Tíminn - 10.09.1972, Blaðsíða 8

Tíminn - 10.09.1972, Blaðsíða 8
TÍMINN Sunnudagur 10. september 1972 ¦IZHlETTllfl nffli Fyrsti sigurinn í landhelgisdeilunni Samkomulagið við Belga Merkasti atburður s.l. viku, var undirritun samkomulagsins við Belga um takmarkaðar veiði- heimildir innan hinnar nýju 50 sjómilna f iskveiðilögsögu ts- lands. Þelta samkomulag er til stór- ávinnings fyrir okkur islendinga, þvi að i þvi i'elst raunverulega f'ull viourkenning belgisku rikis- stjórnarinnar á 50 milna íisk- vciðilögsögu islendinga i verki, þótt i samkomulaginu sé þvi lýst yfir, ao hvor rikisstjórnin um sig I haíi sinar skoðanir á þvi, hvernig liskveioilandhelgi beri að haga. Þetla samkomulag er þvi hval- reki lyrir okkur. ()g sé höl'o i huga aðstaða okkar i baráltunni gegn þeirri áróðursherlorð, sem brezka rikisstjórnin og brezkir togaraeigendur nú heyja gegn okkur, má likja þessum samningi vio Belga, vio þao að hala fengið stóra vinninginn i happdra'ttinu. Diplomatiskur sigur Með þessu samkomulagi hci'ur islenzka rikisstjórnin unnið stór- kostlegan diplómatiskan sigur. Belgia er eitt aðildarrikja Kl'na- hagsbandalagsins. Það gerir þetta samkomulag óháf) afstóðu annarra Kfnahagsbandalags- rikja. Það telur þetta samkomu- lag ,,1'ullna'gjandi lausn'fyrir sig mef) tilvisun til þess fyrirvara, sem Kfnahagsbandalagið setti, al' sinni háll'u, i viðskiptasamning þann, er islendingar hal'a undir- rilaf) vif) bandalagif) og veitir ís- lendingum veruleg tolll'rioindi með sjávarafurðir innan banda- lagsins. Fyrirvari Kfnahags- bandalagsins var um þaf), af) bandalagif) áskildi sér rétt til af) lála ákva'ði samningsins um toll- friðindi á sjávarvörum ekki koma til framkva'mda.ef ..fullnægjandi lausn" fyndist ekki i fiskveioideil- unni. Mef) þessu samkomulagi vif) Belga. vaxa þvi óneitanlega lik- urnar á þvi af) bandalagið muni ekki beita þessum fyrirvara. þótt ekki hafi tekizt af) leysa deiluna vif) Breta l'yrir 1. jan. 1974, er samningurinn á af) taka gildi. Mikilva'gl er einnig, af) meft samkomulaginu verour það ekki lengur borif) á islendinga af) þeir sýni ósveigjanleika og tillitsleysi i þessari deilu. Mef) þvi eru færðar siinnur á samkomulagsvilja is- lendinga. Kf þeim er sýndur skilningur og sanngirni, er auo- velt af) mæla þeim á mifiri leift og linna þá lausn. sem teljast verður viounandi. Höfuðatriði samkomulagsins Höfuðatriði samkomulagsins vif) Belgiu eru þessi: 1. Samifi er til 19 mánaða. 2. Veiðiheimildir ná til (isva-ða. Svæðin eru opin aðeins hlula árs- ins og ná l'lest inn af) 14 milum. 3. Veioiheimildirnar eru bundnarvið 19 tilgreindra togara. 4 þeirra eru 318- 550 tonn. en hinir eru allir minni en 250 tonn. Meðalsta-rð þessara 19 belgisku skipa er um 200 tonn. Samningur- inn er einungis bundinn við þessi skip og verði hactt a6 gera eitt- hvert þeirra út af einhverjum ástæöum. fækkar skipunum um leift. Kkki er leyfilegt að taka ný skip inn i samninginn. 4. Hvert þessara skipa verour að sækja um sérstakt leyfi til veiða á umsómdum svæðum og verður veiðileyfi gefiö út til 6 mánaða i senn. Gerist eitthvert skipanna brotlegt við islenzkar reglur má visa þvi af miðunum við ísland. 5. Belgisku skipin skulu gæta sérstakrar varúðar vegna neta is- lenzkra fiskiskipa. 