Tíminn - 06.02.1975, Blaðsíða 6

Tíminn - 06.02.1975, Blaðsíða 6
TÍMINN Fimmtudagur 6. febrúar 1975 2. umræða um útvarpslögin í neðri deild: Formaður mennta- málanefndar neðri deildar andvígur breytingunni t gær hófst I neöri deild 2. um- ræöa um frumvarp um breytingu á útvarpslögunum. Sem kunnugt er var málinu vlsafi til mennta- málanefndar, og klofnaði hún i málinu. Meirihluti hennar mælti meo þvi, aö frumvarpio yröi sam- þykkt óbreytt, en minnihlutinn lagði til, aö það yrfti fellt. Enn fremur hefur komiö fram ný breytingartillaga frá minnihluta- mönnum, Kjartani ólafssyni og Magnúsi Torfa Ólafssyni. Gengur sú tillaga f stuttu niáliút á það, að enginn fastur starfsmaður Rikis- útvarpsins u<? starfsmenn ann- arra fjölmiðla, sem uppfylla inn- tökuskilyrði Blaðamannafélags islands, séu kjörgengir I útvarps- ráð. Ekki heldur aðilar, sem at- vinnu hafa af þvi að annast kynn- ingarstarfsemi eða upplýsinga- Ingvar Gislason. miðlun fyrir fyrirtæki, samtök og stofnanir. Sama gildi um islenzka starfsmenn erlendra sendiráða eða fjölþjóðasamtaka, er njóta friðinda gagnvart isienzkum lög- um vegna starfsins. Eyjólfur K. Jónsson (S) gerbi grein fyrir áliti meirihluta menntamálanefndar, en Kjartan Olafsson (Ab) gerði grein fyrir áliti minnihlutans og breytinga- tillögu þeirri, sem að framan greinir. Fátt eitt markvert kom fram, þrátt fyrir langa ræðu Kjartans Ólafssonar. Svaraði Vil- hjálmur Hjálmarsson mennta- málaráðherra honum nokkrum orðum og itrekaði fyrri uminæli sin i þessu máli. Ingvar Glslason, (F) formaður menntamálanefndar neðri deild- ar, sem var fjarverandi, er nefndin fjallaði um málið, gerði grein fyrir afstöðu sinni. Sagði hann, að hann teldi ekki timabært að breyta lögum um útvarpsráð. Minnti hann á það, að gildandi út- varpslög væru tiltölulega nýsett (frá 1971) og ekki væri komin sú reynsla á þau, að réttlætanlegt væri að gera breytingar nú,i ann- an stað væri að sinu áliti mjög vafasamt að miða kjör útvarps- ráðs við Alþingiskosningar. Slikt bryti I bága við anda útvarpslag- anna um sjálfstæði stofnunarinn- ar. Þá minnti Ingvar á það, að engar deilur hefðu átt sér stað um núverandi skipan mála, er lögin voru sett fyrir fjórum áruin. Þá vék Ingvar Gislason að á- sökunum uin, að titvarpsráð mis- notaði aðstöðu sína i pólitískum tilgangi. Sagði hann, að engar sönnur hefðu verið færðar á slikt, hvorki I sambandi við núverandi útvarpsráð né þau, sem áður hefðu starfað, þó að stöku sinnum hefðu einstaklingar e.t.v. haft til- hneigingu til sliks. Framhald á 14. siðu. Fyrirspurn Heimis Hannessonar: Verður veittur afsláttur af afnotagjöldum? HEIMIRHannesson (F) hafur lagt fram fyrirspurn i samein- uðu þingi um innheimtu af- notagjalda hljóðvarps og út- varps. Er fyrirspurnin fram komin vegna truflana á út- sendingu hljóðvarðs og sjón- varps og er svohljóðandi: „Vill menntamálaráðherra beita sér fyrir þvl, að eðlilegt tillit verði tekið til alvarlegra truflana á útsendingu hljóð- varðs og sjónvarps, þegar af- notagjöld fyrir þá þjónustu verða innheimt, gagnvart þeim aðilum, er fyrir slikum truflunum verða og hafa orð- ið?" Blaðið innti Heimi Hannes^ son eftir þvi, hvert væri tilefni þessarar fyrirspurnar og hvaða tillögur hann myndi leggja fram I þessu sambandi. Heimir sagði, að það væri kunnara en frá þyrfti að segja, að alvarlegar truflanir hefðu fyrir nokkru