Tíminn - 03.05.1975, Blaðsíða 7

Tíminn - 03.05.1975, Blaðsíða 7
Laugardagur 3. mai 1975. TÍMINN tJtgefandi Framsóknarflokkurinn. Framkvæmdastjdri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar: Þörarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Ritstjórn- arfulltrúi: Freysteinn Jóhannsson. Fréttastjóri: Helgi H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrlmur Gislason. Rit- stjórnarskrifstofur I Edduhúsinu viö Lindargötu, simar 18300 — 18306. Skrifstofur I Aðalstræti 7, simi 26500 — af- greiðslusimi 12323 — auglýsingasimi 19523. Vero i lausa- sölu kr. 40.00. Askriftargjald kr. 600.00 á mánuöi. Blaöaprenth.f. Aðstöðumunur Hitinn kraumar undir fótum manna viöa um land. Orkan brýzt um, heft og fjötruð, i berg- lögunum, og verkfræðingar og stjórnmála- menn gera áætlanir um að beizla hana til nytja á æ fleiri stöðum á landinu. Fyrsta hitaveitan, sem heill kaupstaður naut, var gerð á Ólafsfirði, fyrir mörgum ára- tugum. Siðan hefur nær tugur sveitarfélaga stórra og smárra, fengið fullnaðarhitaveitu. Á siðustu misserum hefur oliuverðið þrýst mjög á auknar framkvæmdir af þessu tagi, og viða eru hitaveitumál nú hvað efst á baugi. Sums staðar eru þau á frumstigi umræðna og könnunar, en annars staðar er hitaveitugerð komin veí á veg. En þó að jarðhiti sé viða mikill, er virkjun hans til húsahitunar dýr, og einkum er afar- mikill munur á stofnkostnaði eftir staðháttum og ibúafjölda. Þannig er talið, að hitaveita i Kópavogi, Garðahreppi og Hafnarfirði muni kosta um 33 þúsund krónur á ibúa, 180 þúsund á Siglufirði og sums staðar upp i 300 þúsund á hvert mannsbarn að stofnkostnaði til. Aðstöðumunurinn er þvi gifurlegur, þótt kostur sé á jarðhita, og sums staðar virðist sem smáum samfélögum hljóti að vera fyrir- munað að nýta hann til húsahitunar fyrir kostnaðar sakir, nema komi sérstök fyrir- greiðsla, sem geri þeim kleift að risa undir slikri framkvæmd á meðan fjárhagsbyrðarnar sem henni fylgja, eru þyngstar. AAenningarvikur Um langan aldur hafa Skagfirðingar haldið sæluviku sina, sem upphaflega var efnt til i sambandi við sýslunefndarfundina á Sauðár- króki. Seinna kom til Húnavaka, sem haldin hefur verið á Blönduósi, og Árvaka á Selfossi. Um skeið var lika sérstakt menningarfélag i Austur-Skaftafellssýslu, sem gekkst fyrir héraðsmótum af svipuðu tagi. Viðar kann eitt- hvað þessu likt að hafa tiðkazt. Þessar útmánaðasamkomur eru ekki aðeins gleðigjafi, þar sem þær eru haldnar. Þær eru menningarvaki. Á þessum vökum og vikum er þvi tjaldað, sem héraðsbúar hafa beztu fram að tefla, hvort heldur það er i söng og tónum eða mæltu máli, bundnu og óbundnu, leik eða likamsiþrótt. Þær eru þannig f jölda fólks hvöt til þess að leggja sig fram i glimu við menningarleg viðfangsefni og geta beinlinis laðað fram hæfileika, sem ella hefðu blundað og koðnað niður. Sem flest héruð, þar sem byggðum, samgöngum og atvinnulifi er svo háttað-að menningarvikum með þátttöku úr mörgum syeitarfélögum verður við komið, ættu að feta sig áfram á þessari braut, enda mun sums staðar þegar kominn visir að sliku, svo sem i Borgarfirði. Það mun enginn hörgull reynast á frambærilegu fólki heima i héruðunum til að bera uppi slikar menningarvikur, þegar á reynir. -JH. Vladimir Lomeiko, APN: Eiga menn að gleyma heimsstyrjöldinni? „Stríðið er eins og stingur í hjörtum milljóna ekkna og munaðarleysingja" ENGINN maöur i Sovét- rlkjunum minnist styrjaldar- innar meö glöðum huga. 30 ár eru liðin frá þvi fasistum var stökkt á fldtla, en striöið er þó enn i hugum allra. Það blasir við augum á fölnuðum mynd- um af ungum sonum og feðr- um, sem aldrei