessa dags. — Og svo framtfbin, Finnur? — Hún er auðvitað mjög óráðin, en nóg verða verkefnin. Hug- myndir um þau verða vonandi ætið nægar sem hingað til. Ég er pákklátur fyrir starfiö, sem að baki er, og öll skipti við góðá og trausta félagsmenn. Ég hef feng- ið að starfa að þvi, sem áhuginn beindist að, og ég hef fundið margan góðan dreng i þvi sam- starfi og á þeim margt að þakka. sagði Finnur Kristjánsson að lok- um. — AK Samvinnustarfið er mannbætandi Rætt við Karl Kristjánsson, fyrrv. alþingismann og forrnann K.Þ. í aldarfjórðung Fáir eða engir forystumenn Kaupfélags Þingeyinga hafa átt nánari eða lengri samfylgd með félaginu en Karl Kristjánsson, fyrrverandi alþingismaður, eða allt frá þvi að hann varð deildar- stjóri i Tjörnesdeild félagsins til þess að hann lét af formennsku i félagsstjórninni á s.I. ári, en milli þessara ævispora hans er hálfur sjötti áratugur. Hann átti sæti I félagsstjórn allt frá 1925 eða lengur en nokkur annar, og var stjórnarformaður i aldarfjórð- ung. Átti Pétur Jónsson einn lengri formannsferil, en á hans tima var formannsstarf og kaup- félagsstjórastarf eitt og hið sama. Timinn átti stutt spjall við Karl af tilefni 90 ára afmælis kaup- félagsins. — Þú hefur snemma samiagazt kaupfélagsstarfinu og drukkið i þig félagsviðhorf samvinnunnar, Karl? — Já vafalaust þegar á barns- aldri. Faðir minn var uuðvilaö kaupfélagsmaður eins og lang- flestir bændur og áhugamaður um kaupfélagsmál. Hann var þá i Ægisdeild á Húsavik sem haföi einnig aft deildarsvæöi Tjörnes. Þegar ég kom úr skóla 1917 hafði verið stofnuð sérstök Tjörnes- deild kauöfélagsins og ég tók við henni um það leyti og veitti henni forstóöu allt til 1935, en þá var ég fluttur til Húsavikur. Ég var kosinh i stjórn félagsins 1925, en áður hafði ég verið kjör- inn gæzlustjóri söludeildar félagsins. Það var sérstakt trún- aðarstarf á vegum fulltrúaráðs- ins að lita eftir rekstri hennar. — Var ekki örðugt að vera deild- arstjóri á þessum næstu verö- hrunsárum, þegar samábyrgöin var I fullu gildi? — Jú. Að visu voru hávirðisár þegar ég tók við deildinni, en siðan kom veröhrunið 1919. Þá urðu menn að þrengja að sér og á- byrgjast heildarhag deildarinnar einn fyrir alla og allir fyrir einn. Sá, sem þurfti að fá líttekt i skuld, varð að fá ábyrgð deildarinnar. Þessi samábyrgð hjálpaði mörgu fátæku heimili, og hún átti við meðan starf félagsins var aðeins einfaldur verzlunarrekstur fyrir heimili, útvegun nauðsynja og sölumeöferö búvara. Þegar fleiri og stærri aðilar komu til, þótti rétt að takmarka samábyrgðina við ákveðna upphæð á deildar- mann. — Siðar komst félagið þó i enn meiri erfiðleika i kreppunni upp úr 1930. Þú áttir þá mikinn hlut að þvi að leysa vandann. — Já, það var 1935-6, sem það uppgjör fór fram. Skuldir félags- manna voru orðnar allmiklar, en ýmsir félagsmenn áttu lika inni- stæður i félaginu. Skuldir við banka voru þó litlar, en allmiklar við SIS. Félagið hafði reynt til hins ýtrasta að hjálpa mönnum i örðugri framfarasókn og fyrir þá hjálp i viðskiptum við félagsmenn var margt gert til framfara i sveitum héraðsins, sem ógert hefði verið, ef staðið hefði verið fast gegn skuldasöfnun. Félagsstjórn fól okkur Birni Sigtryggssyni á Brún að gera yfir lit um stöðu félagsins, og kom i ljós, að félagið mundi ekki geta staðið við skuldbindingar sinar nema með sérstökum samning- um við skuldunauta og lánar- drottna. Ragnar ólafsson lög- fræðingur SIS kom þá norður og athugaði málið og féllst siðan á tillögur okkar um samninga. Það kom siðan i minn hlut að leita þessara samninga. Þeir tók- ust með þeim