6. tslenzka landhelgisgæzlan á fyllsta rétt til að rannsaka veiði- búnað þeirra skipa, sem veiði- leyfi hafa fengið og krefjast Samningur Islondinga og Belga undirritaöur. Við boröið sitja belgiski ambassadorinn, Andersen, ambassador. Að baki þeim standa aörir fulltrúar samninga nefndanna. Einar Agústsson, þeirra upplýsinga um veiðarnar, sem hún telur nauðsynlegar. 7. Með samningunum er komið i veg l'yrir humarveiðar Belgiu- manna hér við land, en þeir hala veitl milli 10 og 12 þúsund tonn af humri hér við land á undanförn- um árum. Upphaf undanhalds Breta Það sem mestu skiptir þó i þessu öllu er það, að samkomu- lagið byggist á leyfiheimiidum, sem sa'kja verður um til islenzkra stjórnvalda og þau veita til tak- markaðs tima i senn. Knnfremur er um leið viðurkenndur réttur is- lenzkrar löggæzlu til að fram- l'ylgja þeim reglum, sem um leyfi þessi gilda og þar með viður- kenna Belgiumenn islenzka lög- siigu um fiskveiðar innan nýju 50 milna markanna. llcr hel'ur þvi heldur betur verið rofið skarð i þann múr. sem Bretar og Vestur-Þjóðverjar hafa verið að byggja upp i Vestur- Kvrópu gegn hagsmunum og rétt- indum íslendinga. Annar merkisatburður vikunn- ar var sá. að varðskip klippti á togvir togara, sem var að veiðum innan hinnar nýju lögsögu án nal'ns og númers og án þjóðfána. Brezka rikisstjórnin mótmælti þessum aðgerðum varðskipsins. Utanrikisráðherra svaraði með mótmælum Islenzku rikis- stjórnarinnár gegn ólöglegum veiðum brezkra skipa i islenzkri íiskveiðilógsögu og sérstaklega mótmælti hann þvi athæfi að skip sigldu mcð málað yfir nafn og númer og væru slik skip réttlaus. Arangur þess varð sá. að skip- herra brezka eftirlitsskipsins Miranda. gaf úl dagskipun til brezku togaraskipstjóranna um að mála al'tur á nal'n og númer. Það væri ekki (il neins. Varð- skipin þekktu þá hvort eð væri. Siðan hai'a flestir eða allir brezku togararnir tekið upp nafn og númer að nýju. Árangur útfærslunnar segir þegar til sín Kn hvernig ætli þeim aflist blessuðum'.' Aflinn virðist hafa verið a-rið rýr. enda athafna friður ekki mikill. islenzku varð- skipin sifellt að trufla og vindur i taugum brezkra togaramanna. Margir virðast þegar hafa leitað út fyrir og brezkir togarar eru nú talsvert færri hér á miðunum en vant er á þessum árstima. Segir það sina sögu um ástandið og árangur veiðibrotanna og einnig að fjölmargir brezkir togaraskip- stjórar muna enn timabilið frá 1958—1961 og vita. að það er ekki hægt að stunda togveiðar með góðum árangri undir herskipa- vernd. nema heilt herskip fylgi hverjum togara og það sé ,,skipp- erinn" á togaranum en ekki aðmirállinn, sem ferðinni ræður! Það er raunar þegar komið i ljós. að útfærsla fiskveiðilög- sögunnar hefur borið verulegan árangur til friðunar. Brezku togararnir verða að hnappa sig á tveimur veiðisvæðum og á meðan eru ónnur svæði i friði. Togararn- ir eiga sifellt yfir höfði sér að verða teknir og færðir til hafnar og þeir munu verða fyrir sifelld- um truflunum við veiðarnar. Veiðar þeirra verða þvi ekki árangursrikar. Það má færa að þvi sterkar likur. að afli brezku togaranna verði minni við þessar aðstæður, en hann hefði orðið, ef Bretar hei'ðu fallizt á