Tíminn - 13.02.1975, Blaðsíða 1

Tíminn - 13.02.1975, Blaðsíða 1
HF HORÐUR GUNNARSSON SKULATUNI 6 -SIM! (91)19460 Norðmenn áhyggju- fullir Norskir embættismenn lýstu I gær áhyggjum sinum vegna hugsanlegrar gengis- fellingar islenzku krdnunnar um allt af) 30%. Þeir álita, að gengisfellingin bæti stöðu út flutnings á freöfiski frá tslandi til Bandarfkjanna á kostnað útflutnings frá Noregi. A5 sögn norsku fréttastof- unnar NTB er um þessar mundir svart útlit á freðfisk- markaði I Bandarikjunumt.d. hefur reynzt erfitt að selja mikið magn i einu, eins og áð- ur tíðkaðist. Islendingar og Norðmenn hafa keppt um sama markað, svo að gengisfelling bætir mjög samkeppnisaðstöðu Islendinga. Norskir embættis- menn telja þó of snemmt að nefna tölur um hugsanlegt tap Norðmanna af þessum sökum. Garnaveikin í Svínavatnshreppi: Bændur vilja slátra Mikiivægt að féð fáist bætt MO—Sveinsstöðum. Eins og frá hefur verið skýrt hér I blaðinu hefur verið staðfest að garnaveiki sé komin i fé Asbjörns Jóhannssonar á Auðkúlu. Bændur á svæðinu milli Blöndu og Miðfjarðar- girðingar ræða nú hvernig hægt verði að sporna við frekari útbreiðslu garna- veikinnar en orðin er mí þeg- ar. Eru flestir sammála um, að tafarlaust eigi að slátra kindum, sem tekið hafa veik- ina, jafnvel þótt ekki sé f arið að bera á sýnilegum ein- kennum. Þó að slfkar kindur geti gefið fullau arð á þessu ári, er skaðinn af að láta þær ganga með heilbrigðu fé svo mikill, að það má ekki eiga sér stað. Telja bændur að opinberir aðilar eigi hér að hafa forgöngu og fyrirskipa slátrun á þessum kindum gegn bótum. Þá ættu bændur á þessu svæði að vera vel á verði ef þeir verða varir við óeðlileg þrif i sinu fé, og láta taka úr þvi blóðsýni til að kanna hvort um garnaveiki sé að ; ræða. Ein slfk kind getur i smitað fjölda fjár áður en sýnileg garnaveikieinkenni koma I ljós. I fyrrakvöld ræddu bændur ur Svlnavatnshreppi hvernig bregðast skuli við veikinni á almennum bændafundi að HUnavöllum. Þar voru einn- ig komnir hreppsnefndar- menn úr Torfalækjarhreppi. Fundurinn taldi æskilegt, að sýktum kindum af garna- veiki, sem finnast við blóð- rannsókn, verði slátrað. Var hreppsnefndinni falið að gera sitt ýtrasta til að fá féð Frh. á bls. 15 c 37. tbl. — Fimmtudagur 13. febrúar 1975—59. árgangur J rÆHGI/l? Aætlunarstaðir: Blönduós — Sigluf jörður Búðardalur — Reykhólar Flateyri — Bíldudalur Gjögur— Hólmavík Hvammstangi — Stykkis- hólmur — Rif Sjúkra- og leiguflug um allt land Símar: 2-60-60 & 2-60-66 $2 Ólafur Jóhannesson í viðtali við Tímann: BREYTT GENGI NAUÐSYN ÚR ÞVÍ SEM KOMIÐ VAR Gæta verður meira hófs í innflutningi en verið hefur HHJ-Rvik. Sú ákvörðun Seðlabankans að fella gengið um 20% var tekin með samþykki rikis- stjórnarinnar, enda talin óhjákvæmileg vegna hins gifurlega viðskiptahalla og þess halla, sem er á aðalútflutningsatvinnuvegunum. Vandinn, sem við er að glima, er svo mikill orðinn, að ekki varð við hann ráðið, að minu mati, nema með breyttri gengisskráningu. Hitt er jafnljóst, að gengis- breytingin ein leysir ekki allan vanda og þess vegna verður einnig að gripa til ýmissa hliðarráðstafana. 