Tíminn - 30.03.1972, Blaðsíða 10

Tíminn - 30.03.1972, Blaðsíða 10
10 TÍMINN Fimmtudagur 30. marz 1972. HLJÓMA Magnús H. Gislason. Morgun siðla i september. Ég vaknaöi kl. 6. Enn var svarta- myrkur. Regniö buldi á þakinu. Það olli mér nokkrum von- brigðum. Ekki skyldi það þó látið á sig fá. Veðriö gat breytzt til batnaðar með birtingunni eða þá um hádegið, sem var enn lik- legra. Sjálfsagt að vera bjart- sýnn. Og ég fann, að fögnuður minn yfir væntanlegu ferðalagi var meiri en svo, að veðurlagið fengi þar nokkru um breytt. En hvaða ferðalag var þetta þá, sem fyrir lá hjá mér þennan regnsvala septembermorgunn? Jú, það var réttarferð og hún ekkert smá i sniðum. Ég var ekki nema 11 ára, en þó fannst mér ég enginn viðvaningur lengur i slik- um ferðalögum. Tvö undanfarin haust hafði ég fengið að fara með afa minum i Silfrastaðarétt, sem eins og ýmsir vita, er skilarétt fyrir meginhluta Akrahrepps. það voru dýrlegir dagar og ýmis atvik frá þeim hafa mér ekki úr minni liðið siðan. En hér var annað og meira i gerð. í dag skyldi farið i Mælifellsrétt, á morgun i Stafnsrétt og & þriðja degi haldið heim. Auðvitað var eftirvænting min einkum bundin við Stafnsrétt. Það var nú ekki aðeins, að hún væri i annari sýslu, en það eitt fyrir sig, að koma i annað hérað, var ekki svo litill viðburður. Það var fyrir 11 ára snáða þá ekkert minna ævintýri en ferð til annars lands nú. Hún var auk þess, á þeim árum, talin með allra fjárflestu réttum lands- ins. Ég hafði heyrt piltana heima, sem sumir hverjir höfðu farið mörg haust i Stafnsrétt, tala um réttardaginn þar i þeim tóni að mér skildist að hann mundi, að þeirra áliti, vera einn af helztu hátíðisdögum ársins. Raunar voru Stafnsréttardagarnir tveir, þvi að stóðið var.jéttað á miö- vikudag en sauðféð á fimmtudag. Kom þetta alveg heim við aörar mestu hátiðir ársins, þvi þar fara saman tveir helgir dagar, þótt af öðrum ástæðum sé og ólikum. Ég var fljótur að tygja mig og fá mér matarbita. Hestarnir höfðu verið látnir inn kvöldið áður og voru þvi til taks. Við stigum nú á bak og riðum sem leið liggur suður túnið, yfir Suðurkvislina, sem ekki var nema • neðan á siður, fram Borgareyjuna austanverða, fram Hólminn, yfir Svartána hjá Skip- hól og siðan Neðribyggðarveginn til Mælifellsréttar. Þetta er all- löng leið, en krókalitil og reið- vegur ágætur, viðast hvar. Okkur skilaði þvi ágætlega, enda vel rið- andi. Smám saman birti en ekki létti rigningunni að heldur. Skárra var þó að hafa hana i bakið. Ekki höfðum við vatnsheld hlifðarföt utan vaðstigvél, en vorum að öðru leyti skjóllega búnir. Þó fór það svo, að áður en leiðin fram i Mæli- fellsrétt var hálfnuð, vorum við orðnir holdvotir á bakinu, rass- blautir og farið að renna ofan i stigvélin. Er að réttinni kom byrjuðum við á þvi að spretta af hestunum og fengum okkur svo matarbita, sunnan undir réttarveggnum. Ekki var það nú beinlinis ánægju- legt borðhald i ausándi rigning- unni. I réttinni var margt um manninn og mikill fjárfjöldi, enda samankomið fé úr þeim viðlenda Lýtingsstaðahreppi, miklum hluta Seyluhrepps og einum bæ utan úr Hegranesi, Eyhildarholti. Maður heimanað var fyrir i rétt- inni og byrjaður að draga. fcg varð i svip fyrir nokkrum von- brigðum þegar ég sá hvaö margt fé var komið i dilkinn. Ég var mesta kindasál, þekkti allar ærnar heima með nöfnum, eins og titt er um krakka og unglinga til sveita, og vildi veröa fyrstur til þess að heilsa upp á sem flesta þessa kunningja mina nú þegar þeir kæmu heim úr sumardvöl- inni á heiðunum. En mér létti þegar ég leit yfir dilkinn og sá, að fæst af þvi fé, sem þar var, mundi vera heimanað. Datt mér fyrst i hug að dilkurinn hefði opnazt og ókunnugt fé runnið inn i hann. En brátt áttaði ég mig á, að við Ey- hildarholtsmenn höfðum sam- eiginlegan dilk með mönnum úr Vallhólminum. Þar var þá fengin skýringin á ókunnuga fénu i dilknum. Mér var hrollkalt eftir matinn enda mátti heita að ég væri gegn- blautur orðinn frá hvirfli til ilja. En ég huggaði mig við, að mér