það tiiboð islenzku rikisstjórnarinnar, sem siðast var gert. Brezk togarautgerð mun þvi tæplega hagnast á þeirri hörðu afstöðu, sem komið hefur i veg l'yrir bráðabirgðasamkomu- lag. Tökum það rólega Þegar brezk togaraútgerð fær um þetta sönnur aukast vonandi likurnar á þvi að leysa megi deil- una með bráðabirgðasamkomu- lagi. en islenzka rikisstjórnin heí'ur enn itrekað vilja sinn til bráðabirgðasamkomulags á sanngjörnum grundvelli. islendingar geta þvi haldið stillingu sinni. Hmfram allt ber að forðast allt það sem leitt getur til slysa og óhappa. Hér ber að sýna þolinmæði. en um leið elju við af> trufla veiðiskap brezkra, svo sem frekast er unnt. Sú tið kemur að veiðiþjófur verði tekinn og látinn svara til saka. Það gerir ekkert til þótt það verði ekki al- veg á næstunni. t grein. sem Ingvar Hallgrims- son. forstjóri Hafrannsóknastofn- unarinnar ritaði nýlega, kemur þetta m.a. fram: Þorskur ,,Það er samdóma álit fiski- ira'ðinga i 8 löndum beggja megin Atlantzhafs. að þorskstofnar Atlanzhafsins séu fullnýttir eða ofveiddir og að nauðsyn beri til að létta á sókninni i þá. ef ekki á illa að fara. t>etta á ekki hvað sizt við um islenzka þorskstofninn. Dánarorsök nytjafiska er fyrst og íremst veiði. og sóknina i stofninn má t.d. marka af þvi. hve árleg dauðsföll i stofninum hafa vaxið. A árunum milli heimsstyrj- aldanna dóu um 45% af stofninum árlega. á striðsárunum lækkuðu dauðsföllin i 37°?) árlega. en juk- ust siðan stöðugt. og er nú svo komið. að 70°ó hins kynþroska hiuta stofnsins deyja árlega. Þetta er hærri dánartala en i öðr- um þorskstofnum Norður-Atlanz- hafs. og kann ég ekki dæmi þess. að nokkur fiskstofn þoli slika sókn til langframa. Vegna þessarar auknu sóknar. sem er nú orðin meiri en viðkoma stofnsins. I'er fiskurinn sifellt smækkandi. fleiri og fleiri fiska þarl' i tonnið og vinnsla hvers tonns. verður sifellt dýrari. Árið 1928 var rösklega helmingur afl- ans fiskur eldri en 10 ára, en árið 1938 var um 35% á þessum aldri. A striðsárunum fékk þorskurinn talsverða hvild og að loknu striði var hann vænni en áður, og árið 1948 var yfir 60% fisksins i aflan- um eldri en 10 ára, stór og vænn l'iskur. En nú hallar fljótt á ógæfuhlið, og árið 1958 er aðeins um 20% aflans fiskur eldri en 10 ára. og árin 1970 og 1971 finnst ekki svo gamall fiskur i aflanum, hann nær ekki 10 ára aldri. Sá stóri og væni þorskur, sem var uppistaða aflans árin 1928 og 1948, er nú ekki lengur til, hann er veiddur á yngri aldri sem smærri fiskur. Ýsa Ýsustofninn hér við land er i litlu betra ástandi, en ýsa er mjög hraðvaxta fiskur, og kemur greinilegá fram hjá henni, hve mikið vinnst við að veiða stóran f'isk fyrirsmáan. Tveggja ára ýsa vegur um hálft kiló, fjögurra ára um 1.7 kiló og fimm ára ýsa vegur um 2,1 kiló". Friðunarráðstafanir Nú þegar við höfum fært fisk- veiðilögsöguna út i 50 sjómilur getum við. án samninga við aðra, gert nauðsynlegar ráðstafanir til að friða hrygningar og uppeldis- stóðvar. bá fellur ýsustofninn undir okkar lögsögu og þá mun- um við koma i veg fyrir að veidd sé tveggja og þriggja ára ýsa. Þá geymum við hana i sjónum, lát- um hana timgast og um leið margfalda þyngd sina. bær friðunaraðgerðir, sem gerðar verða