Tíminn - 26.05.1972, Blaðsíða 10

Tíminn - 26.05.1972, Blaðsíða 10
10 TÍMINN Föstudagur 26. maí 1972. BERGSTEINN J0NSS0N: Hvers á dansinn að gjalda? Löngum hafa Islendingar verið ir, segir frá þvi i fornsögum, að menn reyndu með sér. K þeim vettvangi voru leikar stundum fast sóttir. 1 dag er iþróttalff all fjölbreytt i landinu og árangur oft bærilegur, en gæti verið betri, þvi að stofninn er góður. Aðstöðu er hinsvegar i ýmsum efnum áfæatt og viða betri erlendis. Á siðari árum hefir þó margt færzt i rétta átt og betra horf.hvað snertir aðstöðu til íþróttaiðk- ana. Má þar t.d. nefna Laugardalsmannvirki öll. Sund- laugabyggingin nýja með 50 m langri laug, nokkuð góðri aðstöðu til allra baða, nema sólbaðs og er það töluveröur galli,að sund- laugagestir skuli ekki gela notið sólbaðs án sundfata, en það telja sérfróðir mjög hollt báðum kynj- um. bá er Laugardalsvöllurinn sá stærsti og bezt búni leikvangur, sem við höfum átt, ehda var hans orðin aðkallandi þörf. Siðast talin þessara mannvirkja er svo Laug- ardalshöllin. Að visu hefur hún sætt töluverðri gagnrýni, ekki kannski alveg að ástæðulausu. Hafa sumir haldið þvi fram að hægt hefði verið að byggja tvö hús litlu minni að notagildi hvort fyrir svipað verð og þetta kostaði eitt. bó eitthvaö væri til i þessu, sem ég legg ekki dóm á, er hitt vist, að með tilkomu Laugardalshallar- innar var brotið blað i sögu sumra irótta eins og t.d. handknattleiks. Ýmsir hafa um það rætt að iþróttum se gert mishátt undir höfði hvað aðstoð og fyrirgreiðslu snertir. begar að er gáð kemur i ljós.að iþróttir hafa hlotið náö hjá opinberum aðilum. Skal það sizt eftir talið og mætti vera meira en fleira verður að sinna og ekki unandi við að hinar alm- iþróttagr verði til frambúð- ar með öllu afskiptar. Ég nefni t.d velrariþróttir. tþróttafélóg- in liafa af mikílli ósérplægni og þrotlausri vinnu áhugamanna komiðuppskiðaskalum hingað og þangað um nágrennið og sums- taðar lyftum. bessi aðstaða er unnin upp af blásnauðu ungu fólki, sem i fæstum tilfellum hefir fengið hina minnstu hjálp af al- manna fé, hinsvegar hefir sómi Kaxaflóasvæðisins i skiðakeppn- um staðið og fallið með þessari aðstöðu og ég hef ekki heyr't þess getið að þetta fjölmennasta sveit- arfélag landsins hafi furtdið til minnkunar að þiggja þetta úr hendi fátækra ungmenna á þeim árum.sem þaðsendir þeim fyrstu skattreikninga. Hér ber að geta þess,að nú á siðastliðnum vetri hefir, af opinberu fé, verið lagður vegur upp i Bláfjöll og er það til- lag og visir að einum allsherjar- skiðastað suðvestanlands. betta er mikið fagnaðarefni og hef ég áður minnzt á það hér i blaðinu og fer ekki frekar út i það að sinni. Ekki er útsýnið betra ef horft er frá bæjardyrum skauta iþróttar- innar. bar biða okkar mikil og litt riurrifn lönd, sem bráðan ber til að yrkja. Hér hefir verið drepið á örfáar greinar .iþrótta og e.t.v. þær al- mennari. Ein er þó sú meðal hinna ónefndu, sem sizt skyldi þagnar- gildi liggja, munu fáar eldri og engin almennari. bessi iþrótt er dansinn. Dans er trúlega iðkaður meö uiium þjóö- um, þó á mismunandi hátt sé. Viða i menningarlöndum er fyrir löngu hafin kerfisbundin dans- kennsla, eru keppnir i þeirri iþrótt bæði milli landa og heims- álfa alkunnar. bannig hefir dans- inn óðlazt viðurkenningu, sem iþrótt og á þess kost að vera tek- inn inn i Olympiuleikana hvenær, sem er. Hér i Rvik eru nú starfandi a.m.k. þrir dansskólar, sem kenna almenna dansa auk bjóð- dansafélagsins. Ég sagði áðan að dans- inn myndi vera fjölmenn- asta iþróttagreinin hérlendis og býst ég við, að um það verði ekki ágreiningur. Hitt er