sneru heim. Þaö bergmálar í hækjuskell- um einfættra uppgjafarher- manna. Striðið er eins og stingur 1 hjörtum milljdna ekkna, munaðarleysingja og þeirra, sem eru svo dgæfu- samir, að hið liðna er orðið hluti af lifi þeirra sjálfra og lifi þeirra, sem þeim eru kærir. En stríðið er ekki eintdm tár og sorg yfir missi, það er einnig stolt yfir viönámsþrdtti og deigingirni þjdðarinnar, sem lagði dfreskju fasismans að velli. Við minnumst strlðs- ins vegna þess, að þvl er ekki unnt að gleyma. Það er okkur jafn áþreifanlegt og heilagt og heimur Piskarjovskoje kirkjugarðsins I Leningrad, þar sem 641 þúsund manns hvfla I friði, sem ddu úr hungri iumsátrinu: „Engu og engum hefur verið gleymt." Við minnumst þessa ekki I þvl skyni að gera upp reikn- ingana við gamla dvini, heldur I minnirigu hinna föllnu og for- tiðar okkar, en án hennar vær- um við ekki á lifi. Þess vegna getum við ekki látið sem ekkert sé, þegar sumir kjdsa helzt að láta sigurinn yfir fasismanum liggja gleymdan á orrustu- vellinum, en ekki geymdan i minni þjdðanna. ÞETTA eru menn eins og David Lascelles hjá Financial Times I Bretlandi, sem vogar sér að segja, að menn á Vesturiöndum kjdsi helzt að gleyma siðari heimsstyrjöld- inni, kjdsi að láta málið kyrrt liggja til þess að ýfa ekki upp dþægilegar minningar. Ég geri ekki ráö fyrir, aö allir landar Lascelles séu sammála þessari staðhæfingu. Þdtt Bretland hafi e.t.v. sloppið betur en meginland Evrdpu, þar sem það slapp við innrás landherja nasista, þá má ekki gleyma orrustunni um Bretland, V-l og Coventry. Ég er nýkominn ur ferðalagi um England og Skotland, þar sem ég hitti aðra Breta, sem hvorki hafa gleymt Coventry né Stalingrad, hina hugrökku sjdmenn, sem sigldu I skipa- lestum til Murmansk og Arkangelsk. í hugum þeirra voru þetta ekki timar dþægi- legra.minninga, heldur tímar erfiörar baráttu gegn svörn- um dvini, timar dgleyman- legra fdrna og dgleymanlegs sigurs. 1 hugum þeirra er það ekki brennandi spurning, eins og I huga David Lascelles, hvort heldur það voru ná- kvæmlega Rússiand eða Vesturveldin, sem áttu úr- slitaþátt I sigrinum yfir Þýzkalandi fasismans. Þessir menn, sem hafa dlikar stjdrn- málaskoðanir, eru nU, likt og fyrir 30 árum, sammála þvi, sem Winston Churcill sagði I ágUst 1944, að rússneski her- inn hafi greitt þýzka hernum rothöggið, það var ekkert ann- aö afl I heiminum, sem megn- aði að gera það. Við getum minnt þá á, sem heldur kjdsa tölur, að Þjdð- verjar og bandamenn þeirra misstu 607 herdeildir á austur- vígstöðvunum. Ollkt þeim, sem kjdsa aö Minnismerki f Hatin f Hvita- Riisslandi. gleyma heimsstyrjöldinni sið- ari, munum við ekki aðeins 20 milljtínir fallinna landa okkar, heldur og hundruð þusunda óbreyttra hermanna, liösfor- ingja og félaga I andspyrnu- hreyfirigunni I öðrum löndu'm bandalagsins gegn Hitler, sem létu lifið. Við munum ekki gleyma þeim tima, þegar fasistahættan þjappaði rfkj- um með dlikt þjdðskipulag I eitt stjdrnmála- og hernaðar- bandalag. EF TIL VILL eru það þessar aöstæöur, sem ekki láta I friði fdlk eins og Carl Gustav Ströhm hjá vesturþýzka blaö- inu Die Welt, sem lætur mdðan mása I tilefni af 30 ára afmæli sigurs okkar. 1 grein, sem ný- lega birtist um þetta efni, reynir hann að leggja dviður- kvæmilegt mat á sigur okkar yfir fasismanum, án þess að gera tilraun til að leyna rdt- grdinni vanþdknun sinni á okkur. 