Tíminn - 25.11.1972, Blaðsíða 11

Tíminn - 25.11.1972, Blaðsíða 11
I.augardagur 25. nóveinber 1!)72 TÍMINN 11 (•uðmundur P. Valgeirsson okkar og þá landeyðingu, er gat að höndum borið. Ekki var þó látið við þetta sitja. Lesbókarritstjóri Morgunblaðs- ins tók sér fyrir hendur að skrifa i blað sitt, Lesbókina, eins konar jólahugleiðingu, sem hann helg- aði okkur Árneshreppsbúum. Eftir að hafa dregið upp nötur- lega mynd af sveitinni, sér hann, að hér er einskisvert land. Þau litlu gæði, sem það hafði upp á að bjóða var einfalt og auðvelt að nytja, án þess neinn þyrfti að hafa hér bólfestu. Og það þótti honum helzt tiðindum sæta, að hitta fyrir mann, sem „ætlaði að vera heima i vetur", i stað þess að fara suður i sæluna. Þvilik flónska i manninum: Maðurinn virtist ekki hafa gert sér ljóst, hvað honum bæri að gera og var orðinn að viðundri i augum ritstjórans. Og þegar hann sigur heima við ritsmíð sina, kórónar hann þessa mynd sina með þvi að gera ráð fyrir að allir mannabústaðir séu komnir á kaf i fannbreiðuna. Þannig voru viðhorf þessarra manna, sem mér fannst með nokkrum rétti mega kalla merk- isbera ..landeyðunnar", og ef- laust voru margir fleiri sama sinnis. Þó voru einnig til þeir menn, sem ekki stóð á sama, hvert stefndi i þessum málum. Enda ovist. hvort landeyðingin léti staðar numið við endamörk Árneshrepps. Til er gamalt máltæki, sem segir, að hætt sé eigin húsi þegar garður nágrannans brennur. Þró- unin i þessum málum er næsta iskyggiieg og þyrnir i augum fjöl- margra hugsandi manna. Hvar nemur hún staðar? Stjórnarsátt- málinn hefur að geyma nokkur fyrirheit um, að við skuli sniiið á þeirri braut, er farin hefur verið i þessum efnum. En nægir sá góði vilji? Útsogið suður er sterkt, og margt þarf að koma til, svo úr þvi verði dregið, hvað þá stöðvað. Það spáir ekki góðu, þegar heilir landshlutar fara algerlega á mis við svo að segja alla læknisþjón- ustu, svo að i þeim efnum þarf að leita langt aftur i aldir til að finna hliðstæðu. Læknar og aðrir embættismenn, s.s. prestar og kennarar, eru vart fáanlegir út fyrir hitaveitusvæði Reykjavik- urborgar. Þeir eru orðnir of finir til að starfa utan Reykjavikur. Jafnvel hefur flogið fyrir, að til starfa á Seltjarnarnesi, útjaðri Reykjavikur, fáist menn ekki til opinberra starfa nema með sér- stökum friðindum — staðarupp- bót! Þvilik ósvinna, ef satt er. Og þjóðin spyr: Hvað á að gera? Væri ekki réttlætanlegt, að þeir lærðu menn, sem ekki fást til starfa fyrir þjóð sina, þar sem þess er þörf, verði látnir endur- greiða námskostnað sinn að meira eða minna leyti? Þjóðin hefur ekki efni á þvi að kosta tugi eða hundruð manna til langskóla- náms, nema þekking þeirra og starfskraftar séu nýttir, þar sem þeirra er þörf viðs vegar um landið, i stað þess að hnappast saman á einum stað, þó nokkuð stór hluti landsmanna se þar samankominn, eða flytja hrein- lega af landi burt. Með því fram- ferði sinu setja þessir lærðu menn ljótan stimpil á stétt sina, þó allir viti, að margir þeirra