Tíminn - 21.07.1972, Blaðsíða 1

Tíminn - 21.07.1972, Blaðsíða 1
IGNIS UPPÞVOTTAVtLAR RAFIBJAN RAFTORG SIMI. 19294 SÍMI: 26660 162. tölublað — Föstudagur 21. júli 1972 — 56. árgangur kæli- skápar RAFTÆKJADEILD Hafnarstræti 23 Símar 18395 & 86500 Forsæíisráðherra skipar nefnd, sem gera á Tillögur um leiðir og val- kosti í efna- hagsmálunum EJ-Reykjavik. t frétt frá rfkisstjórninni i gær sagöi, aö forsætisráðherra hefði skipað nefnd „til þess aö gera til- lögur um leiðir og valkosti i efna- hagsmálum meö það fyrir augum að halda verðbólgu i svipuðum skorðum og i nágrannalöndunum, treysta grundvöll atvinnuveg- anna og tryggja atvinnuöryggi og kaupmátt launa". Formaður nefndarinnar er Jón Sigurðsson, hagrannsóknarstjóri og með honum i nefndinni eru Jó- hannes Nordal, seðlabankastjóri, Jóhannes Eliasson, bankastjóri, Ólafur Björnsson, prófessor, Guðlaugur Þorvaldsson, prófess^ or, Þröstur Ólafsson, hagfræðing- ur og Halldór S. Magnússon, við- skiptafræðingur. Lagt var fyrir nefndina að hafa samráð við Alþýðusamband ís- lands og Vin^uveitendasam- -- ff ^ð^ KSvar Dana isianas. Kristjánsson, bóndi í Skaftárdal Þessi mynd var tekin af Skaftá i gærkvöldi, ogsýnir hvernig áin flæddi framhjá annarri brúnni og yfir veginn hjá Skaftárdal. (Timamynd-Gunnar) STÓRHLAUP ( SKAFTÁ! Nýja Eldvatnsbrúin hjá Ásum í hættu, verði það aftakamikið Mikið hlaup er i Skaftá, og er að yfirborð árinnar hefði hækkað talsvert á þriðja metra, er blaðið ' hafði tal af honum f gærkvöldi. Hækkaði það afar ört framan af Tilraun til að skáka votviðrunum: HITABLÁSARI REYNDUR í LUNDARREYKJADAL J H.-Reykjavik Það er kannski ekki vænlegast til framfara, að lifið leiki við menn. Atorkumenn leita einmitt nýrra úrræða, þegar öndvert gengur. Þess vegna er það ekki nein tilviljun, að nú þegar hey- skapartið hefur verið næsta örð- ug, veröur tilraun gerð á einu af stórbýlum Borgarfjarðar til þess að þurrka hey með nýjum hætti. Forsaga þessa máls er sú, að árið 1963 smiðaöi Benedikt Olafs- son, forstjóri blikksmiðjunnar Glófaxa, hitablásara, sem gerður var eftir teikningum frá belgiskri verksmiðju. Hafa hitablásarar af þessari gerð verið notaðir við heyþurrkun erlendis, og þótt hey þar sé sennilega stórgerðara en venjuleg taða hérlendis, má ótrií- legt heita, ef þeir geta ekki einnig komiðaðgagnihér, sé rétt aðfar- ið. Tilraunir voru að visu gerðar á Hvanneyri með þennan hitablás- ara i tvö sumur, en þeim var hag- að þannig, að þær sögðu litið um gagnsemi þessara tækja. Tilraun að Skálpastöð- um i Lundarreykjadal. Benedikt Olafsson hafði hug á þvi að reyna hitablásarann sjálf- ur hér i Reykjavik. En nú hefur svo skipazt, að bændurnir á Skálpastöðum i Lundarreykjadal, bræðurnir Þorsteinn og Guð- mundur Þorsteinssynir, munu reyna hann á afmörkuðum stað, þar sem grindur hafa verið smíð- aðar undir grasið á þann veg, sem til er ætlazt. Kom Ólafur Guð- mundsson á Hvanneyri, sem mun hafa umsjón með tilrauninni, á kynnum með þeim Benedikt og Skálpastaðabræðrum. Benedikt lánar þeim bræðrum blásarann, en aö öðru leyti kosta þeir tilraunina. Einfasa rafmagn ollí að skipta varð um mótor — Benedikt hefur veitt okkur alla þá fyrirgreiðslu, sem i hans valdi stendur, sagði Þorsteinn Þorsteinsson á Skálpastöðum við Timann I gær. Aftur á móti hefur nokkuð dregizt, að tilraunin væri gerð, þar sem orðið hefur að skipta um mótor, þvi aö alls staðar er þriggja fasa rafmagn, nema i sveitum á íslandi — einnig i sveitum erlendis. Vonir stóðu þó til, að hita- blásarinn kæmist upp að Skálpa- stöðum i gærkvöldi, og verður þess þá ekki langt að biða, að ein- hver reynsla fáist af þessari nýj- ung. Vonandi hægt að skipta um hey daglega — Það er