1 fyrsta lagi rangfærir StrÖhm anda ályktunar miö- stjtírnar Kommúnistaflokks Sovétrikjanna i tilefni af 30 ara afrriæli sigurs sovézku þjóðarinnar I föðurlandsstriö- inu mikla 1941-1945. Að þvl.er hann .segir, þá er ekki i ályktuninni að finna eitt ein- asta orð um gifurlegar þján- ingar, dauða og eyðileggingu, sem heimsstyrjöldin siðari haföi I för með sér fyrir IbUa Sovétrikjanna. Staðreyndin er, að ályktunin fiefst með þeim oröum, aö striðiö, sem þýzkir fasistar þröngvuöu sovézku þjdðinni Ut I, hafi veriö einhver haröasta raun, sem ættland okkar hafi oröið að þola. Svo rétt sé fariö með, þá var það ekki stríöið, heldur fas- isminn, sem kom striðinu af stað, er leiddi dmælanlegar hörmungar yfir þjtíð okkar, fasisminn sem Ströhm foröast svo vandlega að nefna á nafn i greininni. Það, aö við erum ekki alltaf að telja upp, hvaö styrjöldin hafi kostaö okkur, byggist á þeirri staðreynd, að sérhver sovézkur borgari kánn skil á þvl, en á ekkert skylt viö fánýtar röksemdir Ströhms þess efnis, að það stafi trUlega af minnimáttar- kennd. SLIKAR tilfinningar voru óþekktar I landi okkar, jafnvel á þeim erfiöu árum striösins, þegar ftílk á Vesturlöndum var aö bollaleggja um, hvaöa dag Moskva myndi i'alla. Þeim mun sfður þekkjast slfk- ar tilfinningar nU, þegar árás á okkur myndi jafngilda sjálfsmoröi. Ég skal minna á hvaða af- leiðingar striöiö haföi fyrir þjtíð okkar með tilliti til þeirra, sem ekki geta skiliö, hvers vegna viö erum stolt yf- ir sigrinum yfir fasismanum. Striðiö tók I toll meira en 20 milljdnir mannsllfa I Sovét- rlkjunum. Nasistar Utrýmdu og drápu sex milljdnir manna á her- numdu landsvæðunum I Sovétrikjunum. Meira en fjðrar milljdnir Sovétborgara voru fluttar til Þýzkalands og settar þar I þrælkunarvinnu. Hvorki meira né minna en 1710 borgir og bæir og yfir 70 þiisund sveitaþorp voru eyöi- lögð, og 6 milljtínir hUsa voru jafnaðar við jöröu eða brennd- ar til grunna. Tuttugu og fimm milljónir manna uröu heimilislausar. Tjónið, sem þjóðarbUið varð fyrir, er metið á 679.000 milljónir rUblna, en það sam- svarar þriöjungi af þjdðarauð- æfum Sovétrfkjanna. ÞEIR, sem ekki skilja, hve miklar þjáningar við uröum að liða, munu aldrei skilja til fulls fdrnir sovézku þjdðarinn- ar á striðsárunum og eftir styrjöldina. Þeir munu aldrei skilja, hversu striðið hefur leitt I ljds lifsmátt sovézka rlkisins og hins sdslaliska skipulags. Strax frá upphafi varð strlð- ið okkur heilagt föðurlands- striö allrar þjtíðarinnar gegn innrásarhernum. Þetta sést af hetjudáðum fjöldans á vlg- stöövunum aö baki vigllnunn- ar, af kjöroröunum: ,,Allt fyr- ir hermennina á vígstöðvun- um, allt fyrir sigurinn", sem jafnvelnU vekja heiftUðug viö- brögö hjá þerra Ströhm. Ströhm geðjast ekki að af- mælishátiöahöldunum i tilefni af sigri okkar, sem hann kall- ar háðslega „hinn mikla fagnaðardag". Viö skulum ekki hirða um ástæöuna fyrir andUð hans. Viö munum ekki gleyma þessari styrjöld, sökum þess að við viljum ekki að önnur slik brjótist Ut nokkru sinni. ÞEGAR við erum spurð: „A maður að minnast styrjaldar- innar?" þá langar mig til að svara með annarri spurningu: „Getur nokkur gleymt henni?" Er hægt að gleyma þeirri miklu dgæfu, er land og þjdð varð fyrir og hafði I för með sér óbærilegan missi og hafði áhrif á örlög sérhvers manns? Er unnt að gleyma þessum tímum hetjudáöa og fórna almennings, þegar land- ar mlnir kusu heldur að deyja I gálganum en svíkja land sitt, þegar þeir köstuðu sér fyrir skriðdreka með sprengjur i hönd? Við, sovézka þjóðin, sem innrásarherinn lýsti Ut- laga, sttíðum augliti til aug- litis við hræðilegan og árásar- gjarnan fjandmann, sem ná- lega öll Evrdpa studdi. Við héldum okkar i þessari ban- vænu baráttu og bárum hærri hlut að lokum. Sigurinn er I sannleika heilagur fyrir RUssa, og eng- Frh. á bls. 15

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.