eru ágætis- menn. Fólkið úti á landsbyggð- inni á engu siður rétt á þjónustu þeirra en þeir sem i þéttbýlinu búa. t þeim tilgangi veitir þjóð- félagið þeim menntunaraðstöðu, og það ætlast til þeirrar þjónustu af þeim. Sú þjónusta er lika eitt af grundvallarskilyrðum þess að byggð haldist við úti um landið. Þar þarf ekki útkjálka til. Ég hef nú lvst að nokkru þeim viðhorum, er við okkur Árnes- hreppsbúum blöstu á haustdögum 1971. Þau voru ekki uppörvandi. Fer ég ekki fleiri orðum um það. En er nú nokkuð aðra sögu að segja héðan. — Jú vissulega: Þó vetur sé nú genginn i garð og kynni sig hendur harkalega, er viðhorf þeirra, sem hér þrauka allt annað er verið hefur undan- gengin ár. Með komu þessa árs mátti segja að brotið væri i blað, að þvi er tiðarfarið snerti. Allt frá ára- mótum rikti hér einmuna blitt veðurfar. Snjó festi litt á jörðu og aldrei nema um stundarsakir. Veður var svo hlýtt, að frost kom aldrei i jörð. Ólikt þvi sem verið hafði, þegar klaki fór ekki úr jörð sumar eftir sumar undanfarin ár. Hefur jafngóður vetur ekki komið hér lengi, og verður helzt jafnað til vetranna 1922-'23 og 1928-'29. Báða þá vetur rikti hér einmuna bliða eins og á sumardegi, eink- um á útmánuðum þeirra. Vorið var einnig hlýtt og góð- viðrasamt út mai mánuð. Túnin, sem viða höfðu verið dauðkalin á undanförnum árum <en höfðu litils háttar náð sér sumarið 1971), tóku nú að gróa með undra- verðum hætti, svo að viðast voru gömlu kalskellurnar nær upp- grónar er fram á sumarið kom. Júnimánuður var mjög kaldur og mjög úrkomusamur, svo gróðri fór ekkert fram allan þann mán- uð. Um 10. júli breyttisl veður aft- ur til batnaðar og upp l'rá þvi mátti heita, að væri ein samfelld bliða tíl fyrsta vetrardags. Snjó- aði aðeins einn dag i október fram að veturnóttum. Grasspretta varð með ágætum, og heyskapur mikill svoaðaldrei fyrr hafa verið jafnmikil hey á haustnóttum og nú á þeim bæjum, sem enn eru i byggð. Nýting heyjanna er einnig mjög góð. Þurrkar voru góðir og aldrei langt milli þurrkdaga. Nokkuð tafðist þó um tima með þurrkiin vegna vestan skúraleið- inga. sem voru nokkuð tiðar. Við- ast hvar eru hlöður fullar, og á nokkrum bæjum má sjá uppborin hey úti. Það bendir til þess, að bændanna biði nokkurt verkefni i byggingu heygeymslna og einnig byggingu fjárhúsa, ef tiðarfar helzt á næstu árum likt þvi, sem nú var. Veltur þá a miklu að þær framkvæmdir verði haganlega framkvæmdar með tilliti til verk- sparnaðar við heyskap og hirð- ingu. Kénaður gekk vel fram á s.l. vori, og lambám var sleppt nokk- uð jai'nóðum og þær báru. Krjó- semi var nokkuð misjöfn á ein- stökum bæjum en sumsstaðar óvenju góð. Nokkrar heyfyrning- ar urðu frá vetrinum, er það ný saga hér, þvi undanfarin ár höf- um við orðið að standa i heykaup- um haust, vetur og vor. Á sl. hausti var siatrað i Slátur- húsi Kaupfélags Strandamanna Norðurfirði 2352 kindum, þar af 2225 lömbum, sem lögðu sig með 17,38 kg meðalþunga, án nýr- mörs. Er það 0,38 kg meiri meðal- þungi en var á