verið á útsend- ingu hljóðvarps og sjónvarps, og mest hefði röskunin orðið á Austurlandi. Slíkar truflanir hefðu verið tiðar við erfiðar aðstæður, einkum þegar ill- viðri geisuðu og rafmagnsbil- anir yrðu. Fram hefði komið, að t.d. á Austurlandi hefði fólk ekki getað notið þjónustu þessara fjölmiðla langtimum saman, t.d. um siðustu jól og áramót. Eðlilegt væri að Hta á þjónustu rikisútvarpsins sem hverja aðra þjónustu, sem greitt væri fyrir. En þegar htin væri ekki látin i té, væri eðli- legt, að slikt yrði metið við innheimtu afnotagjalda og eðlilegt væri, að menntamála- ráðherra fæli yfirmönnum rikisútvarpsins að fram- kvæma slika stefnu. Heimir sagði að peninga- lega séð væri þetta ekki sér- lega stórt mál fyrir þá sem I hlut ættu. Miklu frekar væri hér um að ræða stefnumark- andi mál um afstöðu hins opinbera gagnvart þeim þegn- um þjóðfélagsins, er ekki nytu sambærilegrar þjónustu og aðstöðu og aðrir landsmenn, t.d. miðað við þá er I mesta þéttbýlinu búa. Hér yrðu allir að btiá við fullt jafnrétti — að- stöðumunurinn væri nægur fyrir. Þess væri að vænta, að menntamála'ráðherra tæki vel I þessa málaleitan, sagði Heimir Hannesson að lokum. AAidað við núgildandi verðlag hefur 31,5 millj. króna verið varið til rannsókna við Dettifoss — sagoi orkumálaráoherra í svari sínu við fyrirspurn Inga Tryggvasonar Eins og sagt var frá I blaðinu I gær, svaraði Gunnar Thoroddsen orku- og iðnaðarráðherra fyrir- spurn frá Inga Tryggvasyni (F) um rannsóknir á virkjunarmögu- leikum I Skjálfandafljóti við ls- hólsvatn. A sama þingfundi svar- aði ráðherrann annarri fyrir- spyrn frá Inga Tryggvasyni, en hún var á þá leið, hve lengi rann- sóknir á virkjunarmöguleikum við Dettifoss hefðu staðið og hve miklu fé hefði verið varið til þeirra. Enn fremur spurði þing- maðurinn hverjar niðurstöðurnar hefðu oröiö. 1 framsöguræðu sinni sagöi Ingi Tryggvason m.a.: „Á undanförnum árum hefur verið varið miklu fé til rannsókna á virkjunarmöguleikum vatnsafls á Islandi. Eitt það landsvæði, sem rannsakað hefur verið, er við Dettifoss við Jökulsá á Fjöllum. Rannsóknir þessar hafa staðið árum saman. Oft hefur þess heyrzt getið, bæði i ræðu og riti, að við Detti- foss væru ákjósanlegir möguleik- ar til stórvirkjunar. Eins og öllum er kunnugt, eru allar stórar vatnsaflsvirkjanir á Iandinu stað- settar á þvl sunnanverðu. A suð- vestanverðu landinu eru einnig staðsett öll þau stóriðjuver, sem nýta mikið magn af raforku. Sti spurning, sem á undanförn- um árum hefur átt sér stað og er fyrirhuguð á næstunni i byggingu orkuvera og orkufrekra iðnaðar- vera, er einn þáttur i byggðamót- un, beinir fólki og fjármagni til þéttbýlisins I ákveðnum lands- hlutum. Þess vegna lita margir á það sem mikilvægt byggðamál, að hinum stærri orkuverum væri dreift um landið og nýting ork- unnar til iðnaðar og annarra þarfa verði hagað þannig, að til jöfnunar horfi I byggðaþróun landsins. Hér er ekki staður né stund til að ræða þá möguleika sem stór- virkjun við Dettifoss býður til efl- ingar atvinnulifi á Norðurlandi. En menn þar fyrir norðan eru sumir orðnir langeygir eftir framkvæmdum, þykir sem lang- varandi rannsóknir án frekari at- hafna séu sem dúsa upp i óvært barn. Þess vegna er hér spurt um niðurstöður þessara rannsókna. Vel má drepa á þaö hér, að þarfir fyrir orkunotkun eru margvislegar. Ekki er sizt ástæða til þess að hyggja að upphitun htisa með hugsanlegri raforku- notkun, sem kæmi á móti orku- þörfinni til upphitunar. 