1 Þannig komst Ólafur Jóhannes- son dómsmála- og viðskiptaráð- herra að orði i viðtali við Timann i gærdag. Alþingi í'jallar á kvöldfundi um frumvarp um ráðstafanir I sam- bandi við gengisbreytinguna, sagði Ólafur ennfremur. Mest megnis er þar um að ræða tækni- leg atriði, sem eru venjulegur fylgifiskur gengisbreytinga, svo sem á hvaða verði vörur skuli tollafgreiddar og myndun gengis- hagnaðarsjóðs af útflutnings- vörubirgðum. Þessum sjóði verð- ur siðan ráðstafað i þágu sjávar- titvegsins eftir sérstökum lögum. Aðrar vörur en sjávarafurðir verða hins vegar reiknaðar eftir hinu nýja gengi. Ólafur sagði, að á næstunni yrði unnið að nauðsynlegum hliðar- ráðstöfunum, en þær verða sum- ar þess eðlis að f jalla verður um þær á Alþingi. Nú verður gert vikuhlé á störfum Alþingis vegna þings Norðurlandaráðs, þannig að þær ráðstafanir koma ekki til kasta alþingismanna, fyrr en að Norðurlandaráðsþingi loknu. Meðal þeirra ráðstafana, sem taka verður til athugunar, sagði Olafur, er hækkun láglaunabóta og elli- og örorkulifeyris. Ennfremur þarf að huga að þeim ráðstöfunum, sem nauðsyn- legar eru, ef gengisbreytingin á að ná tilgangi sinum. I þvi sam- bandi má nefna minnkun opin- berra útgjalda og útlána fjár- festingarlánasjóða. Þá þarf að at- huga, hvort hugsanlegt sé að afla rikinu frekari tekna en verið hef- ur. Það er einnig álit mitt, að al- mennur skyldusparnaður komi til greina, sagði Olafur. Þá þarf rikisstjórnin að beita sér fyrir þvi, að visitölukerfið verði tekið til endurskoðunar og stuðla að heppilegri skipan þeirra mala en verið hefur. Það er ennfremur skoðun min, sagði Olafur, aö athuga þurfi, hvort ekki ætti að breyta reglum varðandi innflutninginn. Innan rikisstjórnarinnar hefur verið rætt um innflutningsgjöld á ýms- um varningi, svo sem bilum. Ég hef áður lýst þeirri skoðun minni, að athugandi væri að skattleggja farseðla. Við verðum að nota gjaldeyrinn skynsamlegar en gert var á s.l. ári, þegar innflutningurinn var óhóflega mikill, þótt sjálfsagt megi halda því fram að röng gengisskráning eigi jafnan sinn þátt i sllku. 1 raun og veru verður ekki unnt að meta til fulls, hver áhrif gengisbreytingarinnar verða, fyrr en gengið hefur verið frá hliðarráðstöfunum, og af eðlileg- um ástæðum get ég ekki fjölyrt um þær á þessu stigi máls. Það liggur i hlutarins eðli að ákvörðun um gengisbreytingu verður að taka skjótt. Þar ber ýmislegt til, t.d. er óheppilegt að gjaldeyrisdeildir bankanna séu lokaðar lengi, þvi að margt knýr á um gjaldeyrisyfirfærslu, hrá- efni til iðnaðar, rekstrarvörur sjávariitvegsins o.fl. Að lokum vil ég taka fram, sagði Ólafur I viðtalinu við Tlm- ann, að meginmarkmið rikis- stjórnarinnar er að tryggja fulla atvinnu og að ekki komi til óeðli- legs samdráttar innan atvinnu- veganna, en slikt hefði ekki verið unnt, ef eingöngu hefði átt að stefna að bættu gjaldeyrisástandi með samdráttaraðgerðum. Þá hefði mátt búast við atvinnuleysi. Gengisbreytingin var nauðsynleg vegna þess hversu snöggt við- skiptakjör okkar versnuðu sið- ustu mánuði 8,1. árs og það sem af er þessu ári. Þvi miður hefur enn ekkert rof- að til i þeim efnum, þótt margir voni, að þessi mál færist I betra horf siðari helft ársins, þótt ekk- ert sé unnt að