þó jafn vist, hvort sem allir verða á sama máli, að eins hörmulega er ekki búið að neinni iþróttagrein i land- inu, eba öllu heldur ekkert er fyrir hana gert sem slika, nema kennslan sem skólarnir annast. Ég læt mér detta i hug.að ein- hver myndi hafa tilhneigingu til að benda mér á, að sitthvað væri gert dansins vegna, svo sem fjölgun staða,þar sem dans á að heita framkvæmdur, svo og fleiri og betur búnar hljómsveitir o.e.t.v. fl. Við skulum athuga þetta ögn nanar og byrja t.d. á „danshúsunum". bað er þá fyrst að nefna, að ég þekki ekkert danshús hér i Rvik. Er það ekki vegna ógleggni einnar, heldur af þvi að þau eru alls ekki til. bau hús, sem svo á að heita að dans sé framinn i hér i höfuð- staðnum, eru svo sannarlega ekki til orðin dansins vegna, enda eru þau hið innra talandi tákn um annað erindi. Ekki veit ég með vissu hvort þessi hús eru nokkru lik, en dettur þó helzt i hug nætur- klúbbar, þar sem aðstaða til vín- neyzlu er auðsjáanlega aðaltil- gangur og skipar öndvegi. Dans- gólfin aftur á móti litil skák eða kringla handa örfáum pörum, sem eru orðin leið á að faðmast sitjandi. Komi gestir 'almennt fram á gólfin, sem þeir reyna stundum, getur enginn hreyft sig neitt nema upp og niður vegna þrengsla og verði einhver fyrir þvi óhappi að bregða öðrum er engin hætta á að falla sökum plássleysis, þessum endemum er helzt jafnandi við haustréttir, þar sem hver kindin treður ofan á annari, enda er þess að minnast þegar mjóu hælarnir voru i tizku iyrir nokkrum árum, aö fólk fékk af þeim áverka á fætur sina, er dæmi um,að þeir færu ofan i rist- ina og niður i gólf, varð stundum að flytja fólk á slysastofu þessa vegna. bað er töluvert útbreidd skoðun, að ekki muni reynast unnt að reka danshús, ef áfengis nyti ekki við sókum þess að taprekstur væri fyrirsjáanlegur. Sé þetta raun- verulega rétt er sú staðreynd geigvænlegri er fólk gerir sér i fljótu bragði Ijóst. Hitt ieikur vart á tveim tungum.að ábatavonin er ólikt meiri hjá þeim húsum, sem vinsölu stunda, er það sizt nokkur furða, þar sem álag á áfengum drykkjum er ca. 100%. bað væri óneitanlega forvitnilegt viðfangs- efni fyrir þá, sem enn þá trúa á skárri hliðar mannsins, að láta á það reyna, hvort grundvóllur er fyrir rekstri skemmtistaðar, sem ekki hyggst byggja tilveru sina á sölu áfengis. Hvor er stærri Enda þótt sá hópur sé býsna stór, sem ekki reynir að stiga dansspor nema aö hafa spillt ástandi sinu með vinneyzlu, tel ég þó, að hann sé ofmetinn vegna þess hve mikið á honum ber. baö er auðskilið mál að þeir, sem hægara vilja hafa um sig og skemmta sér án áfengis, hljóta að þoka frá þvi umhverfi, sem er mótað af vilja gagnstæðum þeirra, hér af leiðir, að hin stefnan með sinum áhangendum verður allsráðandi á skemmtistöðum, enda afar eðlilegt að hver og einn haldi sig þar fremur, sem honum er búin aðstaða. begar þess er gætt.að öll sam- komuhúsin samanlagt taka að- eins litinn hluta borgarbúa er ekki fjærri lagi að láta sér detta i hug, að sá hópurinn, sem af sjálfu sér verður útlægur af skemmti- stöðunum sé miklu stærri og myndi koma fram, ef honum væri búin skilyrði við sitt hæfi. Dansmennt Hér er það.sem dansskólarnir koma sem hornsteinn, inn i þetta vandamál. bað þarf sterkt al- menningsálit til að breytinga megi vænta og einmitt dansskól- arnir undirbyggja þetta almenn- ingsálit. begar farið er að kenna dans kerfisbundið fer fólk að fá áhuga á að æfa hann, án þess að blanda öðru samanvið eins og t.d. áfengi. Áður en varir kemst það að þeirri staðreynd að betri skemmtun fæst með þvi að vera allsgáður. DANSHÚS Einmitt upp úr þeim jarðvegi, sem dansskólarnir undirbyggja, mætti hugsa sér.að sá stóri hópur, sem af áður greindum orsökum, lendir að meira eða minnaleyti utan við dansskemmtanir, mætti vænta sér forystu, sem væri fólg- in i þvi að undirbyggja og hrinda i framkvæmd byggingu danshúss, þvi fyrsta sinnar tegundar i lög- sagnarumdæmi Rvikurborgar, sem ekki kafnaði undir nafni eins og öll hin fyrri. bað er og allrar athygli vert, að ekkert danshús i Rvik skuli hafa verið hannað til þeirra nota. beg- ar þess er gætt er siður furða,þótt loftræsting og a.