hætti eins og kunn- ugt er, að félagið reis við. Þessir samningar voru engan veginn auðveldir, en margir þeir, sem inneignir áttu i félaginu, sýndu þá mikla félagslund og Karl Kristjánsson, 1946-71. formaður gáfu eftir hluta innstæðna eða féllust á bindingu þeirra hjá félaginu langan tima. Ég er sannfærður um, að þessir samn- ingar tókust svo vel vegna þess, hve félagshyggjan var þraut- ræktuð á félagssvæðinu og stóð föstum rótum. Það félagsræktun- arstarf al'lt Frá vordögum félagsins sagði þar til sin. — Þú varst framkvæmdarstjóri félagsins á þessum árum, Karl. — Já, nær tvö ár frá þvi að Sig- urður Ðjarklind lét af störfum þangað tii Þórhallur Sigtryggsson kom. — Kom ekki til máia, að þú héldir þvi áfram ? — Jú, þess var farið á leit við mig, en ég hafði aldrei neinn hug á þvi. Ahugi minn hefur aldrei beinzt að verzlun eða verzlunar rekstri, jafnvel þótt á félags- grundvelli sé, heldur miklu meira að öðrum þáttum félagshyggju og málefnabaráttu. Hins vegar hefur mér ætið fundizt, að þátt- takan i samvinnustarfinu væri mjög mannbætandi, og verið mér afar mikiis virði. Þar hefur. maður sifellt fundið hina beztu eðliskosti samferðamanna sinna, og sanngirnin réð þar oftast öllum rikjum. Þegar félagslegra átaka var þörf, fórna, sem stundum kostuðu meira en orð og vilja, svöruðu hinir þjálfuðu félags- menn jafnan ákalli félagsheildar- innar um samstöðu og fórnfýsi. — Heldurðu, aö kaupfélagið heföi orðið gjaldþrota, ef samningar hefðu ekki tekizt um uppgjörið 1935? 'rr Ef til vill ékki, en þaö hefoi lamazt mjög og ekki náð sér fyrr en að löngum tima liðnum. En þvi óx fljótt fiskur um hrygg aftur, og raunar tókst þetta uppgjör án þess að nokkur félagsmanná hefði að þvi verulegan sársauka eða langvinnt tjón. Aftur á móti fjöldi manna inikinn létti. Kaupfélagið hefur aldrei éin- angrað sig við viðskiptasviðiö eitt, heldur talið sér skylt aft sinna almennum framfara- og ménn ingarmálum i heraðinu. Er starf þess & þeim vettvangi ekki orðið mikið? — Jú, og þar er byggt á skilningi frumherjanna. Benedikt á Auðnumskildiþað manna bezt, að kaupf. I stóru híjraði er ekki ,,ey- land", eins og nú mundi sagt, ekki aðeins verzlunarfyrirtæki. Það lilaut að lata sig skipta allan mannlegan viðgang i héraðinu, lita á hlutverk sitt i stærra sam- hengi. Þess vegna glæddi hann leiðarljós bókanna, vildi treysta andlegan efnahag félagsmanna engu siður en hinn veraldlega. Þess vegna stofnaði kaupfélagið héraðsbókasafnið og veittiþvf alla stund siðan öflugan ' stuðning. Félagið stofnaði snemma menn- ingarsjóð og aðlafundir hafa varið verulegum hluta tekjuaf- gangs félagsins til ýmissa menn- ingarmála. — Kaupfélagið stofnaði og rak lengi sparisjóð, sem þú veittir forstöðu, Karl. — Já. Hann var stofnaður 1890 i þvi skyni að auðvelda félags- mönniím skipti við félagið án skulasöfnunar þar. Þessi sjóður hafði að minni hyggju mikilsvert hlutverk. Arið 1962 varð hann stofn útibús Samvinnubankans á Húsavik. £g veitti sjóðnum for- stöðu þrjá áratugi frá 1932 til 1962. — Og að siðustu Kari. — Ég er afar þakklalur fyrir hið langa samstarf, sem égiief átt við Þingeyjarsýslu, og ég hef æ betur sannfærzt um það, aö samvinnu- starf er mannbætandi. Kaupféiag Þingeyinga stendur númeð blóma, hefur leyst stórvirki af höndum siðustu áratugina og mun enn færast mikiö i fang. Ég óska þvi allrar farsældar og veit, að gengi þess verður lika gengi héraðsins. ^-AK- Aðalverzlunarhús K.I>. á Ilúsavik. Mjölkurstöö K.Þ. á Húsavik. Hrunabúð K.Þ. — matvörubúð, litibú við Garfiarsbraut á Húsavlk.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.