sláturstaðnum i i'yrra. Mesta meðalvigt var hjá Hallbert Guðbrandssyni, Djúpa- vik 20.6 kg. Hann átti 17 ær s.l. vetur, þær voru tvilembdar nema þrjár. Hann lagði inn 10 dilka. Sýnir þetta að hér er meira en sauðkropp fyrir sauðfé, þó sumir hafi ekki séð annað. Mega bændur vel við una. Undanfarin ár hefur fallþungi dilka farið sivaxandi. Efláust má þakka það betri fóðr- un, þrátt l'yrir heysparnað, og svo starfsemi sauðl'járræktarfélags- ins, sem telja má i góðu lagi. Slátrað var nú 193 dilkum færra en i fyrra, en lambaásetningur er nú meiri en áður. Féð var orðið svo fátt að nauðsynlegt er að fjölga þvi eins og ástæður leyfa nú þegar batnar i ári. Hrútasýning var haldin hér i hreppnum, eins og annarsstaðar á Vestfjörðum. Alls voru sýndir 42hrútar. Al'þeim hlulu 30 l.verð- laun, 71%, 10 önnur verðlaun, 24%, og 2 þriðju verðlaun. Auk þess voru þrir hrútar sýndir með afkvaMTium. Af þeim hlutu tveir íyrstu verðlaun og einn önnur verðlaun. Einnig nokkrar ær með afkvæmum, sem hlutu góða dóma. Aðaldómari á þessum sýningum var Sveinn Hallgrims- son, ráðunautur Búnaðarfélags tslands, og meðdómari Brynjólf- ur Sæmundsson, héraðsráðunaut- ur Strandamanna. Aðaldómari fór lofsamlegum orðum um hrútastofn okkar Árneshrepps- búa og áleit þá búa yfir miklum kynbóta kostum. — Eins og áður segir var hér einmuna sumarbliða frá miðjum júli hlýindi og mikið sólfar með hóflegri vætu fyrir allan gróður. — Mikill ferðamannastraumur var hingað norður, eins og verið hefur undanfarin sumur, en þó sennilega meiri nú en áður. Þeir, sem komu hingað, nutu sumar- bliðunnar og sólskinsins i rikum mæli og lofuðu hana mjög. Einn þeirra skildi eftir þessa kveðju og viðurkenningu: Ein er sveit við ysta haf, umgirt fjallaböndum. Gyllir firði geislatraf, gott er að vera á Ströndum. Það er sannmæli, þegar svo la'tur svo sem verið hefur það, sem af er þessu ári. Tveir stórir ferðamannahópar heimsóttu okkur. Fyrslu daga júli kom hópur Átthagafélags Strandamanna i Reykjavik. Var þá samankomið hér hátt á annað hundrað manns, aðkomið. Hélt álthagalélagið skemmtun hér i lélagsheimili hreppsins að Arnesi með l'jólbreytta dagskrá, hrepps- búum öllum til stórrar ánægju. Kg sendi Timanum frásögn af þessu, en einhver veginn fór svo að hún birtist ekki. Það þótti mér miður. Þessir aulúsugestir okkar voru heldur l'ljólt á ferðinni, þvi veðurguðirnir voru þá að búa sig undir að sýna okkur bliðu sina, en ekki tilbúnir að láta góða gesti okkar njótu hennar. llinn stóri hópurinn, sem heim- sótti okkur voru, afkomendur þeirra Sk jaldarbjarnarvikur- hjóna, Onnu Jónasdóttur og Guð- jóns Kristjánssonar. Var þá einn- ig fjölmenni samankomið hér. Frásögn al' þvi birtist i Timanum. Þeir voru heldur heppnari með veður, en þó var það ekki orðið svo gott sem siðar varð. Framhald á bls. 19 Dagvistun á einkaheimilum Fimmtudaginn 16. nóvember flutti ég eftirfarandi tillögu i Borgarstjórn Reykjavikur: Sifellt verður meira um dag- vistun barna á einkaheimilum undir eftirliti Félagsmálastofn- unar