þ.h. sé verra en vera þyrfti. Ég vil leyfa mér þá bjartsýni, að vænta þess að borgaryfirvöld verði þessu máli hlynnt, þegar til þeirra verður leitað, þvi að margt hefir borgin gert fyrir ýmsar iþróttagreinar, þótt ekki séu þær viðlika almenningseign og dans- inn. bað gæti heldur varla talizt eðlilegt, ef borgin kysi að standa fjær á meðan sú hneisa er af henni rekin að vera nálega ekki samkeppnisfær við neitt sveitar- félag á landinu i þessum efnum. DANSHUÓMSVEITIR Margir hafa tilhneigingu til að liggja danshljómsveitum nokkuð á halsi, og vist er þeim mörgum áfátt. Hér tjáir þó ekki að viðhafa einhliða skoðun, þvi að þegar bet- ur er að gáð eiga þær færri kosta völ en i fyrstu mætti halda. bað er t.d. varla von,að hljóm- sveitir eyði löngum tima til æf- inga á músik, sem helzt aldrei er krafizt af þeim, ekki sizt þegar þess er gætt, að flestir þessir menn hafa músikframleiðslu fyr- ir aukastarf. bað er þvi næsta auðséð, að gestir húsanna, sem virðast i flestum tilfellum hafa eins mik- inn áhuga fyrir skál og dansi, hljóti að leiða hljómsveitirnar að meira eða minna leyti. Ef gest- irnir, eða meirihluti þeirra, er ó- ánægður með músikina er húsið verr sótt og hljómsveitin orðin völt i sessi. betta skeður áþreif- anlega burtséð frá hæfni hlióm- sveitarmanna, sem viðast hvar mun i bezta lagi. Ég veit með nokkurri vissu, að fleiri hljómsveitir en að kæmust myndu fúsar til að leika yið þær aðstæður, sem raunverulegt danshús kæmi til með að bjóða upp á. Er það lika vel til samræmis við aðra starfandi menn, að músikantar væru þá ánægðari, ef þeir fengju aukin tækifæri til fjölbreytni i starfi, fengju tækifæri til að vinna i sæmilegu andrúmslofti, hefðu fyrir framan sig stórt dansgólf skipað fólkivsem komið væri til þess að dansa og vildi eiga við þá einlæga samvinnu m.a. um að reka það slyðru orð af borginni okkar að hún eigi ekkert danshús. EKKI SÓTT TIL HINNA HÚSANNA Enginn má skilja mál mitt svo að mér detti i hug að tæma núver- andi danshús, þvert á móti veit ég vel,aðlitiðborðkæmiá þau.enda sé það i lýðræðisátt, að fólk hafi nokkra valkosti i þessum efnum, sem öðrum. bað væri misþyrm- ing að draga þann, sem bezt kann við sig drukkinn og rennsveittan i ofurþrengslum hitasvælu og reyk, inn i mannsæmandi umhverfi. Hitt er svo . sjálfsagt, að þeir, sem öðru visi hugsa, hafi að einhverju að hverfa og skemmti- legra miklu fyrir borgina, bæði vegna sins heimafólks og sem gestgjafi, að hafa sitt af hvoru tagi á boðstólum Umhverfið Ganga má út frá þvi sem gefnu, að býsna stór hópur fólks skilur litt á milli áfengis og dansleikja, — vaninn handfastur. bessu fólki finnst það naumast vera komið á dansstað fyrr en það fer að finna áhrif áfengis, — þar sem annað er þar er hitt. Umhverfið er orðið meiru ráðandi en margan skyldi gruna. Ég vil nefna hér eitt dæmi, Framhaldábls. 