1 sam- bandi við það er ástæða til að minna á, hversu dreifikerfi raf- magns er vanmegnugt þess að flytja þá raforku um byggðir landsins, sem fullnægir þörfum i ntitíö og næstu framtið. Eitt af þeim vandamálum, sem leysa þarf i sambandi við orku- málin, er undirbygging dreifi- veitnanna að meira eða minna leyti, og til þess þarf miklu meira fjármagn en það, sem Rafmagns- veitur rikisins hafa yfir að ráða. Þessi fyrirspurn um það, hversu langt sé komið orkurann- sóknum eða virkjunarrannsókn- um við Dettifoss, er fyrst og fremst fram komin til þess að fá almennan fróðleik um það, hvernig að þessum málum hefur veriö staðið á undanförnum ár- um". t svari Gunnars Thoroddsen kom fram, að rannsóknir við Dettifoss hefðu hafizt 1960 og staðið til 1962. Þá var gert hlé á þeim, en 1972 hófust þær aftur. Sagði ráðherrann, að miðað við ntiverandi verðgildi hefði 31,5 millj. króna verið varið til þess- ara rannsókna. t framhaldi af þvi sagði ráöherrann: „Niðurstöður rannsóknanna eru i stuttu máli á þá leið, að viö Dettifoss virðist mega gera hag- kvæma vatnsaflsvirkjun, um 165 metawött að afli að áætlun eða mati Orkustofnunar og með um 1200 gigawattstunda árlegri vinnslugetu. t þvi sambandi er rétt að taka það fram, að I þessari áætlun en gert ráð fyrir þremur vélasamstæðum. Þáð er ekki gert ráð fyrir skiptingu virkjunarinn- ar i áfanga umfram það, að fyrsta vélasamstæðan gæti að sjálf- sögöu komið i notkun á undan hin- um, en langsamlega mestur hluti stofnkostnaðar myndi koma sam- timis við virkjunarframkvæmdir. Það er rétt að taka það fram, að einnig hafa verið gerðar athugan- ir hjá Orkustofnun á öðrum virkj- unarmöguleikum I Jökulsá á Fjöllum. Það hefur verið kannað- ur möguleiki á að nýta stærri hluta af vatnsorku Jökulsár á Fjöllum i einni virkjun, um það bil tvöfalt stærri en Dettifoss- virk jun. „Ástæðan fyrir þessari könn- ur", segir i umsögn Orkustofnun- ar, „er sti, að verði Dettifoss virkjaður, er hæpið, að afgangur- inn af vatnsafli Jökulsár verði nýtttir yfirleitt, og titilokað má telja að nýta hann á hagkvæmán hátt. Þessi stóra virkjun kynni að geta gefið álika orkuverð og Dettifoss, en hún er mjög litið könnuð ennþá. Henni verður tæp- lega skipt I áfanga, heldur yrði að gera hana i einu lagi, og hún þarf þannig.um tvöfalt stærri orku- markað en Dettifoss og tilsvar- andi stærra fjárhagslegt átak". A þessa lund segir i skýrslu Orkustofnunar um þennan mögu- leika, sem hefur þó verið litið kannaður ennþá. En það er rétt að skýra hér frá öðrum kafla I umsögn Orkustofnunar tit af þessym fyrirspurnum. Þar segir I sambandi við Dettifoss: „t lj6s hefur komið, að jarð- skorpuhreyfingar ættu ekki að hafa áhrif á byggingu stöðvar- htiss virkjunarinnar, ef tillit er tekiö til þeirra við staðsetningu þess. A hinn bóginn verður ekki fullyrt, að jarðskorpuhreyfingar geti ekki valdið tjóni á stiflu- mannvirkjun virkjunarinnar, sem liggja munu þvert á sprungustefnuna. Við hönnun virkjunarinnar er tekið tillit til þessa með þvi að gera hana þann- ig tir garði, að htin verði ekki með öllu óstarfhæf, þótt stiflan skemmist". Svo segir i álitsgerð Orkustofn- Framhald á 14. siðu. Dettifoss — rannsóknir hófust 1960.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.