Reykjavikurborgar. Eru heimilin nú orðin meira en hundrað talsins, og börnin, sem þar eru vistuð, á þriðja hundrað. Æskilegt væri, að þessi starfsemi yrði rekin með skipulegri hætti en nú er gert. Þvi beinir Borgarstjórn Reykjavikur þvi til Félagsmála- ráðs að taka eftirtalin atriði til athugunar: 1. Hvort ekki sé timabært, að haldið verði námskeið fyrir konur, sem taka börn til dag- vistunar. Námskeiðið yrði hlið- stætt þvi, sem haldið var á vegum fræðsluráðs að tilhlutan leik- vallanefndar fyrir konur, er starfa á gæzluvöllum borgar- innar. 2. Hvort ekki sé eðlilegt, að Sumargjöf annist innritun barna á einkaheimili. 3. Að hámarksgjald fyrir vistun barna á einkaheimilum verði ákveðið. Greiði borgin að hluta gjöld fyrir þau börn, sem tilheyra svonefndum forgangsflokkum, en ekki fá rúm á dagheimilum borgarinnar. Nokkrar umræður urðu um til- löguna, og tóku til máls Sigurlaug Bjarnadóttir, Steinunn Finnboga- dóttir og Adda Bára Sigfúsdóttir. Adda Bára bar fram breytingatil- lögu við 2. lið tillögunnar þess efnis, að Sumargjöf eða Félags- niálastofnuninannaðist innritun. Var tillögunni litt breyttri siðan visað til Félagsmálaráðs. Þótt efni tillögunnar liggi nokkuð ljóst fyrir, þykir mér rétt að fara um hana nokkrum orðum. Á dagheimilum, leikskólum og skóladagheimilum borgarinnar er að minum dómi unnið mikið og gott barnaverndarstarf. Áherzla er lögð á,að fóstrurnar, sem þar starfa, séu vel menntaðar, svo að dvöl barnanna hafi sem mest uppeldisgildi. i þessu sambandi vil ég vitna i frumvarp til laga um Fóstruskóla Islands. sem nú liggur fyrir Alþingi. Þar segir:.... „ógerningur er að fjölga barna- heimilum án þess að tryggja að sama skapi nægilega fjölgun sér- menntaðs starfsliðs. Ella verða þessi barnaheimili miður æski- legar gæzlustöðvar fyrir börn, en ekki uppeldisstofnanir". Sá grundvöllur, sem uppeldi i sveitum hvildi á, er nú brostinn, en við verðum smám saman að læra að fóta okkur i borgarsam- félagi. Ég tel,að ákveðin stefna i félagslegri aðstoð , reist á þekkingu i uppeldis- og sálarfræði, eigi hér að visa veginn. Stefnu- leysi eins og nú rikir býður hætt- unni heim: Foreldrafræðsla er engin, foreldrasamtök engin og samvinna skóla og heimila nánast engin. Dagvistun barna á einka- heimilum hefur tiðkazt lengi án eftirlits eða skipulags. Það var ekki fyrr en i júni 1970, að ákvæði yoru sett um slika dagvistun. Þar segir, að óheimilt sé að taka börn i dagvistun á einkaheimili nema með leyfi viðkomandi barna- verndarnefndar og hafi hún siðan Gerður Steiiiþórsdóttir eftirlit með höndum. Slikt aðhald er ákaflega mikilvægt. Ég álit, að námskeið fyrir konur, sem taka börn i dagvistun, geti verið m.jög þarflegt. Það myndi vekja þær til umhugsunar og gera ljósari markmið og leiðir i þessu starfi, svo má að orði komast. Dvöl barnanna ætti að hafa uppeldislegt gildi, en ekki einungis að vera gæzla. Hópur þeirra kvenna, sem taka börn til dagvistunar, er mjög sundurleitur. Konurnar eru á ald- rinum frá 20 til SOára. Sumareru