fullyrða um það að svo komnu máli. Jóhannes Nordal, seðlabankastjóri: GENGISBREYTING EÐA ATVINNULEYSI FB—Reykjavlk. Siðdegis i gær skýrði Jóhannes Nordal seðla- bankastjóri frá því á fundi með fréttamönnum, að ákveðið hefði veriðað fella gengi islenzku krón- unnar um sem næst 20%. Verður þá kaupgengi dollars kr. 149.20 og sölugengi 149.60. Hér fer á eftir fréttatilkynning frá Seðlabanka tslands um gengisfellinguna: „Hinn n. febrúar sl. tilkynnti rlkisstjórnin, að hún teldi að höfðu samráði við bankastjóra Seðlabankans óhjákvæmilegt, að tekin yrði ákvörðun um breytt gengi íslenzku krónunnar. 1 kjöl- far þess var f gærmorgun felld niður gengisskráning erlends gjaldeyris. Bankastjórn Seðlabankans hef- ur nii að höfðu samráði við bankaráð lagt til við rfkisstjórn- ina, að gengisskráning veröi tekin upp að nýju n.k. föstudag og verði þá markaðsgengi islenzku krón- unnar ákveðið sem næst 20% Iægra en það gengi var, er gilti, áður en gengisskráningu var hætt I dag. Verður þá kaupgengi doll- ars kr. 149.20 og sölugengi kr. 149.60, en gengi annarra mynta I samræmi við það. Jafnframt hef- ur verið ákveðið, að gildi gull- krónu og annarra gullmynta, þar sem það er enn notað I samning- um eða á grundvelli sérstakra lagaheimilda, muni framvegis vera byggt á daglegu mið- markaðsgengi. Hefur rikisstjórnin samþykkt þessa gengistillögu Seðlabank- ans. Mun hún leggja fram frum- varp til laga um sérstakar ráð- stafanir I sambandi við gengis- skráninguna, einkum að því er varðar stofnun gengishagnaðar- sjóðs af verðhækkun útflutnings- vörubirgða, og verða gjaldeyris- viðskipti ekki tekin upp að nýju fyrr en lög um það efni hafa verið samþykkt á Alþingi. SU gengisbreyting sem nú hefur verið ákveðin, er nauðsynleg vegna hinnar Iskyggilegu rýrnun- ar, sem átt hefur sér stað á stöðu þjöðarbúsins út á við á undan- förnum mánuðum. Gengi krón- unnar var siðast breytt i byrjun september sl., og voru þá jafn- framt gerðar vlðtækar hliðarráð- stafanir. Stóðu vonir til þess, að þær aðgerðir, asamt frekara að- haldi I fjármálum og peninga- málum, nægðu til þess að rétta viö hag útflutningsatvinnuveg- anna og koma á viðunandi greiðslujöfnuði við útlönd. Reyndin hefur þó orðið önnur. ör rýrnum viðskiptakjara siðustu mánuði ásamt söluerfiðleikum á ýmsum mörkuðum hefur gjör- breytt rekstrarstöðu útflutnings- atvinnuveganna og greiðslu- jafnaðarhorfum. Jafnframt hefur ekki enn tekizt til fulls að koma jöfnuði á tekjur og gjöld opin- berra aðila, sem hækkuðu mjög ört á undangengnu þensluskeiði. Eru viðskiptakjörin nú meira en , 10% óhagstæðari en I haust og um fjórðungi lakari en á árinu 1973, jafnframt þvi sem verðlag og framleiðslukostnaður hafa hækk- að hér á landi þrefalt meira en i helztu viðskiptalöndum okkar. Við þessar aðstæður hefur gjaldeyrisstaðan haldið áfram að þrengjazt, og er hún og skulda- staða þjóðarbúsins út á við nú komin I það horf, að frekari rýrn- un verður að fyrirbyggja með öll- um tiltækum ráðum, ef Islending- ar eiga að geta staðið við skuld- Frh. á hls. 15 DavIO Ólafsson og Jdhannes Nordal skýra fréttamönnum frd gengisbreytingunni. Tlmamynd Róbert.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.