með nýrri lóggjöf, sem Alþingi mun setja nú i haust, er það kemur saman að nýju, hljóta aö beinast að þessu mark- miði. Furðuleg þrákelkni Kn i sambandi við þessar upp- lýsingar um ástand fiskstofnanna i Norður-Atlanzhafi er rétt að rifja hér upp furðuleg ummæli, sem Frior. fiskimálaráðherra Breta. lét eftir sér hafa i siðustu viku. Frior er m.a. spurður álits á þeim visindalegu rannsóknum, sem leitt hafa i ljós, að fiskstofn- arnir i Norður-Atlanzhafi eru i stórkostlegri hættu, en þar er bæði um að ræða skýrslu alþjóð- legrar sérfræðinganefndar pg skýrslu Alþjóöahafrannsókna- ráðsins. Aðild aö þessari skýrslu- gerð eiga m.a. brezkir sérfræð- ingar. og eru þeir samdóma öðr- um sérfræðingum um niðurstöð- urnar. Niðurstöður þessara vis indarannsókna voru m.a. birtar i frétt i brezka stórblaðinu The Guardian s.l. mánudag. Um niðurstöður þessara fjöl- þjóðlegu visindarannsókna segir fiskimálaráðherra Breta: ..Ég las þessa frétt i Guardian, og þessar upplýsingar eru alger- lega rangar. Það eru reyndar sveiflur i þessum efnum, en hið almenna ástand fiskstofnanna er talið fremur gott"!! i annan stað segir hr. Prior: ,,Við höfum alla tið verið reiðu- búnir til þess að ræða friðunar- ráðstafanir á vissum svæðum, og við erum enn reiðubúnir, svo framarlega sem slikar ráðstafan- ir gera ekki upp á milli þjóða, — Breta. Þjóðverja, islendinga eða annarra. Þetta hefur ekkert að segja. ef islendingar halda veið- um áfram". Það er rétt að skoða þessar yfirlýsingar brezka sjávarút- vegsráðherrans i nokkru sam- hengi til að gera sér fulla grein fyrir þvi, hvernig ganga muni að koma i veg fyrir eyðingu fisk- stofnanna með fjölþjóðlegu sam- komulagi þeirra þjóða, sem aðild eiga að svæðastofnunum þeim, sem hafa eiga eftirlit og stjórn á fiskveiðum i Norður-Atlanzhafi. Til þess að verndunaraðgerðir komist i framkvæmd. þurfa allar aðildarþjóðir að svæðastofnunum að hafa staðfest aðgerðirnar. Það jafngildir neitunarvaldi hverrar aðildarþjóðar gegn framkvæmd verndunaraðgerða. Er nema von, að biðlund íslendinga sé þrotin Islendingar hafa árum saman og hvað eftir annað flutt tillögur i svæðastofnunum um tilteknar verndaraðgerðir til að koma i veg fyrir rányrkju á fiskstofnunum. Þessi barátta hefur verið til einskis. Tiilögur fsiendinga hafa ekki náð fram að ganga, m.a. vegna andstöðu brezka fiski- málaráöuneytisins. Menn ættu þvi að geta gert sér allvel i hugar- lund. hvernig takast muni á næst- unni að gera nauðsynlegar ráð- stafanir. ráðstafanir. sem enga bið þola til að bjarga fiskstofnun- um fra yfirvofandi hættu tortim- ingar. ef það ætti að vera i hönd- um brezka fiskimálaráðherrans og ákveða. hve langt yrði gengið ogf hann gæti komið i veg fyrir nauðsynlegar ráðstafanir með af- stöðu sem jafngildir neitunar- valdi. Er nokkur i vafa um að hr. Pior myndi beita þvi neitunar valdi'.' Hann neitar að viðurkenna samdóma álit allra færustu sér- fræðinga m.a. brezkra, um hiö hættulega ástand fiskstofnanna og segir það firrur einar og að engu hafandi. Það er ekki fyrr en búið er að gjöreyða fiskstofn- unum. eins og t.d. á St. Georges- banka. sem Bretar virðast til við- tals um friðunaraðgerðir. —TK.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.