barnlausar, en flestar eiga eitt barn og upp i fjögur, oft stálpuð, eða l'arin að heiman. — Margar húsmæður leysa uppeldishlut- verkið vel af hendi, en betur gera þó þær, sem lært hafa um meö- ferð barna. Að minum dómi er einkalóstrið hliðstætt starfinu á gav.luvöllum borgarinnar. Vegna skorts á lóstrum hafa gæzluvellirnir ékki átt kost á sérmenntuðu starfsliði. Kn i þvi skyni að ráða þar nokkra bót á hejiir fræðsluráð, að til- hlutan leikvallanelndar, haldið nokkur námskeið fyrir gæzlu- konur til að gera þær hæfari til starfsins. Kg hef lengið i hendur plagg um tilhögun námskeiðs, sem haldið var d siðasta ári. Námsefnið var m.a.: Ilagnýt uppeldis- og sdlarfræði barna, félagsfræði, svo sem með lilliti til félagslegs gildis gæzluvallastarfsins og þátt þess i uppeldismálum i Reykjavikur- borg, svo og samskipti við vanda- menn og heimili barnanna. Einnig leiðsögn i leikjum og leik- tækni. Kg teldi ráðlegt að fá nokkrar konur, sem taka börn i einka- lóstur, til viðræðna um tilhögun námskeiðs. Auk beinnar fræðslu væri heppilegt að bjóða konunum að skoða dagheimili eða leik- skóla. Eins og nú háttar snýr starf- semi lélagsmálaráðs og barna- verndanefndar eingöngu að heimilum, sem taka börn i dag- fóstur. Við vitum sáralitið um þá hlið, sem að mæðrunum snýr. Við vitum aðeins fyrir tilviljun, aö nokkur hluti mæðranna eru ein- stæðar, en ekki hve margar þær eru. Mæðurnar biðja um dagvist lyrir börn sin,en fylla ekki út nein þar til gerð eyðubíóð eins og gert er á barnaheimilunum. Mérlyndist það eðlileg tilhögun, að Sumargjöf annaðist innrit- unina. Kins og nú háttar er ekki uin neina skipulega innritun að ravða. Eins og fram hefur komið fer Barnaverndarnefnd einungis með el'tirlit heimilanna, en hefur engin afskipti af greiðslu. Al- gengast mun þó að greiða 5 lil 6 þús. á mánuði lyrir barn. Sem kunnugt er, eru biðlistar d dagheimilum borgarinnar langir, og venjulegur biðtimi er um eitt ár. Il.já Sumargjöl er l'ast gjald, og greiðir borgin helming kost- naðar. Er það að minum dómi sanngirniskrafa, að þeir,sem til- heyra margnefndum lorgangs- llokkum, en ekki koma börnum sinum lyrir á dagheimilum vegna rúmleysis, l'ái niður- greiðslu á gjöldum sinum i sam- ræmi við reglur Sumargjafar. Þetta l'ólk býr við sömu aðstæður. en þarl að borga helmingi hærra gjald, auk þess öryggisleysis.sem einkafóstrið hefur i för með sér. Að visu geta einslæðar mæður sótt um niðurgreiðslu hjá Kélags- málaráði, sem siðan metur að- stæðurnar hverju sinni. En fyrst Sumargjöf hel'u'r l'ast g.jald án til- lits til aðstæðna, gætir þarna misræmis. Ef Sumargjöf annaðist innritun og innheimtu gjalda. gæti fólk i forgangsflokkum af sjálfu sér fengið sin gjöld niðurgreidd i samræmi við reglur Sumar- gjafar. Einkalóstur barna er staðreynd, sem ekki verður horft framhjá. Mikilvægt er,að það sé eins vel af hendi leyst og kostur er á. En einkalóstur bætir engan veginn úr þörf I'yrir dagheimili. Þvi megum við ekki gleyma.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.