mundi brátt hitna á þvi að stymp- ast við féð. Sú varð lika raunin á. Fátt manna þekkti ég við réttina, en þar voru margir strákar & minu reki. Og þarna i ausandi rigningunni innan um féð tókust nú min fyrstu kynni við suma þeirra, sem siðan áttu eftir að aukast og treystast við ýmiss konar samfundi undir margvis- legum kringumstæðum. Dagur- inn leið og leið fljótt. Ég fann ekki fyrir þreytu né bleytu, aðeins fögnuði yfir þvi, hvað lifið var skemmtilegt. Og hugmyndin var að vera i Stafnsrétt á morgun. Til álita kom, hvort fara ætti vestur i kvöld eða snemma i fyrramálið. Ég lagði ekki til mála, enda eðli- lega ekki spuröur ráða, en með sjálfum mér vonaði ég að farið yröi i kvöld, svo ég gæti verið við- staddur strax og dráttur byrjaði vestra að morgni. Rigningunni hafði nú lika loks létt og þótt ekki væri á mér þurr þráður þá mundi skrokkurinn á mér sjá fyrir þvi að þurrka a.m.k. nærfötin, á leiðinni vestur. Með öðru móti yrðu þau varla hvort sem var þurrkuð I þessu ferðalagi. Loks var ákveðið að fara vestur. Og undir kvöldið, þegar orðið var meira en hálfrökkvað, kvaddi ég Mælifellsréttina. 1 för með okkur pabba slógust þeir Sigurður Óskarsson, nú bóndi I Krossanesj i Vallhólmi, góö- frægur Skágfirðingur og hesta- maður, sem ég siðar átti eftir að eiga með margar ánægjustundir, og Hannes Hannesson á Daufá, nú látinn fyrir allmörgum árum. Veður var fremur stillt en komið nokkurt frost. Tók brátt að setja að mér nokkurn hroll og kveið ég sannast að segja hálfvegis fyrir ferðinni vestur yfir fjallið. Leiðin var drjúglöng og ég þóttist vita, að ekki yrði unnt að fara nema hægt i myrkrinu, eftir óglöggum og sleipum moldargötunum. Þegar komið var upp að Mæli- fellsá, sem er seinasti bærinn, sem farið er hjá áður en lagt er á Mælifellsdalinn, minntist Hannes á það, að ástæðulitið væri nú að vera að strekkja vestur i kvöld, en skynsamlegra að leita gistingar á Mælifellsá og fara heldur með birtingu i fyrramálið. Liðið yrði lika á nótt þegar vestur kæmi og þá ætti eftir að finna náttstað. Ekki kvaðst pabbi kviða þvi. Opið mundi hús hjá Guð- mundi á Fossum, að venju, en hins vegar væri nú strákurinn ekki vel búinn undir langa nætur ferð I frosti, allur hundrennandi. Sigurður Óskarsson lagði ekki orð i belg en kvað við raust snjalla visu, sem hann óefað hefur sjálfur ort. Sagðist þó, að loknum kveðskapnum, ekki mundi skilj- ast við þá félaga, hvort sem áfram yrði haldið eða numið staðar. Varð sú niðurstaða, að gist skyldi á Mælifellsá. A Mælifellsá bjuggu þá og lengi siðan sæmdarhjónin Jóhann Magnússon frá Gilhaga og Lovisa Sveinsdóttir, Gunnarssonar frá Mælifellsá. Tóku þau okkur tveim höndum og sögðu gistingu sjalf- sagða, en þröngt yrðu menn að liggja og var það mér ekki un- drunarefni, þvi Mælifells- árbærinn var bókstaflega troð- fullur af mönnum, sem allir ætl- uðu vestur i Stafnsrétt, en ekki fyrr en með morgninum. Settist nú allir bærinn að kaffi- og brennivinsdrykkju, en Lovisa var á þönum með kaffikönnuna og fyllti hvern bolla jafnskjótt og I honum. lækkaði. Og til þess að tryggja það, að ekki yrði töf á veitingunum, var jafnan helt upp á aðra kaffikönnu meðan rennt var úr hinni. Og nóttin leið við samræður, kveðskap og söng. Það varð ekki séð né heyrt á þess- um mönnum, að þeir væru, nú á haustnóttum, langþreyttir eftir 12—14 tima vinnu flesta daga sumarsins. Þeir virtustust þvert á móti heilshugar geta tekið undir með sýslunga sinum, skáld- bóndanum frá Viðimýrarseli: „Hver er alltof uppgefinn, eina nótt að kveða og vaka?" Loks sýndist mönnum þó mál til þess komið að taka á sig náðir. Ekki var viðlit,að allir gætu hafzt við i bænum, þótt legið væri hlið við hlið. En skammt utan við Mælifellsá er býlið Mælihóll eða Ytri-Mælifellsá. Það var þá i eyði en hús heilleg. í þeim gistu nii ýmsir, þar á meðal við pabbi. Kalt var að sjálfsögðu I eyði- Stafnsrétt: Safnið er að byrja að renna til réttarinnar i byrjun réttardags Séð yfir Svartá. Mælifel

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.