þrjátiu til fjörutiu metra gólfflötur, sem við höfum til umráða I þessu skyni, sagði Þorsteinn enn fremur, og á grindurnar, sem undir eru, verð- ur sett eins til hálfs annars metra þykkt lag af blautu heyi. Reynsl- an verður að skera úr um það, hve þykkt Iagið má vera. Þegar fúlgan hefur þornað svo, að heyið er vel tækt i venjulega, kalda súgþurrkun, verður þvi rutt inn I hlöðuna. Við gerum okkur vonir um að geta skipt um hey á grindunum einu sinni á sólar- hring. Svo verður timinn og reynslan að skera úr um það, hvað það kostar að þurrka heyið með þessum hætti. degi, svo að það hlýtur að hafa verið ógurlegur vatnsflaumur, sem spýttist undan jöklinum i grennd við Langasjó, þar sem þessi hlaup fá framrás, þvi að> það dreifist fljótt og hraun drekka ' mikið f sig. Venjulegt er i þessum hlaup um, að yfirborð vatnsins fari hækkahdi I þrjá til fjóra daga, en vel má vera, að það nái nú fyrr hámarki, þar sem það bar svo fljótt að, jafnvel þegar á morgun. Fram um byggð fer hlaupið i tveim meginflaumum — annar austur farveg Skaftá, en hinn fram hraunið I farveg Eldvatna. — Vatn er hér að sjálfsögðu afarmikið framan við bæinn, sagði Böðvar, grugg mikið í þvi og jökulfýla, þegar að þvl er kom- ið. Hér eru brýr á tveim kvislum Skaftár, og er orðið ófært á bll við vestri brúna, en sennilega slark- andi á hesti ennþá. Ekki er ósennilegt, að vegurinn að Búlandi hafi einnig lokazt. Brýr i hættu? Siðast varð stórhlaup I Skaftá seint i janúarmánuði 1970, en smáhlaup kom um þetta leyti I fyrra. 1 hlaupinu 1970 var önnur brúin hjá Skaftárdal hætt komin, þvi að vatnið gusaðist yfir hana, og mun það hafa bjargað henni, Heyþurrkunartæki Glófaxa, sem nú veröur reynt að Skálpastöðum. að vatniö gróf sig niður fyrir norðan hana. Verði þetta aftakahlaup getur brúm á þessu svæði oröið hætt, ekki sizt nýju brúnni á þjóðvegin- um yfir Eldvatnið austan við Asa I Skaftártungu. Hun nær að visu mun lengra austur á hraunið en gamla brúin, og þarna hagar svo til, að jarövegur er undir hraun- inu, sem rann í Siðueldum, og vatniö nagar þetta jarðvegslag sifellt, og hefur þegar æöimikið saxast á hraunbrúnina að austan. Svo virðist þó, sagði Böðvar i Skaftárdal, aö vatnið sé stórum mikilvirkara viö að naga hraun- brúnina I hlaupum heldur en I venjulegum vatnavöxtum, og veldur þvi sjálfsagt sandurinn I vatninu. Upptök hlaupanna á fjallskolli. Sigurjón Rist vatnamælinga- maður var I gær farinn að búast til austurferðar, og mun hann hafa ætlað að leggja af stað með morgninum með talsverðan mannafla til rannsókna og athug- ana. — Þessi hlaup eiga upptök sin norðvestur af Grimsvötnum, sagði hann, og þar er kvos, sem gerist æ viðáttumeiri með hverju hlaupi. Lengi vel héldu menn, að þessi ketill væri I lægð eða skoru, en haustið 1970 vitnaðist, að þarna er fjall undir jöklinum, en ekki dal- ur, og getur þaö skotið upp kollin- um, hvað úr hverju, ef kvosin heldur áfram aö vikka og dýpka við hvert hlaup. Að viku liðinni verður fariö á Bárðarbungu, og verður þá sjálfsagt litið á verks- ummerki þar sem sigdældin er, þvi að það er einmitt I leiðinni á Bárðarbungu. Sigurjón sagði ekki fjarri lagi að gizka á, að tvö þúsund tenings- metrar vatns streymdu á sekúndu hverri fram hjá Skaftár- dal I svona hlaupi. Venjulegt vatnsmagn Skaftár að sumarlagi væri eitt til tvö hundruð tenings- metrar, en f jörutiu til fimmtiu að vetrarlagi. Skaftá væri æðimikið vatnsfall, þótt ekki færi hún ham- förum eins og nu, enda væri vatnasvið hennar um þrettán hundruð ferkilómetrar — við lika stórt svæði og allar Færeyjar. FISCHER VANN 5. SKÁKINA í EINVÍGINU EFTIR 27 LEIKI! — SJÁBLAÐSÍDU 3 *

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.