6. Hcöinn Valdimarsson var mikill talsmaður sameiningar árin 1937- 1938. bá leiddi sameiningarmálið ekki til sátta, samlyndis og öfl- ugra stjórnmálaafls þeirra, sem aðhyllast stefnu samvinnu, jafn- aðar og lýðræðis, heldur til meiri sundrungar, hatrammari deilna, og klofnings Alþýðuflokksins 1938 og Sósialistaflokksins aftur litlu siðar, þegar Héðinn fór aftur úr honum. Finnbogi Rútur Valdimarsson, sem i gamni er kallaður „páfi" sameiningarmanna, útfærði sam- einingarmálið i formi Framfara- félags Kópavogs 1946 en siðar (1954) á grundvelli samtaka óháðra kjósenda. betta nægði til þess að tryggja honum völd i Kópavogi um tima. Fylgjendur stjórnmálaflokkanna undu þó ekki til lengdar yfirvarpi samein- ingarinnar og hvert stjórnmála- félagið var stofnað af öðru á grundvelli eðlilegra hugsjóna- og þjóðmálastefnu þeirra, fyrst Al- þýðuflokksfélagið, síðan Fram- sóknarfélagið og loks félag Al- þýðubandalagsmanna. Niður- staða sameiningarmálsins varð þvi sú, að stefnur og flokkar brut- ust fram i sinn eðlilega farveg. ** m^ Hannibal Valdimarsson hóf af- skipti af sameiningarmálinu, sem formaður Alþýðuflokksins og rit- stjóri Alþýðublaðsins og hvatti Alþýðuflokksmenn til þess að kjósa með bróðursinum og hinum óháðu sameiningarmönnum i Kópavogi 1954 en gegn Alþýðu- flokksmönnum i kaupstaðnum. Segir svo um afleiðingar þess i 50 ára afmælisriti Alþýðuflokksins (bls. 46): „Neyddist meirihluti framkvæmdastjórnar til að mót- mæla skrifum hans, en hann neit- aði að birta mótmælin i blaðinu.... begar hann komst í andstöðu við sams tarfsmenn sina innan flokksins og forklúðraði for- mennskunni, leitaði hann nýrra ævintýra og beitti Alþýðusam- bandinu fyrir sig til að mynda Al- þýðubandalagið". begar Hanni- bal Valdimarsson komst svo siðar einnig i andstöðu við Alþýðu- bandalagsmenn, voru „Samtök- in" mynduð á grundvelli samein- ingarhugmynda og útþynntrar jafnaðarstefnu. LANC OGS Á Að undanförnu hefur mér vefið blandað æði oft i skrif Timans, einkum i sambandi við frásagnir blaðsins af ráðstefnu FUF i Reykjavik um Framsóknar- flokkinn og langtimamarkmið i stjórnmálum. Hafði ég ekki hugs- að mér að taka þátt i þessum blaðaskrif.um, en greinum á bls. 6 i Timanum 18. þ.m. (SUF siðan) get ég ekki tekið með þegjandi þögninni og vildi þvi leyfa mér að vekja athygli lesenda Timans á eftirfarandi atriðum til skýringar og umhugsunar. Könnun á samvinnustefn- unni sem þjóðfélagsstefnu. Ástæðan fyrir þvi, að ég féllst á beiðni forystumanna FUF i Reykjavik um að flytja erindi á ráðstefnunni um Framsóknar- flokkinn i nútið og framtið er sú, að ég hef varið töluverðum hluta fritima mins undanfarna tvo ára- tugi eða svo til þess að gera félagsfræðilega könnun á þvi starfi, og vona ég að hægt verði að birta islenzkum lesendum niður- stöðurnar siðari hluta þessa árs eða á þvi næsta. Af eðlilegum ástæðum hefur könnunin á samvinnustefnunni sem þjóðfélagsstefnu jafnframt leitt athyglina að Framsóknar- flokknum og kjarnanum í stefnu hans, þ.e. þeim meginatriðum, sem mynda sameiginlega lang- timamarkmið hans og hugsjóna- grundvöll. bennán kjarna er að finna i stefnuyfirlýsingum flokks- ins allt frá upphafi, og hann endurspeglast i starfi hans á Al- þingi og i rikisstjórnum. Vegna þessa áhugasviðs mins og athugana vildi ég ekki skorast undan þvi að flytja umrætt erindi um Framsóknarflokkinn og lang- timamarkmið i stjórnmálum, énda þótt mér væri ljóst,að i stuttu erindi væri tæpast hægt að gera meira en að vekja athygli á meginatriðum, benda á um- hugsunarverð atriði og setja fram niðurstöðuágrip, sem grundvöll að frekari rökræðu og nánari könnun. betta sjónarmið skilst mér,að hafi verið i fullu samræmi við til- gang forystumanna FUF i Reykjavik með ráðstefnunni. Fyrir þeim vakti að gera ráð- stefnuna að upphafi frekari um-

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.